Struktury stają się coraz popularniejszym sposobem inwestowania. Z danych zebranych przez portal Structus.pl wynika, że w 2011 r. ulokowano w nich ponad 10 mld zł.

Wyniki osiągane przez większość produktów skierowanych do masowego klienta nie są jednak satysfakcjonujące. Średnia stopa zwrotu z inwestycji, wyliczona dla 470 struktur zakończonych w ubiegłym roku, wyniosła zaledwie 2,67 proc. w skali roku. Wynika to m.in. z tego, że na polskim rynku brakuje ofert zakładających spadek indeksów giełdowych czy cen surowców.

Rynek okryty tajemnicą

Banki zdają sobie sprawę, że klienci detaliczni nie zawsze do końca wiedzą, w co inwestują. Inaczej jest w przypadku klientów bankowości prywatnej, którzy często sami decydują, jak dany produkt strukturyzowany ma wyglądać.

– Subskrypcje dla private bankingu nierzadko trwają krócej niż te dla klienta masowego. Liczba potencjalnych odbiorców oferty jest bowiem dużo mniejsza i bank może sprawniej przeprowadzić zapisy  – mówi Marcin Krasoń, analityk Open Finance. – Dane na temat produktów strukturyzowanych dla najzamożniejszych klientów nie zawsze są upubliczniane. Informacje o subskrypcjach zwykle docierają tylko do zainteresowanych. Dlatego znamy zaledwie wycinek tego rynku.

Część instytucji nie ma jednak oporów przed udzielaniem bardziej szczegółowych informacji.

– Struktury na dobre zagościły w świadomości naszych klientów private bankingu – opowiada Piotr Bułkowski, dyrektor Biura Produktów Strukturyzowanych w Citi Handlowym. – Inwestycje w tego typu produkty stanowią już 25 – 30 proc. kwoty, jaką klienci przeznaczają na inwestycje.

Największym atutem struktur dostępnych w bankowości prywatnej jest możliwość przeprowadzenia subskrypcji prywatnych, czyli robionych na zamówienie pojedynczego klienta lub niewielkiej grupy osób.

– Struktury szyte na miarę to inwestycje tylko dla najbogatszych. Aby bank przygotował produkt według wskazówek klienta, musi on wyłożyć co najmniej milion euro. W zamian może wybrać nie tylko instrument bazowy, ale i inne parametry, takie jak rodzaj opcji czy poziom ochrony kapitału – mówi Marcin Krasoń.

W klubie za 2 mln euro

Jedną z pierwszych instytucji, która zaoferowała takie rozwiązanie na polskim rynku, był Deutsche Bank PBC.

– Zamożnym klientom dajemy możliwość konstruowania indywidualnych rozwiązań inwestycyjnych w postaci emisji obligacji strukturyzowanych dostępnych w ramach private placement (emisja niepubliczna, zamknięta) – wyjaśnia Dariusz Kazalski, dyrektor Departamentu Centrum Inwestycyjne DB PBC. – Rozwiązania tego typu są dostępne w naszym banku przy inwestycjach przekraczających 1 mln euro. Klient może wtedy wybierać spośród nieograniczonej liczby walorów w ramach struktury prostej, czyli opartej na jednym indeksie.

Z kolei kwoty powyżej 2 mln euro, jak mówi Dariusz Kazalski,  mogą być inwestowane w ramach struktur hybrydowych, czyli opartych na większej liczbie indeksów. Tego typu inwestycja, z uwagi na regulacje dotyczące ofert typu private placement, może być kierowana do grupy maksymalnie 99 inwestorów. Jednak ze względów prestiżowych (tzw. club deal) jest przygotowywana z reguły dla kilku, maksymalnie kilkunastu inwestorów.

Jak uniknąć podatku

Od zysku z większości produktów strukturyzowanych należy odprowadzić 19-proc. podatek Belki. Zwolnione z niego są jedynie dwie formy prawne, w jakich oferowane są struktury: polisa na życie i dożycie oraz fundusz luksemburski.

W świetle konwencji zawartej między Polską a Luksemburgiem dochód z zarejestrowanych w tym kraju funduszy typu SICAV (fr. société d'investissement a capital variable), oferujących jednostki dystrybucyjne, nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Zgodnie z prawem obowiązującym w Luksemburgu dochód może być zwolniony z opodatkowania również w kraju macierzystym funduszu.

W Polsce takie rozwiązanie oferuje m.in. BNP Paribas. Jednak pojedynczym klientom będzie raczej trudno skorzystać z tego rodzaju inwestycji.

– W przypadku struktur w formie funduszu luksemburskiego, przygotowywanych przy współpracy z BNP Paribas Investment Partners, wymagany minimalny wolumen to 20 mln zł. W szczególnych sytuacjach kwota ta może zostać obniżona do 10 mln zł – mówi Joanna Szewczyk, zastępca dyrektora Departamentu Bankowości Prywatnej w BNP Paribas Bank Polska. – Poziom minimalny podyktowany jest wewnętrznymi procedurami BNPP IP.

Klientom private bankingu, którzy chcą skorzystać z optymalizacji podatkowej, BNP?Paribas Bank oferuje struktury w formie polisy ubezpieczeniowej; zainwestować trzeba minimum 4 mln zł. Możliwe jest również przygotowanie innych  rozwiązań spełniających wymagania klienta, po uprzedniej kompleksowej analizie jego sytuacji majątkowej.

Afryka, Chiny...

Mając do zainwestowania tak dużą ilość gotówki, można  wykazać się fantazją.

– W 2008 r. jeden z klientów poprosił nas o stworzenie produktu strukturyzowanego opartego na notowaniach spółek afrykańskich – mówi Piotr Bułkowski. – Przygotowaliśmy dla niego strukturę bazującą na indeksie Merrill Lynch Africa Lions Index, w pełni odwzorowującą jego zachowanie. Produkt zakończy się w czerwcu tego roku. Obecnie indeks wynosi 140 proc. wartości początkowej, a był czas, że sięgał nawet 160 proc.

Inny klient Citi Handlowego chciał z kolei wykorzystać hossę na rynku metali rzadkich. Poprosił o zbudowanie struktury wykorzystującej jako aktywa bazowe ceny surowców i akcje firm wydobywczych z tego sektora. Większość z nich to jednak spółki chińskie. Istniała więc obawa, że płynność tych papierów będzie niewielka. Dlatego emisja produktu nie doszła do skutku.

Dowiedz się, w co inwestujesz

- Produkt strukturyzowany to instrument finansowy, z którego zysk jest uzależniony od zmiany wartości określonych aktywów bazowych (np. kursu akcji, indeksów giełdowych, kursów walut, cen surowców).

- Struktury mogą mieć pełną lub niepełną ochronę kapitału. Pierwsze gwarantują, że zainwestowany kapitał zostanie zwrócony w 100 proc., ale potencjalny zysk z nich jest niższy. W przypadku drugich istnieje możliwość utraty części kapitału, ale w razie optymistycznego scenariusza można więcej zarobić.