Żona zaciągała pożyczki na dane męża, sąd kazał mu spłacić. Skarga nadzwyczajna

Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę nadzwyczajną w sprawie mężczyzny, któremu sąd nakazał spłacić pożyczkę wraz z odsetkami, zaciągniętą na jego dane, lecz bez jego wiedzy przez żonę.

Publikacja: 21.01.2025 13:05

Żona zaciągała pożyczki na dane męża, sąd kazał mu spłacić. Skarga nadzwyczajna

Foto: Adobe Stock

Ta historia może być przestrogą dla małżonków, którzy w pełni ufają drugiej połowie w związku. W 2015 r. żona – wykorzystując dane osobowe męża – zaczęła zaciągać wielotysięczne pożyczki zarówno w banku, gdzie mieli wspólne konto, jak i w instytucjach pożyczkowych (w łącznej wysokości ok. 100 tys. zł). Jak to możliwe? Małżonkowie umówili się kiedyś, że opłacaniem zobowiązań i odbieraniem korespondencji będzie zajmowała się żona. Gdy sprawa wyszła na jaw, żona wyprowadziła się i nie płaci zobowiązań. 

Żona skazana, mąż został z długiem 

Jedna z umów pożyczki została zawarta w 2018 r. za pośrednictwem strony internetowej – za otrzymane 3,3 tys. zł pożyczkobiorca zobowiązany był do zwrotu 3,9 tys. zł  w krótkim terminie. Pożyczkobiorcą formalnie był mąż, który w rzeczywistości nie miał pojęcia, że padł ofiarą nielojalnej żony. Za bezprawne wykorzystanie danych męża i wprowadzenie w błąd pożyczkodawcy została  potem skazana prawomocnym wyrokiem.

W 2019 r. do Sądu Rejonowego wpłynął pozew Funduszu Inwestycyjnego (doszło do cesji wierzytelności) o zapłatę przez owego męża 4,2 tys. zł. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, nakazując pozwanemu zapłatę tej kwoty wraz z odsetkami i zwrot kosztów postępowania.

Nakaz zapłaty został wysłany na adres pozwanego, lecz odebrała go jego żona i przed mężem ukryła. Następnie, fałszując jego podpis   (za co także została skazana), złożyła w sądzie sprzeciw.  Sąd Rejonowy odnotował utratę mocy nakazu zapłaty i wyznaczył termin rozprawy, ale korespondencję adresowaną do pozwanego męża znów odebrała żona.

Czytaj więcej

Czy do zaciągnięcia kredytu potrzebna zgoda małżonka

Do sądu nie wpłynęły żadne nowe pisma. Żadna strona nie stawiła się też na rozprawę. Sąd zasądził od pozwanego żądaną przez powoda kwotę z odsetkami. Wyrok stał się prawomocny i został opatrzony klauzulą wykonalności, co uruchomiło postępowanie egzekucyjne.

I dopiero z pisma od komornika mąż dowiedział się o niespłaconej pożyczce. Mężczyzna zawiadomił organy ścigania i złożył pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego bo o orzeczeniu dowiedział się z pisma komornika i nie zawierał żadnej umowy. Nie brał też udziału w postępowaniu oraz padł ofiarą oszustwa, przez co nie mógł bronić swoich praw.

W 2021 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Wyjaśnił, że nie mógł ponownie merytorycznie rozpoznać sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem ani go podważyć. Wyrok uprawomocnił się. Obywatel wniósł jeszcze do sądu skargę o wznowienie postępowania, którą sąd odrzucił jako złożoną po terminie. Zażalenie na to postanowienie oddalono.

W tym czasie toczyło się postępowanie karne w sprawie żony. Uznano ją winną 11 przestępstw na szkodę męża, a także dziewięciu firm pożyczkowych. Kobieta została skazana na karę łączną roku pozbawienia wolności w zawieszeniu.  Powołując się na ten wyrok, w 2022 r. mąż ponowne wniósł do sądu skargę o wznowienie postępowania, ale została odrzucona jako złożona po terminie.

W sprawie bezprawnie zaciągniętych przez żonę zobowiązań sąd prowadził co najmniej siedem postępowań. Pozwany mąż podjął obronę także w nich, dzięki czemu udało mu się doprowadzić do wzruszenia prawie wszystkich orzeczeń. Ale długi, które pozostały do spłaty wciąż są dla niego trudne do udźwignięcia.

RPO: nie było ważnej pożyczki, nie może być egzekucji

O pomoc mężczyzna zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Wskazał, że jest w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, którą dostrzegają sądy, zwalniając go od kosztów sądowych.  

Rzecznik wniósł skargę nadzwyczajną do Sądu Najwyższego. Wskazuje, że zaskarżony wyrok jest sprzeczny z zasadami konstytucyjnymi, w tym prawa do sądu i ochrony zaufania obywateli do państwa.

„Zaskarżony wyrok stał się tytułem wykonawczym, na którego podstawie może być prowadzona przymusowa egzekucja roszczeń, które nie zasługują na ochronę w praworządnym państwie. Zostały bowiem zasądzone przy założeniu obowiązywania umowy pożyczki, która nie została w sposób ważny zawarta” - argumentuje RPO.

Rzecznik nie wskazał, która Izba SN, powinna rozstrzygać w tej sprawie. Pozostawia to do rozstrzygnięcia SN. Przypomina jednak, że z orzecznictwa ETPC i TSUE wynika, iż orzeczenia wydane przez sędziów powołanych po wejściu w życie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o  KRS mogą być ocenione jako naruszające prawo jednostki do niezależnego sądu ustanowionego ustawą. Izbą w której zasiadają wyłącznie tacy sędziowie jest Izba Kontroli Nadzwyczajnej  i Spraw Publicznych, która orzeka w sprawach ze skarg nadzwyczajnych.

Od 2017 r. - gdy do polskiego prawa wprowadzono skargę nadzwyczajną - RPO skierował do Sądu Najwyższego 234 takie skargi. Dotyczyły one głównie prawa cywilnego (121) jako skargi nadzwyczajne od postanowienia o nabyciu spadku. Dużą grupę stanowiły także skargi nadzwyczajne z zakresu prawa administracyjnego (96), głównie w sprawach o zapłatę.

Prawo w Polsce
Kolejne ograniczenia dla palaczy w Polsce. Andrzej Duda podpisał ustawę
Materiał Promocyjny
Rośnie znaczenie magazynów energii dla systemu energetycznego i bezpieczeństwa kraju
Zawody prawnicze
Drugi dzień egzaminów zawodowych. Zachowek u radców, umowa przyrzeczona u adwokatów
Praca, Emerytury i renty
Czy można otrzymać dwie 13. emerytury? ZUS stawia sprawę jasno
Praca, Emerytury i renty
Zmiany w terminach wypłat 800 plus. Harmonogram przelewów w kwietniu 2025
Materiał Partnera
Kroki praktycznego wdrożenia i operowania projektem OZE w wymiarze lokalnym
Nieruchomości
Łóżka, woda i konserwy w każdym schronie. Oto obowiązki właścicieli i zarządców
Materiał Promocyjny
Jak znaleźć nieruchomość w Warszawie i czy warto inwestować?