Trybunał Konstytucyjny stwierdził wczoraj, że zaproponowana przez ministra finansów w 2010 r. zmiana przepisów emerytalnych jest  niezgodna z konstytucją. Na ich podstawie od 1 października 2011 r.  Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesił wypłacanie świadczeń osobom, które w latach 2009–2010 skorzystały z możliwego wtedy przejścia na emeryturę bez konieczności rezygnowania z pracy na etacie.  Na początku 2011 r. przepis o konieczności rezygnacji z pracy przywrócono  i  prawie 40 tys. osób musiało zdecydować, czy wybiera etat czy emeryturę.

– Przepisy nie mogą tworzyć pułapek dla obywateli, tym bardziej jeśli chodzi o emerytów, którzy mają mniejsze możliwości adaptacyjne – stwierdził sędzia Marek Kotlinowski w uzasadnieniu do wyroku Trybunału. – Decyzja o przejściu na emeryturę jest podejmowana raz na całe życie. Późniejsza zmiana przepisów, której nikt nie mógł przewidzieć, naruszyła bezpieczeństwo prawne tych osób – podkreślił.

Z informacji podanych przez ZUS wynika, że prawie 19 tys. osób ciągle ma zawieszone świadczenia na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.  Skorzystał na tym budżet państwa – jak wyliczył ZUS, oszczędności na tej grupie wyniosły do tej pory ok. 640 mln złotych.

640 mln zł zaoszczędził rząd na zawieszeniu emerytur. Jeśli poszkodowani wystąpią z roszczeniem, trzeba będzie im tę kwotę oddać

Po publikacji wyroku Trybunału pracownicy, którzy mieli zawieszone świadczenia emerytalne,  będą mogli złożyć wniosek do ZUS o ich wypłatę. Ważne jest zatem, czy wyrok zostanie opublikowany jeszcze w listopadzie, czy dopiero w grudniu. Nawet jeśli nastąpi to pod koniec listopada, ZUS  – po otrzymaniu indywidualnego wniosku – wypłaci świadczenie za cały miesiąc.

– Sprawa jest bezprecedensowa, wyrok Trybunału stanowi podstawę do żądania od Skarbu Państwa odszkodowania za cały okres zawieszenia świadczeń – powiedział po rozprawie adwokat Zbigniew Cichoń, reprezentujący przed Trybunałem grupę senatorów, którzy zaskarżyli przepisy.

– Skoro Trybunał stwierdził, że przepis zawieszający wypłatę emerytury jest niekonstytucyjny, zainteresowani mogą domagać się odszkodowania – potwierdza Zbigniew Banaszczyk, adwokat, znany cywilista.

Z takim roszczeniem mogą wystąpić nawet osoby, których przepis bezpośrednio nie dotknął, bo zrezygnowały  z pracy i ZUS nie miał podstaw do zawieszenia świadczenia.

– Te roszczenia będzie znacznie trudniej udowodnić, gdyż zainteresowany poza wykazaniem wysokości szkody będzie musiał wskazać związek między nowelizacją przepisów a jego decyzją o rezygnacji z pracy, która spowodowała u niego szkodę – tłumaczy prof. Marcin Zieleniecki z Uniwersytetu Gdańskiego.

Wyrok TK nie dotyczy pracowników, którzy wystąpili do ZUS o emeryturę po 1 stycznia 2011 r. Od tej daty muszą rezygnować z etatu, inaczej ZUS  odmówi im wypłaty.