Kontrolę poprzedził panel ekspertów, w którym wzięli udział przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej, fundacji i stowarzyszeń oświatowych oraz wydawcy. W siedzibie Izby dyskutowali o problemach związanych z podręcznikami dla uczniów, a wnioski z debaty zostały wykorzystane w programie kontroli.
Reforma oświaty, zapoczątkowana w 1999 r. pozwala na korzystanie z wielu podręczników do poszczególnych przedmiotów. Wprowadziła administracyjny tryb ich dopuszczania do użytku szkolnego na podstawie pozytywnych opinii rzeczoznawców. Nauczyciele mogą decydować jaki podręcznik wybrać. W efekcie, na rynku jest duża liczba wydawców i tytułów.
„Powstała olbrzymia konkurencja na rynku, która może być przyczyną zjawisk korupcjogennych. Stabilności na rynku podręczników szkolnych nie sprzyja również zbyt częsta zmiana podstaw programowych, co ogranicza dostęp do podręczników używanych" – twierdzi NIK informując o rozpoczęciu kontroli podręczników.
- Należy sobie postawić pytanie, czy podręczniki są dostępne dla wszystkich uczniów na każdym etapie kształcenia. Mamy informacje, że nie ma pełnej oferty jeżeli chodzi na przykład o szkolnictwo zawodowe czy tez podręczniki dla osób z niepełnosprawnością – mówi dyr. Piotr Prokopczyk z Najwyższej Izby Kontroli.
Rynek szkolnych podręczników jest wart około 1 mld zł. „Rzeczpospolita" wielokrotnie opisywała budzący wątpliwości proceder polegający na tym, że wydawcy wręczali dyrektorom szkół prezenty, a ci w zamian za to decydowali o wyborze ich podręczników, które potem były wykorzystywane w szkole. Takie działania są niezgodne z prawem oświatowym.
