fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

ZUS

Prawo do zasiłku chorobowego dla przedsiębiorców

www.sxc.hu
Ani zamknięcie działalności, ani jej zawieszenie nie przekreśla szans na zasiłek chorobowy. Ale prawo do niego nie przysługuje, gdy działalność funkcjonuje, a ustało tylko ubezpieczenie chorobowe.

Warunkiem nabycia prawa do zasiłku chorobowego jest to, aby niezdolność do pracy powstała w czasie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Oznacza to, że pierwszy dzień niezdolności do pracy musi przypadać w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Na prawo do zasiłku nie może więc liczyć osoba prowadząca pozarolniczą działalność, która przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego już po tym, gdy stała się niezdolna do pracy. W takim przypadku świadczenie nie przysługuje za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy.

Przykład

Osoba, która rozpoczęła prowadzenie działalności pozarolniczej od 1 grudnia 2014 r., podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. 22 stycznia zachorowała. Zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego na druku ZUS ZUA złożyła w ZUS dopiero 26 stycznia i dopiero od tej daty została nim objęta. Niezdolność do pracy trwała od 22 stycznia do 13 marca. Ponieważ niezdolność do pracy powstała przed objęciem ubezpieczeniem, zasiłek chorobowy nie przysługuje przedsiębiorcy za cały okres niezdolności do pracy.

Zasiłek chorobowy nie przysługuje przedsiębiorcy za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy również wtedy, gdy zachoruje w okresie, na który zawiesił wykonywanie działalności na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (jeżeli nie zachodzą warunki do przyznania zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia). Nie uzyska do niego prawa również po wznowieniu tej działalności.

Przykład

Osoba, która zaczęła prowadzić działalność gospodarczą od 1 kwietnia 2014 r., w czasie jej wykonywania podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Od 1 listopada 2014 r. do 31 stycznia br. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, w tym chorobowemu, z powodu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej.

Osoba ta zachorowała w czasie przerwy w ubezpieczeniu spowodowanej zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej. Była niezdolna do pracy od 22 stycznia do 28 lutego. Ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za cały okres niezdolności do pracy od 22 stycznia do 28 lutego, a więc także za okres podlegania ubezpieczeniu chorobowemu po wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Niezdolność do pracy nie powstała bowiem w czasie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.

Kontynuacja ubezpieczenia

Inaczej jest, gdy nieprzerwana niezdolność do pracy powstanie w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu. Warunek powstania niezdolności do pracy z powodu choroby w czasie ubezpieczenia chorobowego jest wtedy spełniony.

Taka sytuacja ma miejsce np., gdy osoba prowadząca działalność pozarolniczą, która równocześnie jest pracownikiem:

- przystąpiła do ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia działalności po ustaniu zatrudnienia, ale

- zachorowała jeszcze w czasie trwania zatrudnienia i choruje nieprzerwanie po jego ustaniu.

Mimo że w takiej sytuacji niezdolność do pracy powstaje przed objęciem ubezpieczeniem chorobowym z tytułu prowadzenia działalności, to ubezpieczony ma prawo do zasiłku z tej działalności od daty objęcia ubezpieczeniem. Nieprzerwana niezdolność do pracy powstaje bowiem w czasie ubezpieczenia chorobowego, któremu ta osoba podlegała jako pracownik.

Po krótkiej przerwie

Osoba, która przystąpi do ubezpieczenia chorobowego z działalności od następnego dnia po ustaniu poprzedniego, ma prawo do zasiłku od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu z tej działalności. Jeżeli do ubezpieczenia przystąpi po przerwie, która nie przekroczyła 30 dni, a jednocześnie nie było przerwy w niezdolności do pracy, to uzyska prawo do zasiłku, gdy posiada tzw. okres wyczekiwania – tj. wymagany okres ubezpieczenia, do którego wlicza się okres poprzedniego ubezpieczenia. Zasiłek przysługuje wówczas od daty objęcia ubezpieczeniem chorobowym.

Jeżeli natomiast przerwa w ubezpieczeniu chorobowym przekroczy 30 dni, to zasiłek chorobowy przysługuje dopiero po upływie 90 dni podlegania temu ubezpieczeniu.

Przykład

Osoba będąca pracownikiem przez dwa lata prowadziła równocześnie działalność pozarolniczą. Z tytułu tej działalności nie podlegała ubezpieczeniom społecznym. Umowa o pracę została z nią rozwiązana 31 stycznia. Osoba ta zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego, z tytułu prowadzenia działalności. Zgłoszenie do ubezpieczeń na formularzu ZUA wpłynęło do ZUS 25 lutego, zatem od tego dnia przedsiębiorca został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Osoba ta stała się niezdolna do pracy z powodu choroby 24 stycznia i chorowała nieprzerwanie do 15 marca. Ma prawo do zasiłku chorobowego jako prowadząca działalność pozarolniczą od 25 lutego, tj. od dnia objęcia ubezpieczeniem chorobowym, ponieważ zachorowała w czasie innego ubezpieczenia (zatrudnienia). Przerwa w ubezpieczeniu chorobowym z tytułu zatrudnienia i z tytułu prowadzenia działalności nie przekroczyła 30 dni. W związku z tym staż pracy został zaliczony do okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia prawa do zasiłku chorobowego (do okresu wyczekiwania na świadczenie).

Okres wyczekiwania

Prawo do zasiłku chorobowego powstaje po upływie wymaganego okresu ubezpieczenia. Dla osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie – a więc również prowadzących działalność pozarolniczą – wynosi on 90 dni. Zalicza się do niego poprzednie okresy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, zarówno obowiązkowo jak i dobrowolnie, pod warunkiem że przerwa w ubezpieczeniu nie przekroczyła 30 dni.

Przykład

Osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności pozarolniczej 1 lutego zgłosiła wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem chorobowym od tej daty. Przed rozpoczęciem działalności ubezpieczony był zatrudniony przez trzy lata. Zatrudnienie ustało 11 stycznia. 13 marca przedsiębiorca zachorował i jego niezdolność do pracy trwała do 2 czerwca. Ponieważ przerwa między obecnym a poprzednim ubezpieczeniem nie przekroczyła 30 dni, a łącznie trwało ono dłużej niż 90 dni, ubezpieczonemu przysługuje zasiłek chorobowy za okres od 13 marca do 2 czerwca.

Od pierwszego dnia

W niektórych przypadkach osoby prowadzące działalność pozarolniczą mają prawo do zasiłku chorobowego bez wymaganego okresu ubezpieczenia. Dotyczy to:

- absolwentów szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do niego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły albo uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych (w odniesieniu do absolwentów szkół dniem ukończenia szkoły jest data podana w świadectwie ukończenia szkoły, natomiast w przypadku absolwentów szkół wyższych – data złożenia egzaminu dyplomowego),

- ubezpieczonych, których niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,

- ubezpieczonych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym po zakończeniu sprawowania mandatu posła lub senatora, jeżeli przystąpili do niego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

Po ustaniu tytułu

Zasiłek chorobowy przysługuje nie tylko w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. W pewnych przypadkach przedsiębiorca ma do niego prawo także po ustaniu tytułu tego ubezpieczenia. Jest tak, gdy niezdolność do pracy powstała:

- w czasie trwania ubezpieczenia i trwa nieprzerwanie po ustaniu tytułu ubezpieczenia,

- w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia, jeśli trwa co najmniej 30 dni,

- w ciągu trzech miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia, jeśli trwa co najmniej 30 dni i została spowodowana chorobą zakaźną lub inną, oznaczoną w zaświadczeniu lekarskim kodem literowym E.

Istotne jest jednak, że zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia przysługuje tylko wtedy, gdy ustał tytuł ubezpieczenia chorobowego – tj. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności pozarolniczej. Tytuł ubezpieczenia chorobowego ustaje również w przypadku zawieszenia wykonywania działalności na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Przykład

Osoba rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 stycznia 2014 r. Od początku jej wykonywania podlegała zarówno obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu, jak i dobrowolnie chorobowemu. Przez trzy miesiące – od 1 stycznia do 31 marca br. – nie podlegała żadnym ubezpieczeniom, ponieważ zawiesiła wykonywanie działalności.

Ubezpieczony chorował od 10 grudnia 2014 r. do 12 marca br. Ma prawo do zasiłku za cały okres niezdolności do pracy, w tym także za ten przypadający w czasie zawieszenia wykonywania działalności, chyba że zachodzą okoliczności (wymienione poniżej), które wykluczają prawo do zasiłku należnego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia.

Od sytuacji, gdy ustaje tytuł ubezpieczenia chorobowego, należy odróżnić tę, gdy ustaje samo ubezpieczenie chorobowe. Dzieje się to np. wskutek nieopłacenia w terminie składek. W takiej sytuacji przedsiębiorca nie może liczyć na prawo do zasiłku za okres choroby przypadającej po wyłączeniu go z ubezpieczenia chorobowego.

Przykład

Osoba prowadząca działalność pozarolniczą zgłosiła się do ubezpieczenia chorobowego od 1 lutego 2014 r. Za luty br. opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne po terminie, dlatego od 1 lutego nie podlega już ubezpieczeniu chorobowemu. 12 lutego zachorowała. Niezdolność do pracy trwa do 31 marca. Przedsiębiorca nie otrzyma zasiłku chorobowego. Zachorował bowiem w ciągu 14 dni od ostatniego dnia ubezpieczenia, a nie od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego – czyli prowadzenia działalności.

Okres wypłaty

Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Należy się za czas trwania niezdolności do pracy, nie dłużej jednak niż za 182 dni. Jeżeli niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą (oznaczoną przez lekarza w zaświadczeniu lekarskim kodem D) albo przypada na okres ciąży, zasiłek chorobowy wypłacany jest dłużej, do 270 dni.

Autorami są pracownicy ZUS

Inne uprawnienia odbiorą zasiłek

W niektórych przypadkach zasiłek chorobowy za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje. Jest tak, gdy osoba niezdolna do pracy:

- ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,

- po ustaniu ubezpieczenia kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo bądź dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby,

- jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

- nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia chorobowego, ponieważ podlegała mu nieprzerwanie krócej niż 91 dni,

- podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Kara za przyczynienie

1. Ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za cały okres trwania niezdolności do pracy, jeśli spowodował ją popełnionym umyślnie przestępstwem lub wykroczeniem. Okoliczność tę ustala się na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.

2. W sytuacji gdy powodem powstania niezdolności do pracy było nadużycie alkoholu (lekarz stwierdza ten fakt, wpisując na zwolnieniu kod C), ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za pierwsze pięć dni tej niezdolności.

3. Utratę zasiłku chorobowego za cały okres objęty zaświadczeniem lekarskim powoduje natomiast stwierdzenie, że ubezpieczony w czasie tego zwolnienia wykonywał pracę zarobkową albo wykorzystywał zwolnienie w sposób niezgodny z jego celem. Okoliczności te ustala ZUS w trakcie przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy.

4. Zasiłek chorobowy nie przysługuje także, gdy niezdolność do pracy przypada na okres pobytu w areszcie tymczasowym lub odbywanie kary pozbawienia wolności – za cały okres tego pobytu.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA