Kryzys demograficzny dotyka położne. Coraz mniej porodów, coraz mniej pracy

Na jedną pracującą w Polsce położną przypada średnio mniej niż osiem porodów rocznie. To prosty rachunek matematyczny z uwzględnieniem tego, że w 2025 r. w Polsce urodziło się ok. 238 tys. dzieci, a zawód ten wykonuje obecnie 30,6 tys. położnych. Tych zarejestrowanych z prawem wykonywania profesji jest jeszcze więcej, bo ok. 44 tys.

– Istnieje poważny problem z zatrudnieniem dla położnych – mówi Anna Janik, wiceprezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych (NRPiP). Mimo to położne – w trybie studiów licencjackich – kształci obecnie 37 szkół, a liczba studentów może sięgać 5 tys. Tak przynajmniej pokazują szacunki Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych.  – "Produkujemy" przyszłych bezrobotnych – słychać w środowisku.

Za mało praktyki

– Położne bardzo długo strzegły swojej odrębności kompetencyjnej od pielęgniarek i teraz okazuje się, że płacą za to cenę – mówi Jakub Kraszewski, dyrektor Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. Wychodzi na to – uzupełnia – że powinniśmy w ogóle zmienić system edukacji, tak żeby pierwszy moduł, np. licencjat był wspólny dla pielęgniarek i położnych. – Przez to, że utrzymujemy dwie odrębne, dwuetapowe ścieżki kształcenia, bardzo trudno jest później przekwalifikować położną na pielęgniarkę i odwrotnie. A to jest błąd – ocenia Kraszewski.

– Już trzy lata temu wskazywałam, że należy pochylić się nad ewentualną zmianą sposobu kształcenia położnych. Wówczas spotkał mnie ogrom wrogich zachowań werbalnych ze strony niektórych położnych. Działania te nie były oparte na logice, faktach czy na analizie sytuacji zmieniającej się demografii społeczeństwa polskiego, lecz na emocjach, ale naprawdę usiądźmy i zastanówmy się nad tym racjonalnie – apeluje Janik. Jej zdaniem, alternatywą dla modyfikacji ścieżki kształcenia przewidzianej ustawą o zawodach pielęgniarek i położnych, jest ograniczenie liczby przyjęć na położnictwo. Chodzi o to, żeby urealnić liczbę absolwentów względem zapotrzebowania na zatrudnienie. O wprowadzeniu limitów na studia – na wzór tych, jakie Ministerstwo Zdrowia określa każdego roku w przypadku kierunku lekarskiego – nie ma jednak na razie mowy. Resort zdrowia nie odniósł się do tej kwestii w odpowiedzi na pytania zadane przez „Rz”.

Czytaj więcej

Zdrowie

W cztery tygodnie nowego roku zlikwidowano 18 porodówek – ustaliła „Rzeczpospolita”

Pod koniec 2025 r. w Polsce działały 284 porodówki. Teraz jest ich 266, czyli w niespełna cztery tygodnie nowego roku z prowadzenia porodówki zrezy...

Wiceprezes NRPiP zwraca też uwagę na inny problem, z którym zaczynają mierzyć się położne. Żeby być dobrym pracownikiem, potrzebna jest praktyka. Tymczasem, jeżeli na oddziale odbywa się jeden poród tygodniowo, trudno mówić o nabraniu wprawy i rozwijaniu kompetencji. Kłopot ze zdobywaniem doświadczenia mają także studenci. – Standard opieki okołoporodowej stanowi, że pacjentka decyduje, czy poza położną i osobą towarzyszącą ktoś jeszcze może być obecny przy porodzie. Może więc nie wyrazić zgody na obecność studentki. A ta, zgodnie z podstawą programową, musi przyjąć czterdzieści porodów, żeby móc przystąpić do egzaminu dyplomowego – zauważa Janik.

Położne chcą dotrwać do emerytury

Na rynku nie ma pracy dla wszystkich absolwentów położnictwa, ale zatrudnienie tracą też doświadczone położne; i nie chodzi tu tylko o likwidację porodówek. Przykładowo na oddziałach intensywnej opieki noworodkowej w ich miejsce przyjmuje się pielęgniarki. Dlaczego? Bo obowiązuje tam tzw. wiek skorygowany, co oznacza, że położne mogą zajmować się noworodkiem jedynie do momentu, gdy ukończy on 41. dzień życia.

Anna Janik wskazuje, że nawet po ukończeniu kursu kwalifikacyjnego pielęgniarstwa operacyjnego położna nie zawsze może pracować na bloku operacyjnym innym niż położniczo-ginekologiczny. – Po ukończeniu kursu kwalifikacyjnego z anestezjologii, może być obecna jedynie przy cięciu cesarskim i łagodzeniu bólu przy porodzie, a nie przy innych operacjach, ponieważ nie jest ujęta w standardzie opieki anestezjologicznej – tłumaczy.

W rezultacie niektóre położne decydują się na zmianę profesji – rozpoczynają studia licencjackie na kierunku pielęgniarstwo. Problem pojawia się jednak w przypadku osób, które nie mają matury. – W takiej sytuacji w zasadzie nie mają możliwości przekwalifikowania się; nie mogą zostać nawet opiekunkami medycznymi, ponieważ jest to odrębny zawód medyczny. Pozostaje więc jedynie praca na stanowisku sanitariusza czy salowej, żeby dotrwać do emerytury – mówi wiceprezes NRPiP. I dodaje, że takie sytuacje – pracy poniżej kwalifikacji i umiejętności – mają obecnie miejsce.

Czytaj więcej

Społeczeństwo

Mimo fatalnej demografii rząd nawet nie sprawdza, czy nowe ustawy mają na nią wpływ

W ocenach skutków regulacji projektów aktów prawnych rządowi legislatorzy nagminnie nie wypełniają pola dotyczącego demografii, nawet jeśli dane ro...