Reklama

ZUS wstrzymuje nienależne wsparcie dla Ukraińców. Odzyskał 35 tys. z 2 mln zł

ZUS próbuje odzyskać wsparcie, które wypłacił uchodźcom po ich wyjeździe z Polski.
ZUS wstrzymuje nienależne wsparcie dla Ukraińców. Odzyskał 35 tys. z 2 mln zł

Foto: PAP/Marcin Bielecki

Około 2 mln zł nienależnie wypłacił obywatelom Ukrainy świadczeń Zakład Ubezpieczeń Społecznych – 500+, rodzinnego kapitału opiekuńczego i 300+. Skoro wyjechali z Polski, nie powinni pobierać wsparcia. Udało się odzyskać zaledwie 35,3 tys zł.

Podane przez ZUS kwoty nie dotyczą świadczeń rodzinnych i pomocy społecznej. Te są obsługiwane przez gminy. Ale świadczeń, które zostały wypłacone nienależnie, może być znacznie więcej.

– ZUS sukcesywnie wydaje kolejne decyzje o nienależnie pobranym świadczeniu i zobowiązuje beneficjentów do ich zwrotu – mówi Paweł Żebrowski, rzecznik prasowy ZUS. I dodaje, że ma na to dwa lata.

Wyjazd wstrzymał wypłaty

Jeżeli ukraiński uchodźca chce korzystać ze świadczeń w naszym kraju, nie może wyjechać z Polski na dłużej niż 30 dni. Długo był jednak problem z ustaleniem, kto wyjechał.

28 stycznia weszła w życie nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zgodnie z art. 26 ust. 3g ustawy wypłata świadczeń dla rodzin obywateli Ukrainy, których pobyt w Polsce jest uznawany za legalny, podlega wstrzymaniu, jeśli świadczeniobiorca lub dziecko, na które zostało przyznane świadczenie, wyjedzie z Polski. Dzięki nowelizacji ZUS otrzymał też dostęp do rejestru Straży Granicznej, a wraz z nim do informacji o datach wjazdów i wyjazdów obywateli Ukrainy z terytorium Polski.

Reklama
Reklama

Przez miesiąc obowiązywania nowego przepisu ustawy pomocowej ZUS wstrzymał wypłatę świadczeń dla ok. 3200 obywateli Ukrainy.

– Jeśli te osoby powrócą do Polski w ciągu 30 dni, licząc od dnia wyjazdu, nie utracą legalności pobytu w Polsce i wypłaty świadczeń zostaną przywrócone. Wstrzymanie wypłaty niezwłocznie po dniu wyjazdu na podstawie znowelizowanej ustawy pozwoliło uniknac nadpłaty świadczeń – wyjaśnia Paweł Żebrowski.

Do 27 stycznia obowiązywał przepis, zgodnie z którym komendant główny Straży Granicznej udostępniał ZUS wyłącznie informację o dacie końcowej okresu pobytu w Polsce uznawanego za legalny. Informacja o wyjeździe, który skutkował utratą legalności pobytu, była więc przekazywana najwcześniej po upływie miesiąca od przekroczenia granicy.

Jak można przeczytać w uzasadnieniu do projektu ostatniej nowelizacji specustawy, takie rozwiązanie powodowało liczne przypadki powstania niemożliwych do wyegzekwowania nadpłat przyznanych świadczeń. Organy wypłacające, w szczególności ZUS, nie mając wiedzy o wyjeździe danej osoby, wypłacały jej świadczenia, do których w rzeczywistości nie miała ona prawa. Dopiero później otrzymywały od Straży Granicznej informację o utracie przez daną osobę z mocą wsteczną prawa do legalnego pobytu.

Czytaj więcej

Ukraińscy uchodźcy mają dopłacać do pobytu

Niesłusznie zabierają

Okazuje się jednak, że wielu obywateli Ukrainy traci uprawnienia niesłusznie.

Reklama
Reklama

– Często słyszymy, że osoby, które wyjechały z Polski na kilka dni, utraciły status uchodźcy, który nabyły na podstawie specustawy. Choć prawo zezwala im na wyjazd nie dłuższy niż 30 dni, Straż Graniczna nie rejestruje ich powrotu w odpowiednim rejestrze. Jeśli wracając do Polski, nie zadeklarują, że wracają do naszego kraju w związku z ucieczką przed wojną, tracą dostęp do polskiej służby zdrowia i świadczeń – mówi Małgorzata Jaźwińska, adwokatka, członkini zarządu Stowarzyszenia Interwencji Prawnej. I podkreśla, że praktyka Straży Granicznej nie ma oparcia w przepisach.

Również prawnicy ośrodków pomocy społecznej i ośrodków pomocy rodzinie przyznają, że system nie działa prawidłowo.

– Przy wypłacie świadczeń mamy obowiązek sprawdzić, czy obywatele Ukrainy nie utracili do nich prawa. Dochodzi jednak do sytuacji, że data wyjazdu wyświetla się w systemie, nie ma jednak informacji o powrocie świadczeniobiorców do kraju. Zdarza się też, że w rejestrze widnieje informacja o powrocie tylko jednego dziecka, a do gminnej szkoły uczęszcza rodzeństwo. Dzieci chodziły na lekcje. Możemy jednak wypłacić świadczenie tylko na to dziecko, które według Straży Granicznej wróciło do Polski – mówi Edyta Ciesielska, kierownik działu świadczeń rodzinnych i dodatków mieszkaniowych kieleckiego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. I dodaje, że gminy długo w ogóle nie miały informacji o powrotach obywateli Ukrainy do ojczyzny. Jeśli więc świadczeniobiorcy sami o tym nie zawiadomili, dochodziło do nienależnych wypłat.

Czytaj więcej

ZUS wyjaśnia, kiedy uchodźca z Ukrainy traci prawo do 500+
Prawo karne
Fotoradary. Właściciel auta nie musi donosić na samego siebie
Materiał Promocyjny
Bezpieczeństwo to nie dodatek. To fundament systemu płatności
Materiał Promocyjny
Dane zamiast deklaracji. ESG oparte na faktach
Praca, Emerytury i renty
Sądy będą mogły więcej w sprawach ZUS? Rząd szykuje zmiany
Praca, Emerytury i renty
Przez wojnę nie możesz wrócić z urlopu? Co na to prawo pracy
Ubezpieczenia i odszkodowania
Odwołane loty w obliczu wojny z Iranem. Kto ma szansę odzyskać pieniądze?
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama