Nawigator, w lotniczym slangu zwany liderem, miał 10 kwietnia 2010 r. lecieć z polską delegacją do Smoleńska. Rosjaninowi byłoby łatwiej porozumieć się z obsługą na Siewiernym, a lot byłby bezpieczniejszy. Dlaczego ostatecznie Rosjanina nie było w kokpicie?

Bogdan Klich w grudniu 2010 r. w Radiu Zet mówił: – Pułk zrezygnował z lidera, ale nie dlatego, że tak przyszło komuś do głowy, tylko dlatego, że Rosjanie nie przedstawili lidera, pomimo, że 36. pułk wcześniej o tego lidera występował.

Radek Sikorski w czerwcu 2010 r. tłumaczył w TVN 24:  – Strona polska zrezygnowała z nawigatora, zdaje się dlatego, że strona rosyjska nie chciała czy nie mogła go nam udostępnić.

Prawda jest inna. 18 marca 2010 r. pułk przesłał do polskiego MSZ notę z pytaniem o zgodę na lądowanie prezydenta w Smoleńsku. W niej znajdowały się prośby o liderów (dla dwóch samolotów). Cztery dni później, ambasada polska w Moskwie przekazała dokument do rosyjskiego MSZ. Do tej pory nikt się nie spóźnił (Rosjanie wymagają, by prośby wysyłać 14 dni roboczych przed wizytą VIP). Potem zaczął się bałagan.

Kancelaria Premiera, która organizowała wylot do Smoleńska Donalda Tuska (7 kwietnia), była z przygotowaniami spóźniona. Prośby do pułku o zorganizowanie lotów przesłała dopiero 30 marca i 1 kwietnia. Co ciekawe, w tych dokumentach – jak ustaliła komisja Millera – nie było prośby o nawigatorów.

Jeszcze pod koniec marca (komisja Millera nie zna daty) do naszej ambasady zadzwonił urzędnik rosyjskiego MSZ, pytał, czy Polska nadal chce liderów? Ambasada powiadomiła wojsko, zauważając, że jeśli chcemy nawigatorów, to należy już przesyłać informacje o ich zakwaterowaniu w Warszawie, pieniądzach na delegację.

Trochę szczegółów dorzucił też major P.O. z 36. pułku, którego zeznania są w białej księdze zespołu Antoniego Macierewicza. Żołnierz wspomina rozmowę z urzędnikiem polskiej ambasady z 30 marca. Major informował o lotach planowanych na 7 kwietnia przez Kancelarię Premiera. Miał usłyszeć od dyplomaty, że nie wiadomo, czy Rosjanie w tak krótkim czasie zorganizują nawigatorów. Major skonsultował się z dowódcą eskadry w pułku. Usłyszał, że pułk wystawi załogi posługujące się rosyjskim, nie tylko na 7, ale i na 10 kwietnia.

Oficjalnie pułk odpowiedział ambasadzie 31 marca – napisał, że anuluje prośbę o liderów, bo na lot zostaną wyznaczone załogi znające rosyjski. Ambasada telefonicznie poinformowała o tym rosyjskie MSZ.

Rosjanie chcieli mieć pewność, że 7 i 10 kwietnia przylecą załogi, z którymi się dogadają. 3 kwietnia jeszcze raz pytali, czy w którymkolwiek z pozostałych samolotów potrzebny będzie lider, czy też lotnicy będą się komunikowali (jak załoga tupolewa) po rosyjsku?

Nie dostali odpowiedzi. Tymczasem okazało się – jak ustaliła komisja Millera – że trzy załogi samolotów CASA (towarzyszące premierowi) i załoga jaka-40 (towarzysząca prezydentowi) po rosyjsku nie mówiły.