Małgorzata Dankowska, partner odpowiedzialna za zespół ds. nieruchomości oraz warszawską praktykę podatkową w firmie doradczej TPA Poland, podkreśla, że 2018 r. to jeden z najlepszych dla naszego rynku nieruchomości komercyjnych okresów – zarówno w kontekście wartości transakcji, jak i projektów deweloperskich. – Rozpędzony rynek nieruchomości biurowych, coraz śmielsze posunięcia inwestorów azjatyckich oraz zainteresowanie chińskiego kapitału rynkiem powierzchni magazynowych – to tylko część obserwacji. Jednocześnie jesteśmy świadkami pojawienia się kolejnej odnogi rynku nieruchomości – najmu instytucjonalnego (z ang. PRS – private rented sector), rozumianego jako zinstytucjonalizowany najem powierzchni mieszkaniowych, domów studenckich oraz domów senioralnych – mówi Dankowska. – Spodziewamy się, że nieruchomości biurowe oraz logistyczne będą nadal dominującymi aktywami transakcyjnymi, a projekty PRS zasilą klasę aktywów alternatywnych – dodaje.

Także i ona dostrzega wyzwania stojące przed inwestorami, jak zdyskontowanie rosnącego ryzyka politycznego czy niestabilność prawa. – Znaczne utrudnienie stanowią relatywnie częste zmiany podatkowe oraz zmiana interpretacji prawa podatkowego. Dotychczasowe doświadczenia pokazują jednak, że z tą niedogodnością rynek sobie dobrze poradził, opracowując nowy model transakcji w postaci nabywania przedsiębiorstw – mówi ekspertka. – W TPA Poland, jako firmie globalnej sieci Baker Tilly International, obserwujemy posunięcia międzynarodowych graczy rynkowych i dostosowujemy naszą ekspertyzę do ich potrzeb. W odpowiedzi na spływające zapytania opracowaliśmy przy współpracy z REAS raport dla inwestorów rynku najmu instytucjonalnego, w którym poruszamy perspektywę komercyjną, podatkową i prawną, a także raport obrazujący najważniejsze zmiany podatkowe w kontekście biznesu nieruchomości – podsumowuje Dankowska.

Regiony kuszą

– Rynek biurowy w Polsce staje się coraz atrakcyjniejszy dla inwestorów, a Warszawa jest liderem wśród miast, które cieszą się największym zainteresowaniem. Świadczą o tym twarde dane. Stolica oferuje dostęp do ponad 5,4 mln mkw. powierzchni, z czego niemal połowę klasy A. Deweloperzy chętnie budują tutaj nowe, coraz nowocześniejsze i bardziej komfortowe powierzchnie. Z kolei najemców nie zrażają nawet rosnące czynsze – wskazuje Marlena Happach, dyrektor Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy. Dodaje, że według szacunków CBRE w I półroczu do użytkowania oddano ponad 173 tys. mkw. powierzchni, co stanowi 65 proc. całkowitej podaży prognozowanej na 2018 r. Eksperci zwracają uwagę, że popyt nadal przewyższa podaż, a poziom pustostanów jest najniższy od lat. Z kolei według Cresy duża aktywność najemców w stolicy generowana jest głównie przez sektor usług profesjonalnych i IT, który przekroczył w I półroczu 58 proc. średniej rocznej z ostatnich pięciu lat.

– Nieustannie rozwijająca się infrastruktura, doskonale wykształceni pracownicy i dostępność dostosowanych do potrzeb najemców przestrzeni biurowych to nasze atuty. Inwestorzy często podkreślają, że Warszawa jest najlepszym miejscem do lokowania i rozwoju biznesu w Europie Środkowo-Wschodniej – mówi Happach. – Warszawa zdecydowanie wyróżnia się dostępem do kompetentnych pracowników, zarówno w Polsce, jak i w Europie. Mamy wysoki wskaźnik absorpcji talentów. W roku akademickim 2017/2018 w 70 szkołach wyższych studiowało 246 tys. osób, a liczba absolwentów to 58 tys. rocznie. Jak podaje raport „Poland. Your place to invest 2018", 90 proc. studentów zna język angielski, a wyższe wykształcenie ma aż 72 proc. mieszkańców Warszawy. Ponadto, jak czytamy w raporcie „Atrakcyjność inwestycyjna Polski" EY z 2017 r., aż 81 proc. zagranicznych inwestorów ocenia kompetencje polskich pracowników jako atrakcyjne – podsumowuje.

Mikołaj Trunin, zastępca dyrektora Invest in Pomerania – organizacji pomagającej inwestorom zagranicznym realizować projekty na Pomorzu – również zwraca uwagę, że w zeszłym miesiącu FTSE Russel zaklasyfikował Polskę do grona rynków rozwiniętych. – To doskonale obrazuje nieprzerwany wzrost gospodarczy naszego kraju od transformacji ustrojowej i następnie przystąpienia do UE. Świetna kondycja gospodarki w naturalny sposób przekłada się wzrosty na rynkach nieruchomości. Niezależnie, czy mówimy o rynku biurowym, magazynowym, mieszkaniowym, czy hotelowym, w ostatnich latach obserwujemy stały wzrost podaży, stabilne poziomy pustostanów, wysokie stopy zwrotu na poziomie 7–8 proc. Na tym tle doskonale wygląda Pomorze, będące jednym z liderów rynku w kraju – mówi Trunin.

Podkreśla, że rozwój infrastruktury transportowej oraz przypływy BIZ (bezpośrednich inwestycji zagranicznych) w takich sektorach jak nowoczesne usługi dla biznesu, logistyka i produkcja determinują boom we wszystkich segmentach rynku. – Naturalnie, istnieją również czynniki ryzyka. Po pierwsze, niestabilna sytuacja polityczno-gospodarcza na świecie i w Europie. Wojny handlowe oraz dynamicznie zmieniające się realia w UE w obliczu brexitu i ostatnich perturbacji związanych z budżetem Włoch mogą pośrednio uderzyć w naszą gospodarkę. Spowolnienie w sektorach produkcyjnych i logistycznych oraz niższe napływy kapitału zagranicznego mogą mieć znaczący wpływ na rynek nieruchomości. Drugim ryzykiem są problemy na rynku pracy – napływ nowych pracowników będzie dla Polski kluczowy, aby utrzymać wysokie tempo wzrostu. Mimo to prognozy na rynku nieruchomości w Polsce są zdecydowanie pozytywne, choć warto zdawać sobie sprawę również z tych potencjalnych zagrożeń – wylicza Trunin. Podkreśla, że oferta regionu w Monachium będzie przekrojowa. Gdańsk prezentuje teren Pomorskiego Centrum Inwestycyjnego, będący naturalnym zapleczem portu dla rozwoju logistyki i produkcji. Gdynia w tym roku stawia na branżę hotelarską, oferując działki w unikalnych lokalizacjach usytuowanych w pasie nadmorskim, Sopot też celuje w inwestorów z tego sektora. – Będzie z nami także Rumia i Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna z terenami przeznaczonymi pod projekty przemysłowe – podsumowuje Trunin.