fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Poradniki

Jak student może zdobyć stypendium naukowe i zapomogę

Wsparcie socjalne można otrzymywać już od pierwszego roku studiów, a naukowe dopiero od drugiego. Na pomoc materialną dla studentów budżet państwa przeznacza co roku ponad 1 mld złotych
W tym roku akademickim studenci uczelni publicznych i niepublicznych, zarówno na studiach stacjonarnych, jak i niestacjonarnych, mogą się ubiegać o zapomogę oraz pięć stypendiów:
- socjalne,
- specjalne dla osób niepełnosprawnych,
- rektora dla najlepszych studentów,
- ministra za osiągnięcia w nauce,
- ministra za wybitne osiągnięcia sportowe.
Dla wielu osób rozpoczynających studia najważniejsze jest stypendium socjalne. Można je otrzymać już od pierwszego roku, choć trudno przewidzieć, w jakiej wysokości. Zależnie od uczelni i osiąganego dochodu może wynosić od 200 do nawet 800 zł.
Niektóre uczelnie zaczynają wypłacać je już w listopadzie, ale niektóre dopiero w grudniu. Wówczas jednak student otrzymuje jednocześnie stypendium za październik, listopad i grudzień.
Szczegółowe zasady przyznawania stypendiów ustala rektor w porozumieniu z samorządem studentów w regulaminie przyznawania pomocy materialnej (dalej: regulamin). Pewne ogólne zasady określa jednak ustawa z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (DzU nr 164, poz. 1365 ze zm.), a także kodeks postępowania administracyjnego. Uczelniane regulaminy nie mogą wprowadzać dodatkowych, pozaustawowych przesłanek udzielania świadczeń.

Dla kogo socjalne

Stypendium socjalne przyznawane jest na wniosek studenta na podstawie kryterium dochodowego. Może je otrzymać zarówno student studiów stacjonarnych, jak i niestacjonarnych, również na pierwszym roku. Stypendium socjalne jest przyznawane na semestr albo rok akademicki, o czym decyduje uczelnia. Wypłacane jest co miesiąc przez dziesięć miesięcy.
W wielu uczelniach jest ono przyznawane na semestr. Aby pobierać je w kolejnym, trzeba ponownie złożyć wniosek. Studentowi, który po skończeniu jednego kierunku kontynuuje naukę na drugim, nie przysługują stypendia socjalne, z wyjątkiem sytuacji, gdy po skończeniu studiów pierwszego stopnia kontynuuje naukę na studiach magisterskich.

Czyje dochody się liczą

Wysokość dochodu uprawniającego do starania się o pomoc socjalną ustala rektor w porozumieniu ze studentami. Z tym że zgodnie z prawem o szkolnictwie wyższym w rozpoczynającym się roku akademickim prawo do stypendium socjalnego ma każdy student, także pierwszego roku, którego miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie nie przekracza 456,30 zł.
To, czy pomoc otrzyma student, który ma wyższe dochody, zależy od zapisów w uczelnianym regulaminie. Jednak maksymalny dochód uprawniający dp pomocy nie może być wyższy niż 782,60 zł netto (tzn. po odliczeniu podatku i składek na ubezpieczenie społeczne). Zatem nawet w szczególnych przypadkach stypendium nie może otrzymać osoba, której miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekroczy 782,60 zł.
To, czyje dochody bierze pod uwagę komisja stypendialna, zależy od tego, czy student jest samodzielny finansowo czy nie.
Jeżeli student nie jest samodzielny finansowo, jego sytuacja materialna będzie ustalana z uwzględnieniem dochodów rodziny. Do dochodu wlicza się wówczas dochody uzyskiwane przez:
- studenta,
- małżonka studenta,
- rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta,
- dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek będące na utrzymaniu studenta, małżonka studenta lub rodziców.
Jeżeli jednak student ma samodzielność finansową, wówczas do jego dochodu nie wlicza się dochodów rodziców ani będących na ich utrzymaniu dzieci.
Student jest samodzielny finansowo, jeśli spełnia łącznie następujące warunki:
- posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym,
- posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym,
- jego miesięczny dochód w ostatnim roku podatkowym i w roku bieżącym nie jest mniejszy niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. DzU z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm.),
- nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich.
Warunki te może również łącznie spełniać małżonek studenta.
W tym roku zatem samodzielni finansowo są ci studenci, których miesięczny dochód nie jest mniejszy niż 782,60 zł. Osoby, które miesięcznie zarabiają więcej niż 782,60 zł i samodzielnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe, tzn. nie mają małżonka czy dzieci, nie otrzymają stypendium socjalnego.
Źródłem stałego dochodu studenta może być wynagrodzenie z umowy o pracę, a także m.in. renta po zmarłym rodzicu, renta inwalidzka, alimenty, cyklicznie zawierane umowy-zlecenia, umowy o dzieło. Stałe źródło dochodu oznacza generalnie nieprzerwane źródło dochodu w roku, czyli dla ostatniego roku podatkowego przez 12 miesięcy w roku.
Uczelnia może jednak w szczególnych przypadkach uznać źródło dochodu za stałe, np. w przypadku rozpoczęcia pracy przez studenta później niż w styczniu, pod warunkiem że przy liczeniu miesięcznego dochodu studenta dochód z ostatniego roku podatkowego będzie traktowany jako dochód z 12 miesięcy.
Student musi jednak udowodnić posiadanie źródła stałego dochodu. Można przedstawić m.in. zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu, umowy cywilnoprawne (zlecenie, o dzieło), decyzje właściwego organu o przyznaniu renty, wyrok sądowy zasądzający alimenty, ponadto zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu (z urzędu skarbowego, z zakładu pracy i inne).

Jak udokumentować

Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 179 wskazuje, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z 28 listopada 2003 r. Ta zaś dopuszcza składanie oświadczeń zamiast zaświadczeń.
Z tym że według Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego uczelnie nie muszą na podstawie tzw. ustawy deregulacyjnej wprowadzać oświadczeń, bo nie ma ona tu zastosowania, a tym samym mogą nadal oczekiwać od studentów zaświadczeń lub oświadczeń.
Organy uczelni lub komisje stypendialne nie mają bowiem dostępu do informacji dotyczących dochodów studentów i w tym zakresie stosują przepisy uczelnianego regulaminu.
Dlatego też znaczna większość wymaga dostarczenia zaświadczenia z urzędu skarbowego lub innych dokumentów potwierdzających dochody. Szczegółowa lista wymaganych dokumentów powinna być określona w regulaminie. Generalnie jednak uczelnie wymagają:
- zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów członków rodziny studenta uzyskanych w poprzednim roku, tzn. w 2010,
- oświadczenia o dochodach uzyskanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na zasadach ryczałtu lub karty podatkowej w roku 2010,
- oświadczenia członków rodziny studenta o dochodach nieopodatkowanych w roku 2010,
- zaświadczenia o wielkości gospodarstwa wiejskiego w hektarach przeliczeniowych w roku 2010 (w przypadku dochodu z prowadzenia gospodarstwa rolnego ustala się go na podstawie powierzchni użytków rolnych i wysokości przeciętnego dochodu z pracy
w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanego przez prezesa GUS),
- kopii wyroku sądu potwierdzającą rozwód i wysokość ustanowionych tym (lub innym) wyrokiem alimentów lub decyzji Funduszu Alimentacyjnego,
- przelewów/przekazów pieniężnych potwierdzających płacenie alimentów przez członka rodziny studenta na rzecz innej osoby spoza rodziny studenta.
Warto pamiętać, że prawo o szkolnictwie wyższym wyraźnie wskazuje, że do dochodu nie wlicza się stypendiów przyznanych w ramach funduszy struktu-
ralnych UE, niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), umów międzynarodowych lub programów wykonawczych sporządzanych do tych umów albo międzynarodowych programów stypendialnych.
Jeśli w rodzinie są uczniowie i studenci do 26. roku życia, uczelnie wymagają też przedstawienia zaświadczenia o uczęszczaniu do szkoły lub na uczelnię, a w przypadku dzieci młodszych – odpisu aktu urodzenia.

Co to jest dochód utracony

Większość uczelni, jak widać, wymaga udokumentowania dochodu za poprzedni rok.
Tymczasem może się okazać, że choć w 2010 r. sytuacja finansowa rodziny studenta była bardzo dobra, to w roku 2011 znacznie się pogorszyła. W takiej sytuacji należy wykazać tzw. dochód utracony. Jego definicję zawiera art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z nim dochód utracony może być wynikiem:
- uzyskania prawa do urlopu wychowawczego (osoba decyduje się na urlop wychowawczy i traci otrzymywany w 2010 r. dochód),
- utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium dla bezrobotnych,
- utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,
- utraty zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury, renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznawanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
- wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej.
W takiej sytuacji uczelnia zwykle prosi o wypełnienie dodatkowego wniosku oraz o przedstawienie zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego fakt pozostawania bez pracy z prawem lub bez prawa do zasiłku/stypendium, zaświadczenia z zakładu pracy potwierdzającego rozwiązanie umowy o pracę itp.
Należy też pamiętać, że w uzasadnionych przypadkach organ przyznający stypendium socjalne może zażądać doręczenia opinii jednostki w systemie pomocy społecznej odpowiedzialnej za ustalenie sytuacji dochodowej i majątkowej osób i rodzin (np. ośrodka pomocy społecznej) i uwzględnić ją w postępowaniu.
Z dala od domu
Student studiów stacjonarnych może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki, jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie.
O zwiększone stypendium mogą się ubiegać tylko studenci studiów stacjonarnych, pod warunkiem że:
- są w trudnej sytuacji materialnej,
- mieszkają w domu studenckim lub w innym miejscu, np. na stancji, u rodziny,
- codzienny dojazd z domu uniemożliwiałby im lub znacznie utrudniał studiowanie.
Niektóre uczelnie wymagają od studentów, którzy nie otrzymali miejsca w akademiku, udokumentowania zamieszkania poza domem rodzinnym, np. przez dołączenie do wniosku zaświadczenia o zameldowaniu lub umowy najmu.
Tymczasem warunek zamieszkiwania w obiekcie innym niż dom studencki spełnia także student, który nieodpłatnie zamieszkuje np. przy rodzinie, u znajomych, czyli bez żadnego tytułu prawnego. Według Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w takim przypadku wystarczy złożyć pisemne oświadczenie.
Uczelnia nie powinna również żądać zaświadczenia właściwego organu o zameldowaniu, jeżeli student zamieszkuje bez zameldowania czy umowy najmu.
Dla kogo zapomoga
Student, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej zdarzeniem losowym, np. ciężką chorobą jego lub członka rodziny, w tym śmiercią, pożarem, powodzią, huraganem, urodzeniem dziecka, wypadkiem, może się ubiegać o zapomogę.
Chociaż zdarzają się uczelnie, które za zdarzenie losowe uznają pogorszenie się wzroku i w takim przypadku również przyznają zapomogę. Szczegółowe kryteria przyznawania takiej pomocy powinien zawierać uczelniany regulamin pomocy materialnej.
Student może otrzymać zapomogę tylko dwa razy w roku akademickim. Aby ją otrzymać, nie trzeba spełniać kryterium dochodowego. Do wniosku o zapomogę należy dołączyć dokumenty potwierdzające okoliczności, które przyczyniły się do pogorszenia sytuacji życiowej.
Stypendium rektora
Od rozpoczynającego się właśnie roku akademickiego stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, czyli naukowe, zastąpi stypendium rektora dla najlepszych studentów. Mogą się o nie ubiegać ci, którzy zaliczyli już pierwszy rok, osiągnęli wysoką średnią lub mają osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe.
Oznacza to, że rektor przyznaje je na podstawie osiągnięć z poprzedniego roku akademickiego. To stypendium jednak otrzyma znacznie mniej osób niż dotychczasowe stypendium naukowe. Rektor bowiem będzie mógł przyznać je nie więcej niż 10 proc. liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni.
Ponadto fundusze przeznaczone na nie mogą stanowić więcej niż 40 proc. środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi.Aby uzyskać stypendium rektora, trzeba złożyć wniosek. Szczegółowe zasady jego przyznawania określa uczelniany regulamin pomocy materialnej. To w nim należy sprawdzić, do kiedy należy złożyć wniosek i co może zwiększyć szansę jego otrzymania.
Część uczelni w tym roku nadal przyznaje je przede wszystkim za zdobycie odpowiednio wysokiej średniej. Wiele jednak za dodatkową aktywność studenta: naukową, artystyczną czy sportową. Niektóre zaś oddzielnie punktują uzyskaną średnią ocen, a oddzielnie pozostałe osiągnięcia.
W regulaminie należy też sprawdzić, z jakiego okresu aktywność rektor bierze pod uwagę. Niektóre uczelnie bowiem zaznaczają, że liczą się tylko te osiągnięte w minionym roku akademickim.
Stypendium dla niepełnosprawnych
Przysługuje w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem właściwego organu (np. wydanym prze ZUS, powiatowy, miejski lub wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności czy stopniu niepełnosprawności).
Świadczenie jest przyznawane na wniosek studenta, zwykle na okres ważności orzeczenia. Stypendium to można pobierać tylko na jednym kierunku studiów.
Nie przysługuje ono również na drugim i kolejnym kierunku studiów po ukończeniu jednego kierunku, chyba że są to studia II stopnia rozpoczęte w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, jednakże nie dłużej niż przez trzy lata.
Zobacz cały » Poradnik dla studentów
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA