Z tego artykułu się dowiesz:
- Jakie dzieła Dürera i Holbeina można obecnie oglądać na Wawelu?
- Jakie są związki między Dürerem i Holbeinem a renesansowym Wawelem?
- Kim są postaci przedstawione na portretach dwóch niemieckich mistrzów?
Oba obrazy zostały wypożyczone z Gemäldegalerie Staatliche Museen Preußischer Kulturbesitz, jednej z ważniejszych instytucji muzealnych w Niemczech.
Portret namalowany przez Dürera w 1526 r. przedstawia Jakoba Muffela, burmistrza Norymbergii. Powstał w tym samym czasie, gdy Dürer malował w Norymberdze przedstawienia czterech apostołów, przeznaczone do jednej z sal miejscowego ratusza (obecnie znajdują się w Alte Pinakothek w Monachium).
Wnikliwe spojrzenie Dürera
W prezentowanym na Wawelu portrecie na gładkim tle malarz całą uwagę widza skupił na na twarzy modela, oddanej z wyjątkowym realizmem i psychologiczną głębią. Starszy mężczyzna o wąskich ustach i głęboko osadzonych oczach z pewną surowością spogląda w dal, poza kadr obrazu. Głęboko zamyślony patrzy z powagą.
Jak zaznacza dr Dagmar Hirshfelder, dyrektorka Galerii Malarstwa Państwowych Muzeów Pruskiego Dziedzictwa Kulturalnego w Berlinie, sam Dürer twierdził, że utrwalenie cech wyglądu i charakteru w portrecie jest bardzo ważne, ponieważ istotą portretu jest zachowanie ich na wieczność.
Z pietyzmem i realizmem artysta oddał też szczegóły i fakturę materii w stroju burmistrza.
Zamek Królewski na Wawelu prezentuje po raz pierwszy w Polsce mistrzowski portret Albrechta Dürera, największego malarza niemieckiego renesansu.
Albrecht Dürer (1471-1528) był największym malarzem niemieckiego renesansu. W jego artystycznym dorobku dominują dzieła graficzne – rozsławiły go głównie cykle grafik „Apokalipsa”, „Wielka Pasja”, „Życie Marii” oraz tzw. ryciny mistrzowskie: „Melancholia”, „Rycerz, śmierć i diabeł”, „Św. Hieronim”. Artysta tworzył także obrazy o tematyce religijnej oraz portrety, które zdobyły mu największą sławę.
Już Erazm z Rotterdamu pisał o portretach Dürera: „Tak! On potrafi wyczarować na płótnie także to, co nieprzedstawialne, wszystkie namiętności, całą ludzką duszę promieniującą z ciała, nawet mowę.”
Prof. Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu podkreślał podczas prezentacji dzieł Dürera i Holbeina, że związek pomiędzy mistrzami renesansu i renesansową rezydencją jest dla wszystkich oczywisty. I dodawał, że chociaż grafiki Dürera były niejednokrotnie eksponowane u nas na wystawach, to żaden z obrazów Dürera nie był dotąd pokazywany w Polsce.
Czytaj więcej
W jednej z najstarszych bibliotek rodowych, obecnie oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie, rozpoczął się remont. Dzięki środkom unijnym biblioteka...
Londyński portret Holbeina
Obok dzieła Dürera prezentowany jest portret Hansa Holbeina Młodszego, namalowany przez niemieckiego artystę w 1533 r. podczas jego pobytu w Londynie, dokąd wyjechał jako protegowany Erazma z Rotterdamu i gdzie zasłynął jako portrecista elit.
Hans Holbein Młodszy „Hermann Hillebrandt de Wedigh”, 1533
Kim jest przedstawiony na tym obrazie mężczyzna? Tej kwestii badacze definitywnie nie rozstrzygnęli. Złoty herb na jego palcu wskazuje, że pochodził z zamożnej kupieckiej rodziny Wedigh z Kolonii. Stąd hipoteza, że jest to portret Hermanna Hillebrandta de Wedigha lub jego kuzyna. Wysoki status społeczny portretowanego podkreślają też rękawiczki, które trzyma w prawej ręce.
Styl portretu jest charakterystyczny dla późnych obrazów Holbeina, w których malarz rezygnował z dodatkowych elementów, ukazując modeli na gładkim, neutralnym tle.
Dr Dagmar Hirshfelder zwraca uwagę, że podobnie jak w przypadku portretu Dürera, obraz Holbeina ukazuje indywidualne cechy bohatera, a zachowanie asymetrii twarzy postaci świadczy o tym, że obraz nie miał charakteru idealizującego, ale jak najbardziej realistyczny.
Wystawa „Dürer i Holbein” na Wawelu czynna jest od 31 października do 1 lutego 2026 r. Przez cały listopad wstęp wolny w ramach akcji „Darmowy listopad”.
Czytaj więcej
Trzecia odsłona wystawy „Chełmoński” – w Muzeum Narodowym w Krakowie – jest wydarzeniem wartym porównania z wcześniejszymi pokazami w Warszawie i w...
