Projekt zmian m.in. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opublikowany 12 lipca 2017 r., dotyczy m.in. sposobu opodatkowania przychodów uzyskiwanych w ramach programów motywacyjnych. Trudno nie zauważyć, że proponowane przepisy są odpowiedzią na pytania zadawane przez podatników we wnioskach o interpretacje podatkowe. Wydaje się, że projektowane zmiany dzielą się na dwie grupy: te dotyczące programów motywacyjnych opartych na akcjach i te odnoszące się do programów motywacyjnych działających na podstawie instrumentów pochodnych. Powstaje pytanie, co będą oznaczały dla podatników zmiany wprowadzone w obecnym kształcie.
Według aktualnego brzmienia projektu jedynie spółki akcyjne, które bezpośrednio zatrudniają osoby uprawnione, mogłyby tworzyć programy motywacyjne korzystające z preferencyjnego opodatkowania. Wyjątkiem byłyby spółki dominujące nad takimi podmiotami, które również miałyby uprawnienie do realizacji takiego programu.
Wprowadzenie programu motywacyjnego musiałoby nastąpić w drodze uchwały walnego zgromadzenia. Osobami uprawnionymi korzystającymi z preferencji podatkowych mogliby być tylko ci zatrudnieni na podstawie stosunku pracy lub osoby, których dochody zalicza się do źródła działalność wykonywana osobiście (czyli np. osoby zatrudnione na podstawie umowy o dzieło, umowy-zlecenia czy członkowie zarządu lub rady nadzorczej). Po spełnieniu powyższych kryteriów, o ile następstwem programu motywacyjnego będzie nabycie akcji, przychód uzyskany z tytułu uczestnictwa w nim mógłby być opodatkowany dopiero w momencie zbycia akcji i z zastosowaniem 19-proc. stawki podatkowej. Preferencja nie będzie miała jednak zastosowania do spółek, których siedziba znajduje się poza obszarem UE czy EOG.
Sytuacja osób uzyskujących przychody w ramach programów motywacyjnych opartych na instrumentach pochodnych rozliczanych gotówkowo jest również mniej korzystna. Zmiany wprowadzają bowiem zasadę, zgodnie z którą takie przychody byłyby opodatkowane tak jak źródło, w ramach którego zostały uzyskane. Jej zastosowanie byłoby ograniczone do sytuacji, w których instrumenty pochodne byłyby nabywane nieodpłatnie lub jako świadczenie w naturze. Wówczas oznaczałoby to konieczność opodatkowania przychodów z zastosowaniem skali podatkowej, tj. stawek 18 proc. i 32 proc.
Jeśli w wyniku realizacji instrumentu pochodnego uczestnik programu nabyłby akcje, spełniając jednocześnie wcześniej opisane kryteria, to opodatkowanie mogłoby być odsunięte w czasie do momentu ich zbycia, a zastosowanie znajdowałaby stawka 19 proc. Jeśli jednak uczestnik takiego programu nabyłby akcje spółki niemającej siedziby na terenie UE czy EOG, to jego przychód byłby opodatkowany dwukrotnie: raz z zastosowaniem stawek 18 proc. i 32 proc. w chwili realizacji instrumentu pochodnego, a drugi raz stawką 19 proc przy zbyciu akcji.
