Zakon klarysek nie odzyskał własności gruntu

Komisja, rozpatrująca roszczenia Kościoła katolickiego i kościelnych osób prawnych o zwrot lub rekompensatę za utracone dobra, zakończyła działalność 1 marca po załatwieniu 2800 spraw. Pozostałe 216 oraz roszczenia niezgłoszone do Komisji rozpatrują obecnie sądy.

Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygnatura akt I OSK 777/10) wystąpił klasztor Klarysek w Krakowie.

Zakon św. Klary istnieje w Polsce od XIII w. W 1950 r. ziemie należące do krakowskiej siedziby zakonu zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z 1950 r. o przejęciu przez państwo dóbr martwej ręki (...). W 1957 r. siostry odzyskały nieruchomość, którą od tej pory aż do 1964 r. Skarb Państwa dzierżawił od klasztoru. W tym czasie stanęła tu szkoła z salą gimnastyczną i boiskiem.

W 1964 r. klaryskom ponownie odebrano własność, tym razem na podstawie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W trybie art. 6 tej ustawy sporządzono też umowę sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa. Nie było negocjacji ani ceny rynkowej.

W 2007 r. klasztor wystąpił więc o zwrot nieruchomości. Starosta, a następnie wojewoda małopolski odmówili. Wojewoda stwierdził, że skoro nieruchomość została przejęta pod planowaną tu budowę szkoły, cel wywłaszczenia został zrealizowany i nie ma podstaw do jej zwrotu.

WSA w Krakowie podzielił stanowisko organów administracji i oddalił skargę sióstr.

W skardze kasacyjnej klasztor Klarysek zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie mogło dotyczyć przyszłych, zamierzanych inwestycji, a nie już zrealizowanych. Szkoła zajmuje zresztą tylko część terenu, a część to trawniki wynajmowane pod tablice reklamowe. I chociaż tę należy zwrócić. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed zawarciem umowy na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie można mówić, że jest ona zbędna na ten cel.

Zakon nie może więc odzyskać swojej dawnej własności na drodze administracyjnej

– stwierdził NSA, oddalając skargę kasacyjną.

Art. 136 – 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (określają one warunki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) nie mogą mieć zastosowania w takich sytuacjach.

Klasztor może jedynie kwestionować umowę sprzedaży przed sądem cywilnym i tam też żądać ewentualnie rekompensaty.