W Polsce trwa niekończąca się debata o praworządności. Spieramy się o Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy, status sędziów i granice wpływu polityki na wymiar sprawiedliwości. Problem polega jednak na tym, że w cieniu tych sporów giną inne sprawy, znacznie bardziej namacalne dla obywateli i przedsiębiorców, np. sposób stosowania tymczasowego aresztowania.
SprawdzaMy chce zmian w przepisach o tymczasowym aresztowaniu
Dlatego na uwagę zasługuje propozycja zmian w przepisach dotyczących tymczasowego aresztowania, przygotowana przez inicjatywę SprawdzaMY. Projekt zakłada ograniczenie nadużywania tego środka.
Czytaj więcej
Przedsiębiorcy chcą ukrócić swawolę prokuratorów i sędziów we wsadzaniu podejrzanych za kraty. I składają do rządu projekt ustawy, która ma ogranic...
W 2025 r. sądy zasądziły ponad 10 mln zł odszkodowań i zadośćuczynień za niesłuszne zatrzymania oraz tymczasowe aresztowania. Rosną również średnie rekompensaty przyznawane osobom, wobec których państwo zastosowało ten środek niesłusznie. Za każdą z tych spraw stoi konkretny człowiek, którego wolność została ograniczona, choć ostatecznie nie było ku temu wystarczających podstaw.
Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące samej praktyki stosowania aresztów. Sądy nadal uwzględniają ponad 90 proc. wniosków prokuratury o zastosowanie tymczasowego aresztowania. Trudno nie postawić pytania, czy środek, który zgodnie z przepisami powinien być stosowany wyjątkowo, nie stał się w praktyce rozwiązaniem niemal domyślnym.
Areszt to dla przedsiębiorcy duży problem
Problem szczególnie może dotyczyć przedsiębiorców. W sprawach gospodarczych materiał dowodowy często zostaje zabezpieczony już na początku postępowania. Dokumenty są w rękach śledczych, dane elektroniczne zarchiwizowane, przepływy finansowe przeanalizowane. Mimo to zdarzają się sytuacje, gdy przedsiębiorca przez długi czas pozostaje w areszcie. W tym czasie nie zarządza firmą, traci kontrakty, wiarygodność i często dorobek całego życia. Nawet późniejsze uniewinnienie nie odbuduje zaufania.
Czytaj więcej
O niemal połowę wzrosły w ubiegłym roku sumy wypłacane przez państwo ofiarom niesłusznego zatrzymania lub tymczasowego aresztowania. Według pełnomo...
Tymczasem opinia publiczna znacznie częściej słyszy o politykach lub innych osobach, którym udało się uniknąć aresztu. To budzi emocje, generuje nagłówki i polityczne spory. Znacznie mniej miejsca poświęca się ludziom, którzy miesiącami przebywali w aresztach tymczasowych, a następnie dochodzili sprawiedliwości przed sądami. Jeszcze rzadziej mówi się o milionach złotych wypłacanych później z kieszeni podatników za błędy państwa.
Areszt tymczasowy i praworządność
Nie chodzi o to, by pozbawiać organy ścigania skutecznych narzędzi. Są sytuacje, w których areszt jest konieczny. Chodzi jednak o przywrócenie właściwych proporcji. Tymczasowe aresztowanie nie jest karą. Ma zabezpieczać postępowanie, a nie zastępować wyrok.
Dlatego inicjatywy zmierzające do ograniczenia automatyzmu w stosowaniu aresztów należy uznać za zasadne. Jeśli chcemy rozmawiać o praworządności, nie możemy ograniczać się wyłącznie do sporów instytucjonalnych. Państwo prawa to państwo, które potrafi skutecznie ścigać przestępców, ale jednocześnie chroni wolność tych, którym winy jeszcze nie udowodniono. Właśnie to jest jednym z ważniejszych elementów testu wymiaru sprawiedliwości.
Czytaj więcej
Szykowana reforma stosowania tymczasowego aresztowania to prezent dla przestępców – twierdzą prokuratorzy z prokuratorskiego związku zawodowego. Ic...
