Notariusz jak sąd I instancji

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 kwietnia 2011 r. (sygnatura akt I CSK 412/09)

, z powodu rozpatrzenia przez sąd okręgowy jako sąd I instancji zażalenia na odmowę dokonania czynności notarialnej, musiał unieważnić postępowanie i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Rzecz w tym, że sąd I instancji orzeka w składzie jednego sędziego, a sąd II instancji – trzech sędziów zawodowych. Oznacza to, że skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, a to w myśl art. 379 pkt  4 kodeksu postępowania cywilnego powoduje nieważność postępowania. Trzeba je powtórzyć od początku.

Sprawa, której dotyczy ten wyrok, ciągnie się z powodu wątpliwości, w jakim charakterze występuje sąd okręgowy rozstrzygający o zasadności odmowy dokonania czynności notarialnej (art. 83 prawa o notariacie). Nie było zgody co do tego również w Sądzie Najwyższym.

Za pierwszym razem, gdy sprawa trafiła na jego wokandę, SN uznał, że sąd okręgowy działał jako sąd I instancji, a więc od jego postanowienia przysługuje apelacja do sądu II instancji, a nie skarga kasacyjna. Drugi raz sprawa znalazła się w SN wskutek skargi kasacyjnej od postanowienia wydanego przez sąd apelacyjny jako sąd II instancji. Tym razem zwykły trzyosobowy skład SN postanowił, wobec zasadniczych rozbieżności rysujących się także w jego orzecznictwie, wystąpić o zajęcie stanowiska przez siedmiu sędziów Sądu Najwyższego.

SN w tym składzie w uchwale podjętej 7 grudnia 2010 r. (sygn. III CZP 86/10) stwierdził, że sąd okręgowy działa w takiej sprawie jako sąd II instancji. Rozpatruje więc zażalenie na odmowę w składzie trzech sędziów, a od jego orzeczenia przysługuje stronom, tj. notariuszowi i jego niedoszłemu klientowi, skarga kasacyjna do SN.

Po tej uchwale treść postanowienia SN w tej sprawie była przesądzona, skoro postanowienie, o które tu chodzi, wydał sąd okręgowy jako sąd I instancji. Zażalenie musi być rozpatrzone przez ten sąd co do meritum od początku jako sądu II instancji. Od wyniku zależeć będzie, czy prawo użytkowania wieczystego ponad 100 ha gruntu w podwarszawskich Oborach będzie należało do gminy Konstancin, czy też do osób fizycznych, które chciały go kupić. Odmowa dokonania czynności notarialnej dotyczyła bowiem przyjęcia oświadczenia gminy o wykonaniu prawa pierwokupu przewidzianego w art. 109 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

sygnatura akt I CSK 412/09

Zobacz

»

Prawo dla Ciebie

»

Wymiar sprawiedliwości

»

Postępowanie w sądzie

»

Postępowanie cywilne