Podwaliny współczesnego stosunku państwa do najważniejszych zagadnień symbolicznych i historycznych zbudowano w latach 1990–1995” – przekonuje Jacek Stawiski w swojej książce „Trzecia transformacja, czyli historia odzyskana”. Rzeczywiście, stało się wówczas coś ważnego, dziś zaskakująco zapoznanego. Z jednej strony historyczne kłamstwa narzucane przez dziesięciolecia PRL zostały masowo odrzucone przez polskie państwo i polskie społeczeństwo. Z drugiej, pierwsze lata III Rzeczypospolitej przyniosły ostre spory o tradycję, które do dziś rzutują na politykę historyczną. To właśnie wtedy, wśród prowizorycznych decyzji, improwizowanych gestów i gwałtownych sporów, powstał elementarz symboliczny III RP. Do niego wciąż się odwołujemy, nawet wtedy, gdy wydaje nam się, że dopiero go piszemy.