Gdy 27 stycznia 1945 sowieckie oddziały wkroczyły na teren obozu koncentracyjnego Auschwitz, zastały w nim garstkę – około 7 tysięcy – ocalałych więźniów. Byli to ci, których nie zdołali dobić uciekający w popłochu esesmani. Skądinąd wiadomo było, że w obozie i licznych przylegających do niego podobozach działy się rzeczy straszne, choć nie zdawano sobie jeszcze do końca sprawy ze skali oraz natury koszmaru.

Jasne było tylko to, że obóz był zbudowany przez Niemców i służył eksterminacji. O tym, że przytłaczająca większość ofiar była ściągniętymi z całej Europy Żydami, wiedzieli nieliczni. Ale ujawnienie tej prawdy mogło się wówczas wydawać jedynie kwestią czasu.