Istotą nowej służebności przesyłu będzie obciążenie nieruchomości prawem, które daje przedsiębiorcy przesyłowemu możliwość korzystania z niej w oznaczonym zakresie. Ustawodawca wyszedł z założenia, że najlepszym rozwiązaniem będzie porozumienie zainteresowanych i zawarcie stosownej umowy. W razie jednak konfliktu przyznał każdej ze stron prawo wystąpienia do sądu o przymusowe ustanowienie służebności.
Taki sposób rozstrzygnięcia, jako ingerujący w prawo własności, z założenia powinien mieć charakter wyjątkowy.
W toku prac legislacyjnych nie uwzględniono poprawki, zgłaszanej przez PSE Operator SA, polegającej na wykreśleniu z projektowanego przepisu k.c. słów “a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z tych urządzeń”. W rezultacie warunkiem sine qua non przymusowego ustanowienia służebności przesyłu jest ustalenie, że jest niezbędna do właściwego korzystania z urządzeń przesyłowych.
Zgodnie z intencją ustawodawcy, co znajduje potwierdzenie m.in. w stanowisku członka Komisji Kodyfikacyjnej sędziego SN Gerarda Bieńka, pod pojęciem “konieczne dla właściwego korzystania” należy rozumieć także brak możliwości zaprojektowania przebiegu urządzeń przesyłowych w inny sposób lub przesunięcia ich bez nadmiernych kosztów. Jeżeli więc da się poprowadzić przewody czy kable przez inną nieruchomość albo jeśli już posadowione urządzenia da się przesunąć bez nadmiernych kosztów, sąd nie będzie mógł orzec o ustanowieniu służebności.
Postępowanie w sprawie ustanowienia służebności będzie się toczyło w trybie nieprocesowym, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących ustanawiania służebności drogi koniecznej. Miejmy nadzieję, że rozstrzygnięcia będą zawsze poprzedzane opinią biegłego dotyczącą możliwości odmiennego zaprojektowania linii przesyłowych albo ich przesunięcia bez nadmiernych kosztów.
