– Tragiczne w skutkach trzęsienia ziemi na górskich terenach Haiti i na Tajwanie mogły być wywołane przez huragany i tajfuny – przekonywał prof. Shimon Wdowinski, specjalista w zakresie geologii morza i geofizyki na Uniwersytecie Miami, na jesiennym spotkaniu Amerykańskiej Unii Geofizycznej w San Francisco.

Badacz z Miami wyjaśniał, że ulewy powodują masę osuwisk i wielką erozję, która usuwa zmielony materiał z powierzchni Ziemi, zmieniając obciążenie płyt tektonicznych i ułatwiając ich ruch wzdłuż uskoków.

– Bardzo obfite opady deszczu działają jak spust w broni palnej – powiedział prof. Wdowinski podczas spotkania w San Francisco.

Osuwiska na uskoku

Wdowinski, współpracując z kolegami z Florida International University, przeanalizował dane z trzęsień ziemi powyżej

6 st. w skali Richtera w górskich rejonach Tajwanu i Haiti. Obie wyspy w sezonie tropikalnych huraganów są narażone na te ekstremalne zjawiska. Badacze zauważyli powiązanie w czasie między tymi dwoma naturalnymi kataklizmami. Do dużych trzęsień ziemi doszło tam w ciągu czterech lat po intensywnych cyklonach z niezwykle obfitymi opadami.

W ciągu ostatnich 50 lat na Tajwanie wystąpiły trzy ekstremalnie silne tajfuny powiązane z wielką ilością deszczu: Morakot, Herb i Flossie.

Po nich w ciągu czterech lat następowały trzęsienia ziemi w regionach górskich Tajwanu. W 2009 r. w ślad za tajfunem Morakot, najbardziej zabójczym w historii wyspy, nastąpiło trzęsienie ziemi o sile 6,2 st. w skali Richtera, następne, o sile 6,4 st., nawiedziło Tajwan w roku 2010. Po przejściu tajfunu Herb w 1996 roku wystąpiły dwa trzęsienia ziemi: o sile 6,2 st. w 1998 r. i 7,6 st. w roku 1999. Tajfun Flossie przeszedł nad wyspą w roku 1969, a po nim nastąpiło trzęsienie ziemi o mocy 6,2 st. w skali Richtera w roku w 1972.

Do trzęsienia ziemi o sile 7 stopni w skali Richtera, jakie nawiedziło górzysty rejon Haiti w 2010 roku, doszło półtora roku po serii huraganów i burz. W ciągu 25 dni dotknęły większości terenów wyspy i pozbawiły ludność domów.

Osuwanie się ziemi spowodowane deszczem powoduje erozję gruntu i osuwanie się ziemi z wyższych miejsc do niższych. Naukowcy sugerują, że w wyniku takich ruchów gruntu miejsca położone wyżej są mniej obciążone, natomiast te niższe – bardziej. Jeżeli w tym miejscu jest uskok – a na Haiti jest – to na styku dwóch płyt uskok jest mniej stabilny.

– Zmniejszone obciążenie rozluźnia uskok, co może ułatwiać trzęsienie ziemi – powiedział Wdowinski.

Śmiertelne naprężenia

Miejsca pęknięć skorupy ziemskiej spowodowanych ruchami płyt tektonicznych znane są jako uskoki. Płyty napierają na siebie, wchodzą jedna pod drugą. Powstaje naprężenie, które uwalnia energię w postaci trzęsień ziemi.

Mechanizm wyzwalający trzęsienie ziemi jest również podatny na ruch pionowy wywołany przemieszczaniem się dużych ilości osuwającej się gleby i skał.

Wdowinski z kolegami pokazuje trend. Udowadnia, że cyklony powiązane są z trzęsieniami ziemi o sile 5 st. w skali Richtera i większej.

Naukowcy planują podobne analizy w innych aktywnych sejsmicznie regionach górskich – na Filipinach i w Japonii. Rejony te są również narażone na ekstremalne zjawiska pogodowe – huragany i tajfuny.