Śledztwo przeprowadzone przez dziennikarzy z NDR, WDR i Süddeutsche Zeitung (Niemcy), Le Monde (Francja), L’Espresso (Włochy), Kyodo News (Japonia), NRK (Norwegia), KRO-NCRV (Holandia), SVT (Szwecja), The Times (Wielka Brytania), The Washington Post (USA) i wspomagane przez Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych (ICIJ) ujawniło skomplikowaną sieć zakupów odpowiedzialną za rosyjski program nadzoru o kryptonimie „Harmonia”.
Przez około dekadę liczne firmy zbrojeniowe i dostawcy sprzętu morskiego sprzedawali sonary, roboty podwodne, światłowody, a także statki badawcze i inne zaawansowane technologie o wartości ponad 50 milionów dolarów cypryjskiej firmie, potajemnie powiązanej z rosyjskim wykonawcą zbrojeniowym – firmie Mostrello, na czele której stoi Aleksiej Strelczenko, biznesmen kontrolujący statki i kładący kable podwodne dla rosyjskiego ministerstwa obrony.
Czytaj więcej
Rosyjska stocznia, w której budowane są m.in. okręty wojenne, rozpoczęła zwolnienia. Powodem jest potężna dziura w budżecie spowodowana brakiem w R...
„Rosyjskie sekrety” – wnioski ze śledztwa
Podczas śledztwa o kryptonimie „Rosyjskie sekrety” dziennikarze wykorzystali dokumenty sądowe, rozmowy z funkcjonariuszami wywiadu oraz wycieki z bazy danych, które wcześniej uzyskało Międzynarodowe Konsorcjum Dziennikarzy Śledczych w ramach projektu Cyprus Confidential.
Z dziennikarskiego dochodzenia wynika, że sprzęt był przeznaczony dla rosyjskiego systemu inwigilacji o kryptonimie „Harmonia”, który wykorzystuje konstelację czujników ulokowanych na dnie morskim do wykrywania wrogich okrętów podwodnych, zbliżających się do rosyjskiej broni jądrowej zlokalizowanej na Morzu Barentsa, u północnych wybrzeży Rosji.
Z cypryjską firmą Mostrello handlowały międzynarodowe firmy, w tym norweski Kongsberg, japońskie NEC i amerykańskie EdgeTech. Sieć zakupów wykorzystywała też kilkanaście spółek z rajów podatkowych, takich jak Seszele, Belize czy Brytyjskie Wyspy Dziewicze, co miało ukrywać prawdziwych właścicieli i powiązania z Rosją.
Czytaj więcej
Rosjanie chcą wydobyć z dna Oceanu Arktycznego dwie łodzie podwodne z napędem atomowym. Zapłacą za to rosyjscy podatnicy. Koszt operacji to co najm...
Rosyjska napaść na Ukrainę przyspieszyła śledztwo
Sieć handlowa działała przez lata, niemal niezauważona przez zachodnie służby, aż do inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, która przyspieszyła śledztwa i sankcje wobec takich operacji.
Tajemnice sieci zaczęły się wyjaśniać, gdy w 2024 r. agencje USA i Europy wymierzyły sankcje przeciwko Mostrello oraz powiązanym podmiotom. Departament Skarbu USA wprowadził w październiku 2024 sankcje wobec firmy i Strelczenki za dostarczanie technologii kluczowej dla rosyjskiego wojska.
Jednocześnie niemieckie organy ścigania prowadziły śledztwo przeciwko Alexandrowi Szniakinowi, handlarzowi rosyjsko-kirgiskiego pochodzenia, który miał sprzedawać podwodne technologie do Rosji przez Mostrello, łamiąc prawo handlowe. Jego proces ujawnił rozległą sieć pośredników i fałszywych transakcji, działających od co najmniej 2021 roku, powiązanych z rosyjskimi służbami wywiadowczymi.
Czytaj więcej
Władimir Putin zaproponował roczne moratorium na rozwój broni nuklearnej, pod warunkiem że USA zrobią to samo. Ale Donald Trump waha się.
Tajna lokalizacja „Harmonii”
Dokładna lokalizacja systemu „Harmonia” pozostaje tajna. Jednak śledząc sprzęt pozyskany przez cypryjską firmę, dziennikarze wywnioskowali, że jest ona rozmieszczona na łuku w wodach u wybrzeży Murmańska, Nowej Ziemi i Ziemi Aleksandry na Oceanie Arktycznym.
W skład tego systemu, oprócz wspomnianych już sonarów, robotów podwodnych czy światłowodów ma wchodzić m.in. podwodny dron, zdolny do operowania na głębokości ponad 3 tys. metrów.
