Projekt związkowców jest odpowiedzią zarówno na reformę przygotowaną niedawno przez Komisję Kodyfikacyjną Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, która została skrytykowana m.in. przez związek zawodowy, jak i na szereg problemów w dotychczasowym funkcjonowaniu prokuratury.
Do najważniejszych bolączek wymagających rozwiązania związek zalicza: upolitycznienie prokuratury, dwuwładzę prokuratora generalnego i krajowego, brak konkursów na stanowiska prokuratorskie, brak gwarancji niezależności prokuratorów czy niski status asystentów i pracowników prokuratury.
- Nasz projekt ucina pępowinę łączącą prokuraturę z rządem i wymusza kompromis stronnictw politycznych przy wyborze prokuratora generalnego. W ostatnich latach prokuratura stała się wysoce pożądaną zabawką w rękach rządzących, którą wykorzystuje się do celów politycznych. Dotychczasowe projekty są niewystarczające dla neutralizacji zjawiska symbiozy prokuratury z władzą wykonawczą – mówił w środę prok. Jacek Skała, szef związkowców.
Projekt zmian w prokuraturze: Minister Sprawiedliwości nie będzie Prokuratorem Generalnym
W rezultacie Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP kładzie właśnie na stół gotowy projekt nowej ustawy Prawo o prokuraturze, który wprowadza zasadnicze zmiany w kilku obszarach: ustroju prokuratury, niezależności prokuratorskiej, postępowania dyscyplinarnego i rozwiązań propracowniczych.
- Chodzi nam przede wszystkim o uporządkowanie wszystkich spraw, które zalegają w prokuraturze. Prokuratorzy dobrze widzą, co w prokuraturze nie działa i co należy poprawić. Dlatego nie proponujemy rewolucji, ewolucji – argumentował prok. Piotr Turek, jeden z autorów projektu.
Czytaj więcej
Związek zawodowy prokuratorów jednoznacznie krytycznie ocenia projekt reformy prokuratury przygotowany dla ministra sprawiedliwości. W obszernej op...
Jednym z głównych założeń nowej ustawy jest rozdzielenie funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości. Po zmianach prokurator generalny będzie wybierany przez Sejm za zgodą Senatu, większością 3/5 ustawowej liczby posłów spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Prokuratury. Przewidziano też swoisty bezpiecznik: w przypadku braku wyboru w terminie dwóch miesięcy wyboru tego dokonać ma prezydent. Według autorów tak sformułowana procedura zapewni wybór apolitycznego kandydata i wymusi ponadpartyjne porozumienie. Prokurator generalny ma być też dysponentem budżetu prokuratury, który będzie stanowił odrębną część w budżecie państwa.
Co istotne, związkowcy proponują też likwidację urzędu prokuratora krajowego, którego obowiązki wykonywać ma prokurator generalny albo jego zastępca.
W myśl projektu Krajową Radę Prokuratorów, która zdaniem związku zawodowego stanowi ciało fasadowe, zastąpić ma Krajowa Rada Prokuratury. Będzie ona pochodziła w znacznej większości z wyborów prokuratorskich i zostanie wyposażona w szereg kompetencji w tym: prawo do rozstrzygania konkursów na stanowiska, rozstrzyganie skarg na decyzje podejmowane wobec prokuratorów, czy zarządzanie wizytacji i lustracji Prokuratury Generalnej, która ma powstać w miejsce Prokuratury Krajowej. Zarówno Krajowa Rada Prokuratorów, jak i samorząd zawodowy ma zyskać prawo do zapoznawania się ze wszystkimi dokumentami w prokuraturze i do przeprowadzania własnych dochodzeń.
Koniec z uznaniowymi awansami, transparentne konkursy na stanowiska w prokuraturze
Projekt wprowadza też konkursy na wszystkie stanowiska prokuratorskie i funkcje kierownicze poczynając od prokuratora generalnego, a kończąc na asesorze. Kluczową rolę w rozstrzyganiu tych konkursów odgrywać ma Krajowa Rada Prokuratury. Od jej uchwał będzie przysługiwało jednak odwołanie do sądu.
W konkursach jednak nie będą musieli stawać asesorzy. Po trzech latach wykonywania czynności prokuratorskich przez asesora, który uzyskał pozytywne oceny, jego etat będzie przekształcany w stanowisko prokuratora prokuratury rejonowej.
Czytaj więcej
Obawiam się, że reforma prokuratury może skończyć w szufladzie. Nie widzę chęci odpolitycznienia prokuratury po żadnej ze stron sceny politycznej –...
Nowe, szersze uprawnienia zyskać mają też asystenci prokuratora. Po zmianach będą oni mogli m.in. ogłosić postanowienie o postawieniu zarzutów, przesłuchać podejrzanego czy brać udział w rozprawach sądowych w mniej skomplikowanych sprawach.
Proponowana przez związkowców ustawa reformuje też radykalnie wydawanie wytycznych, zarządzeń i poleceń. Prawo do wydawania wytycznych ma mieć wyłącznie prokurator generalny po uzyskaniu pozytywnej opinii KRP. Z kolei polecenia mają być wydawane tylko przez bezpośredniego przełożonego, tylko w formie pisemnej. Będzie od nich przysługiwało odwołanie do KRP.
– Polecenie dotyczące treści czynności procesowej nie może nakazywać odmowy wszczęcia postępowania karnego, umorzenia odmowy wszczęcia postępowania karnego, jego umorzenia, wszczęcia postępowania karnego, umorzenia go ani cofnięcia aktu oskarżenia. Nie będzie też można nakazać prokuratorowi zajęcia określonego stanowiska ustnego przed sądem – czytamy w uzasadnieniu projektu.
W projekcie wprowadza się też zasady odbierania spraw prokuratorom. Uregulowano bowiem zamknięty katalog zdarzeń, pozwalających przełożonemu na odebranie sprawy prokuratorowi. Decyzja taka będzie wydawana na piśmie z uzasadnieniem, a śledczym przyznano prawo do złożenia na nią skargi do KRP. Zgodnie z proponowanymi przepisami zniknąć ma też możliwość delegowania prokuratora do innej jednostki bez jego zgody.
Psycholog i psychiatra na życzenie prokuratora. Wyższe wynagrodzenia dla asystentów i urzędników
Projekt eliminuje też wszelkie finansowe kary dyscyplinarne wobec prokuratorów, takie jak obniżenie wynagrodzenia czy zapłatę jednomiesięcznej pensji z dodatkami. Po zmianach śledczy będą karani wyłącznie: upomnieniem, naganą, usunięciem z zajmowanej funkcji, przeniesieniem na inne miejsce służbowe i wydaleniem z zawodu.
Filarem reformy są też zmiany propracownicze. – Ich celem jest zerwanie z reliktami PRL, przywrócenie godności pracownikom prokuratury poprzez zapewnienie im sprawiedliwych i przewidywalnych warunków płacowych, a także zbudowanie profesjonalnego, stabilnego i chronionego prawnie korpusu urzędników i innych pracowników – przekonują autorzy.
Czytaj więcej
Koniec z uznaniowymi awansami, prokuratorzy będą niezależni. Nie będzie też mowy o czyszczeniu prokuratury – mówi prok. Robert Kmieciak.
Zgodnie z projektem wzrosnąć mają wynagrodzenia asystentów prokuratora, urzędników i pracowników prokuratury. Ich minimalne wynagrodzenie ma być powiązane z wynagrodzeniami śledczych, co umożliwi stały wzrost ich pensji.
Związkowcy proponują też utworzenie w prokuraturze pełnomocnika ds. przeciwdziałania praktykom mobbingowym i dyskryminacyjnym. Ma być to niezależny organ wybierany przez KRP, który będzie czuwał nad przestrzeganiem prawa pracy, prowadził postępowania antymobbingowe i kontrolował wdrażanie zaleceń.
Proponowane przepisy dają też prokuratorom prawo do niezwłocznej, bezpłatnej pomocy psychologicznej i psychiatrycznej na ich wniosek. Dostęp do doraźnej opieki psychologicznej mają też uzyskać asystenci prokuratora i urzędnicy.
Związkowcy liczą na uwagi i debatę w środowisku na temat przygotowanych przez nich rozwiązań. Po tej dyskusji przepisy mają trafić do prezydenta, premiera, szefa MS i ugrupowań politycznych.