Arcydzieła sztuki japońskiej w kolekcjach polskich w Muzeum Manggha

Prawie 500 dzieł można obejrzeć w Krakowie na nowej wystawie „Arcydzieła sztuki japońskiej w kolekcjach polskich", zorganizowanej z okazji jubileuszu dwudziestolecia Muzeum Manggha.

Aktualizacja: 14.12.2014 11:51 Publikacja: 14.12.2014 10:41

Arcydzieła sztuki japońskiej w kolekcjach polskich w Muzeum Manggha

Foto: materiały prasowe

Jest to pierwsza całościowa próba zaprezentowania naszych publicznych kolekcji , odzwierciedlających powszechną na przełomie XIX i XX wieku europejską modę na japońszczyznę. Wystawa prezentuje drzeworyty ukiyo-e, malarstwo, rzeźbę, tkaniny, militaria, ceramikę, brązy, wyroby z laki.

Twórcy pokazu zachęcając do odwiedzenia Mangghi powołują się na słowa Oscara Wilde, który powiedział: „Tak naprawdę cała ta Japonia jest czystym wymysłem. Nie ma ani takiego kraju, ani takich ludzi [...] Jeśli pragniesz uchwycić sens japońskości, nie zmieniaj się w turystę i nie jedź do Tokio. Wręcz przeciwnie – zostań w domu i przesiąknij dziełami niektórych japońskich artystów".

Krakowską wystawę otwiera kolekcja XVII i XVIII-wiecznej porcelany z manufaktury Arita na wyspie Kiusiu, specjalizującej się w jej produkcji dla Europy. Dzieła pochodzą z cennych zbiorów Augusta II Mocnego, elektora saskiego i króla Polski. Jego kolekcja chińskiej i japońskiej porcelany należała do najbogatszych i najbardziej znanych w Europie (władca zamierzał zbudować dla niej specjalny Pałac Japoński w Dreźnie). W dekoracji pojawia się tu charakterystyczny motyw kwitnącej wiśni, a także kwiaty peonii i chryzantem.

Uwagę przykuwają również piękne drzeworyty z krajobrazami i motywami ptaków, zwłaszcza mistrzów gatunku, żyjących w XVIII i XIX wieku: Katsushiki Hokusaia i Utagawy Hiroshigego, które wywarły olbrzymi wpływ na rozwój nowoczesnej sztuki europejskiej. „Stosunek Japończyków do Natury jest kluczem do zrozumienia kategorii estetycznych takich jak Piękno. Dążenie do osiągnięcia harmonii pomiędzy człowiekiem a Naturą przekłada się na dążenie do osiągnięcia harmonii pomiędzy między wytworem ludzkim a naturalnym otoczeniem." – pisze w katalogu kuratorka Anna Król.

Nie mniej interesujące drzeworyty przedstawiają aktorów teatrów no, bunraku i kabuki. Drzeworyty teatralne odbijano w dużych nakładach bo portrety sławnych aktorów, traktowanych jako ówczesnych „celebrytów", cieszyły się wielką popularnością. Powodzenie miały także drzeworyty z wizerunkami kobiet z różnych klas, zwłaszcza gejsz i kurtyzan, które dyktowały najnowsze trendy mody.

Ideał męskości ucieleśniali natomiast wojownicy i samurajowie, bo kultura „ludzi wojny" była zakorzeniona w japońskiej tradycji od XII wieku, gdy dwa potężne klany Taira i Minamoto toczyły bezwzględną walkę o władzę. Z mitem wojownika integralnie związane są drzeworyty musha-e, czyli wizerunki zbrojnych mężów. Na wystawie można podziwiać także samurajskie zbroje i kolekcję japońskich mieczy.

Wielka moda na japońszczyznę opanowała Europę w XIX wieku. Jej centrum był Paryż, gdzie popularyzował ją znany marszand i kolekcjoner Siegfried (Samuel) Bing w swojej galerii „L'Art Nouveau". Tam też działały domy handlowe (podobnie jak w Monachium, Wiedniu czy Londynie), importujące towary z Japonii. Feliks „Manggha" Jasieński - twórca największej kolekcji sztuki japońskiej w Polsce, liczącej 6500 obiektów (drzeworytów, militariów, rzeźb, tkanin, wyrobów z laki i emalii, brązów) również się w nich zaopatrywał. Nazwa krakowskiego Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha pochodzi właśnie od pseudonimu Feliksa Jasieńskiego, krytyka i kolekcjonera sztuki.

Manggha powstała w 1994 roku dzięki staraniom Andrzeja Wajdy i Krystyny Zachwatowicz. Na budowę instytucji reżyser przeznaczył nagrodę Kioto, którą otrzymał od Fundacji Inamori. Projekt budynku jest dziełem japońskiego architekta Arata Isozaki.

Z okazji otwarcia obecnej jubileuszowej wystawy Andrzej Wajda powiedział: „Japonia, która jest daleko, nagle jest tak blisko nas i tyle nam potrafi powiedzieć nie tylko o sobie, ale i o świecie, jak patrzeć na ten świat, jak przeżyć to trudne życie" .

Dzieła prezentowane na tej wystawie pochodzą m.in. z Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu, Szczecinie, Wrocławiu, Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Zamku Królewskiego na Wawelu, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Zamku w Pszczynie, Fundacji Książąt Czartoryskich w Krakowie i Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

Monika Kuc

Sztuka
Omenaa Mensah i polskie artystki tworzą nowy rozdział Biennale na Malcie
Rzeźba
Rzeźby, które przeczą prawom grawitacji. Wystawa w Centrum Olimpijskim PKOl
Rzeźba
Trzy skradzione XVI-wieczne alabastrowe rzeźby powróciły do kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu
Rzeźba
Nagroda Europa Nostra 2023 za konserwację Ołtarza Wita Stwosza
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Rzeźba
Tony Cragg, światowy wizjoner rzeźby, na dwóch wystawach w Polsce