– głównie w landach graniczących z Polską, oraz w formie zajęć pozalekcyjnych. W dziewięciu krajach związkowych możliwe jest też zdawanie języka polskiego jako przedmiotu maturalnego. Języka polskiego jako ojczystego uczy się w niemieckich szkołach stosunkowo niewiele dzieci. Ze względu na dużą liczbę cudzoziemców władze bardziej popierają działania prowadzące do integracji cudzoziemców z miejscowym społeczeństwem niż wzmacnianie odrębności kulturowej. Upowszechnienie języka polskiego w systemie oświaty RFN poważnie utrudnione jest brakiem nauczycieli, który jest skutkiem niehonorowania przez niemiecki system edukacji kwalifikacji zawodowych uzyskanych przez nich poza granicami RFN.

Poza niemieckim systemem oświaty około 3500 – 4000 dzieci i młodzieży uczy się języka polskiego w społecznych szkołach sobotnich prowadzonych przez organizacje polonijne. Odrębną grupę placówek stanowi osiem szkół, głównie sobotnich, działających przy polskich placówkach konsularnych i dyplomatycznych. Szkoły te są podległe MEN, finansowane z budżetu państwa polskiego i uczęszcza do nich prawie tysiąc uczniów.

Działalność oświatowa organizacji polonijnych w niewielkim stopniu jest wspierana przez władze niemieckie. Pomocy organizacjom, szkołom i nauczycielom udzielają Senat RP, polskie placówki dyplomatyczne oraz w coraz większym stopniu Ministerstwo Edukacji Narodowej. W ostatnich latach rośnie udział nauczycieli polonijnych w szkoleniach prowadzonych przez Polonijne Centrum Nauczycielskie MEN. Trwa realizowana przez Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli wysyłka podręczników i pomocy dydaktycznych (w ostatnim roku 2340 kompletów i 50 biblioteczek szkolnych) oraz prenumerata polskich czasopism. Ofertę tę uzupełniają publikacje organizacji Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży, wydane w łącznym nakładzie ponad 100 tys. egzemplarzy.

Szansą dla upowszechnienia nauczania języka polskiego będzie planowana obecnie przez MEN reforma wsparcia polskich szkół poza granicami kraju, która pozwoli zwiększyć pomoc dla społecznych szkół sobotnich prowadzonych przez stowarzyszenia polonijne. Wyposaży też nauczycieli szkół sobotnich w specjalną nowoczesną podstawę programową, programy nauczania i materiały dydaktyczne oraz umożliwi uzyskiwanie certyfikatów poświadczających znajomość języka polskiego.

Pewną nadzieję na poprawę sytuacji języka polskiego w RFN budzi reaktywowanie w 2008 r. Stałej Polsko-Niemieckiej Grupy Roboczej ds. Nauki Języka Polskiego. Można oczekiwać, że prace tego gremium pozwolą na lepszą i pełniejszą koordynację działań zmierzających do promocji i popularyzacji języka polskiego w Niemczech oraz wypracowanie efektywnych form współpracy z właściwymi władzami niemieckimi w celu zwiększenia oferty nauczania języka polskiego zarówno jako ojczystego, jak i obcego. Prowadzone przez MEN rozmowy na temat inicjatywy Senatu Berlina w sprawie zatrudnienia nauczycieli z Polski mogą pomóc rozwiązać kwestie uznawalności kwalifikacji nauczycieli. Najbliższą okazją do rzeczowej rozmowy na ten temat będzie spotkanie minister Katarzyny Hall z przedstawicielami Stałej Konferencji Ministrów Oświaty i Kultury Krajów Związkowych RFN 27 – 28 maja br. w Warszawie.

[i]Autor jest podsekretarzem stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej[/i]