„Ołowiane dzieci” i straszna wizyta Breżniewa. Czy Polacy będą tak witać Putina?

Na ten serial, który wyreżyserował urodzony na Śląsku Maciej Pieprzyca, można spojrzeć z wielu perspektyw. Netflix lubi zaglądać w podszewkę lat 70., bo to modne retro, a również pełne dramatycznych i tragicznych historii. Zgromadzono też już wiele wiedzy na temat filmowych lokalizacji, a także scenograficznych i kostiumowych gadżetów, że wystarczy dodać hity z tamtej epoki – Jantarkę, Grechutę, 2+1, Breakout – i robi się widowisko. I jest. Na pewno Netflix nie pożałował funduszy.

Każdy kadr to sporo pieniędzy – a to portrety Gierka i Breżniewa, a to Trabanty i karetki pogotowia Warszawa Kombi, zielone budki telefoniczne, że o wystroju wnętrz z dyżurnymi meblościankami nie wspomnę. Oraz tony kostiumów. Scenografki Joanna Macha i Marcelina Początek-Kunikowska wiedziały, jak pokazać gierkowską dekadę. I to się ogląda!

Jolanta Wadowska-Król i „Ołowiane dzieci”

Regiony w Polsce dostały też swoje dyżurne role. Dolny Śląsk? Wiadomo – nazistowskie tajemnice, których jest więcej w polskich produkcjach pseudoksiążkowych i serialach niż III Rzesza miała żołnierzy. Na Podhalu? Też wiadomo – Goralenvolk. W Sopocie? Kasyna i „dziewczynki”! Śląsk po wielkich filmach Kazimierza Kutza był z boku. Za towarzysza Gierka w centrum uwagi i zazdrości - ostatnio pomijany. Nawet przez Ślązaków, którzy w większości głosowali na tego, który nie chce ustawy o odrębności języka śląskiego, co ostatnio potwierdził prezydenckim wetem.

Tymczasem śląskiego pięknie się słucha w „Ołowianych dzieciach”, nawet jeśli śląscy politycy i obywatele mówią głupoty, czego wymaga od nich narzucona przez Sowietów władza.

Po premierze serialu wiele się pisze o wstrząsających warunkach życia śląskich rodzin przypomnianych w „Ołowianych dzieciach”, podobnie jak o tym, że normy ołowiu rozpylanego przez kominy Huty Szopienice przekraczane były na okolicznym osiedlu familoków Targowisko tysiąc razy. Dzieci chorowały, umierały, czułe matki dawały im wcześniej skażone warzywa z przydomowych ogródków, zaś twardzi ojcowie chodzili produkować ołów – dumni, gdy towarzysze z wojewódzkiego politbiura kompartii meldowali przed przyjazdem towarzysza Edwarda Gierka i towarzysza Leonida Breżniewa, przywódczego „bratniego” Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, że normy produkcji znowu zostały przekroczone. Dodajmy: jednocześnie normy trucia własnych dzieci i siebie samych. Wszystko po to, by przeżyć we względnym dobrobycie kolejny dzień.

Czytaj więcej

Film

Amerykanie o „Ołowianych dzieciach”: niezłomna Kulig od Pawlikowskiego

Trzy na cztery gwiazdki dał serialowi Netfliksa o skażeniu terenów wokół huty w Szopienicach w la...

Gierek i Breżniew w „Ołowianych dzieciach”

Oczywiście najważniejsza jest w serialu lekarka, która wydała wojnę najpierw niewiedzy, a potem obłudzie, ale nie ma co upraszczać „Ołowianych dzieci”. Ten tytuł można rozumieć szerzej – mówi nie tylko o dzieciach przeżartych tak ołowiem, że wymiotują krwią, lecz o ludziach, którzy godzą się na Targowisku (co za znacząca nazwa!) rolę ołowianych żołnierzyków, za grosze przestawianych na planie większej gry, której zasady są okropne, niedemokratyczne, oparte na przemocy fizycznej, psychicznej, finansowej i socjalnej. Zaś na górze piramidy tego systemu stoi jakiś sekretarz generalny, prezydent lub wojewoda, który dla władzy, kariery, pieniędzy, przywilejów skazuje podlegających mu ludzi na choroby, biedę, śmierć, rozpacz.

Owszem, w serialu na szczycie piramidy jest Gierek czy Breżniew (teraz mamy inne nazwiska), ale trąd posłuszeństwa idzie w dół po drabinie nomenklatury – partyjnej czy innej, włączając w to dyrektorów zakładów pracy, ordynatorów w szpitalach, lekarzy i pielęgniarek. I ludzie się na to godzą. Dlatego patrząc na obrzydliwe zdjęcia kroniki filmowej z lat 70., przypominające jak podbity polski naród witał sowieckiego dyktatora chorągiewkami, śpiewem i pokłonami, zastanawiałem się, co zrobią w przyszłości ci, którzy z różnych powodów z taką nadzieją zerkają dziś na Moskwę lub pod hasłami patriotyzmu dają się poniżać pełnomocnikom obecnego prezydenta USA.

Na tle takich pytań ze wzruszeniem ogląda się historię granej przez Joannę Kulig śląskiej lekarki, która chcąc ratować zdrowie i życie niewinnych dzieci musiała najpierw pokonać strach i donosicielstwo pracujących z nią pielęgniarek, obstrukcję męża marzącego o karierze ordynatora oraz o świętym spokoju, opór lekarzy, a także rodziców, a co dopiero dyrekcji huty, wojewody czy I sekretarza struktur wojewódzkich PZPR.