W takiej sytuacji sąd może zawiesić postępowanie, jak w sprawie o zasiedzenie, i przeprowadzić odrębne postępowanie o ustalenie tej osoby za zmarłą.
To sedno wtorkowej uchwały trzech sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.
Czytaj więcej
Wyznaczony przez sąd kurator procesowy dla osoby nieznanej z miejsca pobytu może ustanowić profesjonalnego pełnomocnika, który będzie go wspierał w...
Sprawa o zasiedzenie nieruchomości
Kwestia ta wynikła w sprawie o zasiedzenie nieruchomości z wniosku prezydenta Gliwic działającego w imieniu Skarbu Państwa, której właścicielem był R. S., zmarły w sierpniu 1946 r. Jego spadkobiercy wyjechali wiele lat temu na stałe do Niemiec i prawdopodobnie nie żyją, urodzili się bowiem na przełomie XIX i XX wieku i mieliby obecnie po ponad 100 lat, a jeden z nich nawet 118.
Czytaj więcej
W sprawie o zasiedzenie gruntu muszą wziąć udział nie tylko jego właściciele lub ich spadkobiercy, ale też roszczący sobie prawo choćby do części g...
Brak informacji o losach spadkobierców
Sąd rejonowy ustanowił więc kuratora dla kilku spadkobierców. Kurator ustalił ich daty urodzenia i prawdopodobne miejsce ich pobytu po wyjeździe do Niemiec oraz zwrócił się też do placówek dyplomatycznych RP na terenie Niemiec o informacje co do ich dalszych losów, ale nie otrzymał w tym zakresie odpowiedzi. Z korespondencji z konsulatem uzyskał informację, że w Niemczech nie ma centralnej instytucji gromadzącej adresy zameldowania, a źródłem informacji adresowych może być jedynie urząd meldunkowy właściwy dla konkretnej miejscowości.
Czy dopuszczalne jest ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania?
Sąd rejonowy stwierdził, że gmina Gliwice nabyła 2 października 2020 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości. Rozpatrując z kolei apelację złożoną przez kuratora w imieniu uczestników postępowania, których losów nie udało się ustalić, Sąd Okręgowy w Gliwicach (sędziowie Tomasz Pawlik, Marcin Rak i Roman Troll) powziął wątpliwości, które zawarł w pytaniu prawnym do SN: czy dopuszczalne jest ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że jego pozostawanie przy życiu jest nieprawdopodobne ze względu na wiek, a jednocześnie brak aktu zgonu tego uczestnika?
Pozytywna odpowiedź SN pozwoliłaby dalej prowadzić tę sprawę o zasiedzenie z udziałem kuratora.
Czytaj więcej
Ustanowić kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu sąd może, gdy nieskuteczne okazały się wszelkie dostępne czynności poszukiwawcze tej osoby.
Kuratora ustanawia się tylko dla żyjącej osoby
Sąd Najwyższy podjął jednak uchwałę, że nie jest uzasadnione ustanowienie kuratora dla uczestnika postępowania nieznanego z miejsca pobytu, jeżeli jest nieprawdopodobne, że ze względu na wiek pozostaje on przy życiu (art. 144 par. 1 w związku z art. 13 par. 2 k.p.c.). W uzasadnieniu uchwały sędzia Karol Weitz powiedział, że kuratora ustanawia się tylko dla żyjącej osoby, a sąd rozpatrujący sprawę o zasiedzenie nie jest od ustalania, czy dany uczestnik żyje czy nie, a o rozstrzygnięcie tej kwestii zainteresowani mogą wszcząć odrębne postępowanie o ustalenie danej osoby za zmarłą.
– Uchwała jest słuszna, istotnie kuratora ustala się dla osoby żyjącej, należy więc zawiesić to postępowanie i w odrębnych postępowaniach: o uznanie za zmarłego i o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych, ustalić właściwych uczestników tego postępowania o zasiedzenie – ocenia prof. Bogudar Kordasiewicz.
Sygnatura akt: III CZP 45/25
