Reklama

Jan M. Jackowski: Antoni Patek jest symbolem polskiej przedsiębiorczości i patriotyzmu

Antoni Patek to doskonały patron na dzisiejsze czasy, gdy Polska znajduje się w gronie państw, które osiągnęły sukces ekonomiczny - mówi historyk, dr Jan Maria Jackowski, były senator RP.

Publikacja: 16.01.2026 04:50

Portret Antoniego Patka

Portret Antoniego Patka

Foto: Wikipedia

Jest pan jednym z sygnatariuszy apelu skierowanego do Senatu, aby 2027 r. został ustanowiony rokiem Antoniego Patka. Dlaczego?

Jest to postać wyjątkowa, a niesłusznie zapomniana. Wielu Polaków nie zdaje sobie sprawy, że światowa firma zegarmistrzowska Patek Philippe została założona przez Polaka, który umiał łączyć w sobie patriotyzm z nowoczesnym podejściem do przedsiębiorczości. Patek odniósł niebywały sukces, tworząc podwaliny pod markę, która jest dzisiaj jedną z najbardziej prestiżowych na świecie w zakresie towarów luksusowych, a ściślej wśród wytwórców zegarków. W przyszłym roku będziemy obchodzili 150 lat śmierci Antoniego Patka, dlatego wydaje mi się jak najbardziej celowe, aby w ramach możliwości, jakie ma Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowić rok tego patrona. Przypomnę, że wynika to z regulaminu Senatu. Instytucja ta może wskazać kilku takich patronów poprzez przyjęcie uchwały. Uważam, że 2027 r. mógłby zostać poświęcony Antoniemu Patkowi.

Czytaj więcej

Luksusowy zegarek ostatniego cesarza Chin wystawiony na sprzedaż

Przypomniał pan, że wiele osób widzi to nazwisko jako nazwę handlową firmy produkującej zegarki, ale niewielu wie, że Antoni Patek był bohaterem powstania listopadowego, odznaczonym Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari.

Tak. Miał bardzo ciekawą biografię, ponieważ stosunkowo wcześniej stracił ojca i jako młody chłopak jeszcze przed powstaniem listopadowym podjął się pracy zecera w drukarni, a więc był człowiekiem, który wziął we własne ręce swój los. Następnie brał udział w powstaniu listopadowym, walczył, zdobył stopień oficerski, został odznaczony Złotym Krzyżem Virtuti Militari, a potem podzielił gorzki chleb tułaczy, jak wielu emigrantów. Współtworzył Wielką Emigrację, która zapisała się na trwałe w historii kultury polskiej. Wniosła ona niesłychany wkład w rozwój polskiej sztuki, literatury, ale też w polską myśl polityczną i działania niepodległościowe. Było to szczególne wydarzenie w dziejach Polski, przy czym trzeba zaznaczyć, że zazwyczaj wielu spośród emigrantów niestety borykało się z różnymi trudnościami materialnymi, mieli problemy z uzyskaniem takich dochodów, żeby móc się utrzymać. Natomiast Antoni Patek, po raz kolejny wykazał się przedsiębiorczością i dzięki współpracy z Franciszkiem Czapkiem, który był Czechem, ale również uczestniczył w powstaniu listopadowym, bo czuł się Polakiem, założył firmę zegarmistrzowską. Następnie już po ożenieniu się w 1844 r. podczas wystawy w Paryżu, gdzie firma Czapek Patek prezentowała swoje wyroby, poznał francuskiego zegarmistrza Andriena Philippe, który był twórcą specjalnego mechanizmu napędowego dla zegarków. W 1845 r. założyli oni spółkę, która następnie przyjęła nazwę Patek Philippe. Do dzisiaj ona istnieje i jest jedną z najbardziej prestiżowych firm zegarmistrzowskich na świecie. Ma swoją siedzibę w Szwajcarii.

Wspomniał pan o tym, że Patek był uczestnikiem Wielkiej Emigracji i wspólnie z innym emigrantem Franciszkiem Czapkiem założył manufakturę produkującą zegarki kieszonkowe. Ale przecież Patek nie był zegarmistrzem, za to chyba miał doskonałe wyczucie biznesowe i kontakty wśród arystokracji. Produkty marki Patek Philippe szybko stały się modne i kupowały je m.in. koronowane głowy.

To prawda. Antoni Patek miał takiego ducha przedsiębiorczości, więc był postacią idealną na dzisiejsze czasy, łącząc wartości patriotyczne i zaangażowanie w walkę o niepodległość z próbą stworzenia przedsiębiorstwa, które otwierałoby zupełnie nowe perspektywy. Patek odniósł szczególny sukces. Właściwie takie otwarcie świata przed jego firmą nastąpiło w 1851 r. w czasie Wystawy Światowej w Londynie, kiedy do stoiska firmy Patek Philippe podeszła królowa Wiktoria i kupiła kilka zegarków, dodatkowo firma otrzymała złoty medal na tych targach. To rozniosło się echem i z punktu widzenia PR-owego przyczyniło się do tego, że wiele osób z elit politycznych, finansowych, społecznych czy duchownych zaczęło kupować te zegarki. To przyczyniło się do rozwoju firmy, która szybko zdobyła światowe uznanie. Mało jest Polaków, którzy odnieśliby tak duży sukces tworząc światową markę i właśnie z tej racji Antoni Patek zasługuje na szczególną uwagę.

Zegarek nowojorskiego bankiera Henry’ego Gravesa uzyskał na aukcji w 1999 r. największą cenę w histo

Zegarek nowojorskiego bankiera Henry’ego Gravesa uzyskał na aukcji w 1999 r. największą cenę w historii – 11 mln dolarów

Foto: Patek Philippe Museum

Reklama
Reklama

Czy po osiągnięciu sukcesu Patek zapomniał o swoich korzeniach i ranach, które nosił po udziale w powstaniu listopadowym?

Nie zapomniał. Był zaangażowany w życie patriotyczne Wielkiej Emigracji, podtrzymywał kontakty, wspierał sprawę polską. Nie było tak, że zapomniał o swoim zaangażowaniu i o ideałach młodości, kiedy walczył bezpośrednio z zaborcą rosyjskim w trakcie powstania listopadowego. Dlatego jest to postać wyjątkowa, bo łączył patriotyzm i zaangażowanie w konkretne działania niepodległościowe poprzez udział w czynie zbrojnym, z talentami biznesowymi, przedsiębiorczością i umiejętnością stworzenia firmy, która okazała się niebywałym sukcesem.

Zatem Patek może być symbolem polskiej przedsiębiorczości i patriotyzmu w jednym?

– Tak. Jest doskonałym patronem na te czasy. Tym bardziej, że teraz Polska odnosi sukces ekonomiczny i znajduje się w gronie 21 najsilniejszych gospodarek świata.

Kim jest rozmówca

Jan Maria Jackowski

Historyk, doktor nauk humanistycznych, dziennikarz, polityk. W latach 1997 -2001 był posłem na Sejm RP, w latach 2005 - 2007 zasiadał w Trybunale Stanu, w latach 2011 - 2023 był senatorem RP. W latach PRL związany był z antykomunistyczną opozycją demokratyczną. Był członkiem ugrupowań prawicowych.

Konflikty zbrojne
Rosja nie cofa się przed atakami na infrastrukturę medyczną
Historia Polski
Wystawimy rachunek Rosji. Naukowcy liczą straty po agresji ZSRS
Zegarki
Nowy projekt Roleksa okazał się sukcesem. Droga do dominacji na rynku
Inwestycje Alternatywne
Ceny złota podnoszą wartość luksusowych zegarków jako inwestycji
Biznes
Francis Ford Coppola sprzedaje luksusowe zegarki. „Jestem bankrutem”
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama