Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czy polskie banki są przygotowane na masowe wypłaty gotówki i ewentualny „run na bankomaty” w razie wojny.
  • Dlaczego doświadczenia Ukrainy pokazują, jak ważne jest szybkie zasilenie systemu bankowego w gotówkę przez bank centralny.
  • Czy polski sektor bankowy jest dziś odporny na wstrząsy i czy na horyzoncie widać zagrożenie upadłością kolejnego banku.
  • Jakie środki ma do dyspozycji BFG, by chronić oszczędności klientów i reagować na kryzysy bankowe.
  • Jak działają gwarancje depozytów i dlaczego klienci nie powinni obawiać się utraty oszczędności w razie upadłości banku.

W opublikowanym w poniedziałek wywiadzie "Rzeczpospolitej” Szczęsny został zapytany o to, czy banki są gotowe na wypadek wojny, czyli ewentualnego panicznego „runu na bankomaty” i masowych wypłat gotówki?

– Po pierwsze, analizujemy wszystkie ryzyka, choć trzeba zaznaczyć, że prawdopodobieństwo wystąpienia takiego skrajnego scenariusza jak wojna jest znikome. Po drugie, sięgamy w tym zakresie po wiedzę instytucji z Ukrainy, z którymi współpracujemy i które bezpośrednio doświadczyły zarządzania kryzysowego oraz gwarantowania depozytów i „resolution” w warunkach wojennych. Doświadczenia ukraińskie pokazują, że kluczowe było m.in. szybkie zasilenie systemu w gotówkę przez bank centralny. Choć płatności elektroniczne to dziś podstawa, w sytuacjach skrajnego zagrożenia dostęp do gotówki pełni jednak szczególną funkcję – powiedział Maciej Szczęsny.

Podkreślił, że polski sektor bankowy jest dziś zdrowy i odporny na wstrząsy. Nie oznacza to jednak, że można nic nie robić. – Największym wyzwaniem są sytuacje zupełnie nieprzewidywalne – mówi prezes Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.

„Czarne chmury nad bankami”?

W rozmowie prezes BFG pytany był także o to, czy widać na horyzoncie jakieś „czarne chmury”, czyli potencjalne duże problemy jakiegoś banku?

– Na szczęście nie. Powrót kilka lat temu środowiska wyższych stóp procentowych wpłynął pozytywnie na rentowność sektora bankowego. W tym czasie banki zbudowały silny bufor kapitałowy – zrobiły to nawet te podmioty, które startowały z niższego poziomu. Mamy w tej chwili do czynienia z sektorem bardzo dobrze skapitalizowanym, spełniającym wymogi MREL, bardzo płynnym. Sytuacja sektora jest stabilna – ocenia prezes BFG.

Czytaj więcej

Gospodarka rośnie, optymizm nie wraca. Wciąż żyjemy w cieniu kryzysów

Skoro system finansowy w Polsce jest zdrowy i stabilny, to BFG nie ma nic do roboty?

– Ależ skąd. Okres prosperity wykorzystujemy np. na digitalizację procesów w funduszu, przeprowadzenie stress-testów. Cały czas na bieżąco monitorujemy sektor. Nawet w czasach, kiedy sytuacja jest bardzo dobra, dużo uwagi skupiamy na tym, żeby do kryzysu nie doszło. Oprócz tego prowadzimy działania edukacyjne, staramy się budować wśród deponentów i klientów banków świadomość istnienia systemu gwarancji, dlaczego ważne jest oszczędzanie i czym różni się oszczędzanie od inwestowania. To również jest bardzo istotny element przeciwdziałania przyszłym kryzysom – podkreśla Maciej Szczęsny.

Ryzyko wojny w centrum uwagi?

Czasy są niespokojne, stąd pojawia się ważne pytanie: czy system bankowy jest przygotowany na sytuacje kryzysowe?

– Jesteśmy częścią sieci bezpieczeństwa finansowego i ściśle współpracujemy z Ministerstwem Finansów, Narodowym Bankiem Polskim i Komisją Nadzoru Finansowego. Na bieżąco monitorujemy sytuację na rynku bankowym, mamy odpowiednie procedury, testujemy je i jesteśmy przygotowani, aby w każdej chwili uruchomić wypłaty środków gwarantowanych. Przy czym, jeśli chodzi o podejmowanie działań, BFG reaguje na końcu łańcucha ewentualnych negatywnych zdarzeń, czyli wtedy, gdy bank znajduje się już w sytuacji zagrożenia upadłością – mówi Szczęsny.

– Sektor bankowy jest aktualnie na tyle bezpieczny, że wydaje się zdolny do funkcjonowania pod dość dużą presją ryzyka i radzenia sobie bez osiągania punktu, w którym BFG musiałby interweniować. W kontekście tego pytania warto też spojrzeć na różne strategie zarządzania kryzysowego. Dopóki mamy do czynienia z zagrożeniami, które znamy albo przynajmniej zdajemy sobie sprawę z ich istnienia, takimi jak zagrożenie cybernetyczne czy geopolityczne, możemy przygotowywać odpowiednie procedury i różne scenariusze reagowania. Największym wyzwaniem są natomiast sytuacje zupełnie nieprzewidywalne – takie, których nie potrafimy nawet zidentyfikować z wyprzedzeniem, tzw. nieznane nieznane. W takich przypadkach kluczowe jest budowanie odporności całego systemu – dodaje prezes BFG.

Czytaj więcej

Banki ruszyły do ofensywy. Kto zyska, a kto może stracić?

A czy banki są gotowe na wypadek wojny, czyli ewentualnego panicznego „runu na bankomaty” i masowych wypłat gotówki?

– Po pierwsze, analizujemy wszystkie ryzyka, choć trzeba zaznaczyć, że prawdopodobieństwo wystąpienia takiego skrajnego scenariusza jak wojna, jest znikome. Po drugie, sięgamy w tym zakresie po wiedzę instytucji z Ukrainy, z którymi współpracujemy i które bezpośrednio doświadczyły zarządzania kryzysowego oraz gwarantowania depozytów i „resolution” w warunkach wojennych. Doświadczenia ukraińskie pokazują, że kluczowe było m.in. szybkie zasilenie systemu w gotówkę przez bank centralny. Choć płatności elektroniczne to dziś podstawa, w sytuacjach skrajnego zagrożenia dostęp do gotówki pełni jednak szczególną funkcję – podkreśla rozmówca „Rz”.

Głównym zadaniem BFG, również w czasie kryzysu, jest reagowanie na zagrożenie upadłością banków. Na koniec czerwca zasoby systemu gwarantowania depozytów wynosiły około 22 mld zł, czyli 1,5 proc. gwarantowanych depozytów.

Jest plan na sytuacje kryzysowe

Czy to wystarczy, by poradzić sobie z ewentualnym kryzysem w sektorze bankowym? – W przypadku największych instytucji stosuje się przymusową restrukturyzację (resolution), a nie upadłość, co pozwala chronić deponentów. Natomiast kwota 22 mld zł wystarczyłaby na pokrycie wypłaty gwarantowanych depozytów w bankach, które mają strategię inną niż resolution. Przykłady przymusowej restrukturyzacji Idea Banku czy Getin Noble Banku, który był 10. bankiem w Polsce, pokazują skuteczność tego mechanizmu. Ponadto BFG dysponuje funduszem restrukturyzacji wartym około 14 mld zł, może sięgnąć po składki nadzwyczajne, a także pożyczki lub dotacje z budżetu państwa. Środki na działania kryzysowe są więc w pełni zabezpieczone – ocenia Maciej Szczęsny.

– Naszą rolą i celem jest również uświadamianie klientom, że nawet w sytuacjach kryzysowych nie ma powodu do ustawienia się w kolejce do bankomatów czy masowego wycofywania oszczędności, które są w pełni gwarantowane. Ponad 30 lat działalności BFG pokazało, że w sytuacji upadłości banku wypłacamy klientom środki objęte gwarancjami w ciągu siedmiu dni – dodaje.