Byli całkowitymi przeciwieństwami – Trocki – błyskotliwym, pełnym pasji intelektualistą i idealistą. Stalin - metodycznym i wyrachowanym cynikiem. Fizycznie też byli przeciwieństwami - Stalin - dziobaty i mały; Trocki - przystojny.
Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili czyli Stalin, syn gruzińskiego szewca, urodził się w rynsztoku. Lejba Dawidowicz Bronsztejn znany jako Lew Trocki wywodził się z żydowskiej inteligencji, miał szczęśliwe dzieciństwo w kochającej go rodzinie.
Stalin miał 20 lat, gdy rozpoczął karierę rewolucjonisty, Trocki – 17. Pochodzenie i wykształcenie sprawiło, że dla Trockiego rewolucja miała wymiar intelektualny. Czerpał z myśli wielkich europejskich socjalistów oraz marksistów. Stalin, gardził socjalistyczną inteligencją. Jego priorytetem była rewolucja w Rosji. Dla Lenina był człowiekiem od brudnej roboty - „wspaniałym Gruzinem”, bo dostarczał gotówkę. Jego przestępcza przeszłość stanowiła atut. Nie cofał się przed niczym. Trocki mawiał o nim: „To miernota”. Jak pokazały dalsze wydarzenia – niesłusznie. Nie doceniał talentów strategicznych rywala.
W październiku 1917 roku, kiedy rewolucja odniosła sukces, obaj byli u boku Lenina. Obaj dobrze się zapowiadali i znali już od dziesięciu lat. Nie przepadali za sobą. Kiedy Lenin stanął na czele pierwszego komunistycznego reżimu w historii, zdawał sobie sprawę, jak bardzo potrzebuje elokwencji i charyzmy Trockiego. Stalina odsunął w cień.
W roku 1920 Trocki rozpoczął ofensywę przeciw Polsce, której armia wspierała „Białych”. Gdy zwycięstwo było w zasięgu ręki, Stalin pokrzyżował jego plany. Zlekceważył rozkazy, żeby odnieść prywatny sukces i przejąć polski wówczas Lwów. Jego upór doprowadził do klęski. To wydarzenie stanowiło początek wojny między Stalinem a Trockim.
