Zasiadanie w radzie wyklucza zatrudnienie w gminie

Wójt nie może powierzyć radnemu wykonywania pracy także na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Publikacja: 28.12.2014 09:00

Zasiadanie w radzie wyklucza zatrudnienie w gminie

Foto: Fotorzepa, Robert gardziński RG Robert gardziński

Jednym z ograniczeń antykorupcyjnych przewidzianych w ustawie z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest zakaz łączenia przez radnego jego mandatu z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy w urzędzie gminy, w której zdobył ten mandat. Celem tej regulacji jest przede wszystkim wyłączenie sytuacji, w której ta sama osoba byłaby członkiem organu stanowiącego gminy (rady), a jednocześnie wykonywałaby czynności należące do sfery wykonawczej gminy.

Wójt nie może także powierzyć radnemu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Zakaz ten dotyczy wszystkich umów prawa cywilnego, których przedmiotem byłoby świadczenie pracy przez radnego (np. zlecenia, umowy o dzieło, o roboty budowlane). Ograniczenie to obowiązuje nie tylko wójta, ale także osoby upoważnione do działania w jego imieniu. Ma zastosowanie również w przypadku, gdy powierzenie pracy odbywałoby się w wyniku przeprowadzenia odpowiedniej procedury konkursowej.

Kierownik lub jego zastępca

Radnemu nie wolno ponadto pełnić funkcji kierownika gminnej jednostki organizacyjnej oraz jego zastępcy.  Nie jest ważne, na jakiej podstawie prawnej miałoby dojść do sprawowania takiej funkcji (np. stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej). Nie ma także znaczenia, czy taka funkcja wiązałaby się z dodatkowym uposażeniem, jaki byłby zakres wykonywanych czynności, a także czy zajmowanie tego stanowiska miałoby charakter stały czy tylko czasowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 lipca 2010 r., sygn. III SA/Wr 150/10, OwSS 2011/1/53/53-62). Radny może być zatrudniony w jednostce gminnej tylko wtedy, gdy nie pełni w niej funkcji kierownika ani jego zastępcy.

Przykład:

Radny chciałby zostać zatrudniony w urzędzie gminy na podstawie umowy o pracę, ale nie na stanowisku urzędnika, tylko jako archiwista. Zatrudnienie go w urzędzie gminy nie jest jednak dopuszczalne. Nie ma przy tym  znaczenia okoliczność, jakie byłoby jego stanowisko w tym urzędzie, a w szczególności czy byłby przyjęty na stanowisko urzędnicze czy tylko pomocnicze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2354/11, NZS 2012/3/42). Natomiast kierownik gminnej jednostki organizacyjnej (np. ośrodka kultury) mógłby zatrudnić radnego w tej jednostce, pod warunkiem że radny nie byłby jego zastępcą.

Utrata mandatu

Wskazany wyżej zakaz zawarcia umowy o pracę dotyczy przypadku, gdy radny najpierw uzyskał mandat, a dopiero później miałby być zatrudniony w urzędzie gminy. Przepisy regulują jednak także sytuację odwrotną.

Osoby, które jeszcze przed wyborem na radnego były pracownikami w urzędzie gminy, w której następnie uzyskały mandat, bądź pełniły funkcję kierownika lub zastępcy kierownika w gminnej jednostce organizacyjnej, powinny złożyć wniosek o urlop bezpłatny przed przystąpieniem do wykonywania mandatu, w ciągu siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów. Dla radnego wykonującego funkcję kierownika lub jego zastępcy w jednostce organizacyjnej, która została przejęta lub utworzona przez gminę w czasie trwania kadencji, termin na złożenie wniosku o urlop wynosi sześć miesięcy od dnia przejęcia lub utworzenia tej jednostki. Niezłożenie przez radnego takiego wniosku jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu.

Również nawiązanie przez radnego już po wyborze stosunku pracy z macierzystym urzędem gminy powoduje wygaśnięcie mandatu – nawet wtedy, gdy stosunek pracy został niezwłocznie rozwiązany (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 maja 1999 r., sygn. II SA/Wr 1185/98, Pr.Pracy 2000/3/42). Taki skutek spowoduje także przyjęcie przez radnego zakazanej funkcji kierownika lub zastępcy kierownika gminnej jednostki organizacyjnej.

Istotny termin zawarcia kontraktu

Wątpliwości powstają natomiast w odniesieniu do skutków powierzenia przez wójta radnemu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Ograniczenie to nie dotyczy umów cywilnoprawnych zawartych przed uzyskaniem mandatu radnego. Stosownie do jednego poglądu prezentowanego w doktrynie i orzecznictwie ustawodawca skierował ten zakaz wprost do wójta, w związku z czym niedopuszczalne jest obciążanie skutkami jego naruszenia radnego. W konsekwencji nie ma więc podstaw do stosowania wobec niego sankcji w postaci wygaśnięcia mandatu (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 lipca 2008 r., sygn. II SA/Bk 405/08).

Natomiast zgodnie z drugim stanowiskiem wskazany wyżej zakaz ma zdecydowanie administracyjny rodowód, co powoduje, że należy dopuścić konieczność stosowania sankcji administracyjnoprawnych, w tym również stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego w razie naruszenia tego ograniczenia (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 29 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Bd 1299/13).

podstawa prawna: art. 24a–d ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 594 ze zm.)

podstawa prawna: art. 383 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (DzU nr 21, poz. 112 ze zm.)

Sądy i trybunały
Sędzia Piebiak może stracić immunitet. Oskarża go były lider KOD
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Konsumenci
Frankowicze mają nowy sposób na banki. Donoszą do prokuratury
Podatki
Ryczałtowcy chcą dzielić biznes, by obniżyć składkę zdrowotną
Praca, Emerytury i renty
Będzie dodatkowa waloryzacja emerytur i rent. Rząd odsłania karty
Materiał Promocyjny
Naukowa Fundacja Polpharmy ogłasza start XXIII edycji Konkursu o Grant Fundacji
Nieruchomości
Mieszkania społeczne. Koniec wyodrębniania na własność