– To rozwiązanie bezprecedensowe, trudne do pogodzenia z zasadą jawności postępowania, tym bardziej że ma obowiązywać przez rok od odwołania zagrożenia stanu epidemicznego – wskazuje pierwsza prezes SN. I dodaje, że trzyosobowe składy winny być zachowane przynajmniej w donioślejszych sprawach, np. grupowych czy o ubezwłasnowolnienie. A uwaga, że nie ma znaczenia, czy orzeka jeden sędzia czy trzech, budzi poważne zdziwienie.
Także Naczelna Rada Adwokacka wskazała, że projektowane rozwiązania znacząco obniżą standard rzetelnego procesu, a jego strony mają prawo do wysłuchania przez sąd i do osobistego uczestnictwa we wszelkich czynnościach procesowych, w szczególności w czasie przeprowadzania dowodów, zadawania pytań świadkom. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron, gdy istnieją okoliczności sporne, to zaprzeczenie rzetelnego, sprawiedliwego procesu.
Inaczej na sprawę patrzy sędzia Aneta Łazarska z SO w Warszawie, orzekająca zwykle w składach trzyosobowych.
– Rozprawy zdalne nic nie wnoszą, gdy zdarzają się zakłócenia w dźwięku i trudności w połączeniu, poza tym ich czas dramatycznie się wydłuża, stanowiąc zagrożenie dla sędziów zasiadających kolegialnie. Jedynym racjonalnym rozwiązaniem jest zapewnienie stronom rzetelnego postępowania pisemnego oraz organizacja rozpraw w doniosłych indywidualnie lub społecznie sprawach na przekonujący wniosek. Bez wyposażenia sądów w profesjonalny system do zdalnych rozpraw nie da się dalej funkcjonować.
Etap legislacyjny: skierowany do prac komisji po I czytaniu w sejmie
Rafał Kania wspólnik w kancelarii Sendero Tax & Legal
Propozycji MS nie uzasadnia sytuacja epidemiczna. Przenoszenie rozpraw na posiedzenia niejawne to cios w fundament sprawiedliwości. Apelacyjne składy jednoosobowe? Autorzy chyba nie wiedzą, że sędziowie w apelacji wspólnie pracują nad sprawą. To ma wielki walor – od lat zarządzam zespołem doświadczonych prawników. Resort sprawiedliwości powinien w tempie ekspresowym doposażyć sądy i przeprowadzić szkolenia personelu, by wzmacniać funkcjonowanie zdalne. Powinien w trybie pilnym pracować nad zaawansowanym technologicznie ePUAP-em dla sądów i pełnomocników sądowych. Woli jednak kolejne projekty ustaw.
