[b]Orzekł tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 21 maja 2009 r. (I SA/Bk 87/09).[/b]
W sprawie chodziło o odpowiedzialność za zaległości w [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=172827]VAT[/link] podatnika, który firmował swoim nazwiskiem pozarolniczą działalność gospodarczą innej osoby (sprzedaż towarów przez Internet).
WSA przypomniał, że określona w art. 113 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=582ECDA0581859658EA2BD1E83B507D8?n=1&id=176376&wid=328885]ordynacji podatkowej [/link]odpowiedzialność związana z firmanctwem ma charakter sankcji skierowanej przeciwko osobie, która, zezwalając na posługiwanie się jej imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą, współdziałała z podatnikiem w celu uchylania się od opodatkowania.
W postępowaniu podatkowym muszą być wykazane trzy przesłanki odpowiedzialności. Ustalenia wymaga, że ten, kto użycza swojego imienia lub nazwiska albo firmy, działał świadomie, godząc się na to. Organ podatkowy musi także wykazać, że działanie podatnika (firmowanego) miało na celu zatajenie prowadzonej przez niego działalności albo jej rozmiarów, co wiązać należy także z uchyleniem się od opodatkowania. Konieczne jest też wykazanie, że zaległości podatkowe powstały w okresie, w którym firmujący użyczał swojego imienia lub nazwiska albo firmy.
Skoro podatnik użyczył swojego imienia i nazwiska, działał świadomie, godząc się na firmowanie działalności gospodarczej, co skutkowało możliwością ponoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Sąd przypomniał jednak, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Nie ma zatem dowolnego wyboru podmiotu, w stosunku do którego kierowane będzie roszczenie. W pierwszej kolejności trzeba dochodzić należności od podatnika.
Subsydiarność ta nie wpływa jednak na prawo do wydania przez organ podatkowy decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (w tym wypadku firmującego). Orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, lecz poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia. Posiłkowy charakter znajduje swój wyraz w tym, że możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej warunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika.
Prowadzenie egzekucji wobec osoby trzeciej dopuszczalne jest jedynie, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a do dnia, w którym decyzja w zakresie należności podatkowych, za które osoba trzecia ma odpowiadać, nie stanie się ostateczna, postępowanie w zakresie jej odpowiedzialności nie może być prowadzone.
[ramka][b]Uwaga [/b]
Firmanctwo polega zatem na tym, że podatnik (firmowany) za zgodą innej osoby (firmującego), działając w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej albo rzeczywistych jej rozmiarów, posługuje się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby.[/ramka]
