Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie czynniki stoją za gwałtownym wyhamowaniem wzrostu wynagrodzeń w polskiej gospodarce.
- W jaki sposób zmieniła się sytuacja na rynku pracy i co to oznacza dla pozycji negocjacyjnej pracowników.
- Jak niska dynamika płac, w połączeniu z ryzykiem wzrostu inflacji, wpłynie na przyszłość konsumpcji.
- Dlaczego kwota przeciętnego wynagrodzenia różni się od realnych zarobków większości Polaków.
Przeciętna pensja brutto urosła przez rok o około 545 zł. Wzrost o 6,2 proc. r/r okazał się nieco silniejszy od prognoz: ekonomiści NBP, Erste Bank Polska czy Credit Agricole BP solidarnie oczekiwali wzrostu o 5,7 proc. r/r. Nowe dane są też wyższe niż za drugi kwartał (5,5 proc. r/r).
Jednocześnie różnica nie jest na tyle duża, aby miała zmienić wnioski co do sytuacji na rynku pracy. Dynamika wynagrodzeń w gospodarce wyraźnie wyhamowała: o ponad połowę, z nawet 14,7 proc. r/r w drugim kwartale 2024 r. (co było najwyższą wartością w XXI wieku). Gdyby nie wspomniane dane za drugi kwartał br., obecny odczyt 6,2 proc. byłby najniższym od końcówki 2020 r., a więc prawie sześciu lat. Można mówić o normalizacji i powrocie do okolic średniej z ostatnich lat przed pandemią.
Czytaj więcej
Zwalniające od trzech lat tempo zwiększania budżetów płacowych w firmach w 2027 r. czeka kolejne hamowanie. Wzrosną średnio o 4,4 proc., czyli tylk...
To już nie jest rynek pracownika
Jedną z najważniejszych przyczyn hamowania dynamiki płac był spadek inflacji, która w poprzednich latach przyczyniała się do presji płacowej i wymuszała podwyżki wynagrodzeń, szczególnie gdy po okresie lockdownów impuls inflacyjny m.in. ze strony ograniczeń logistycznych trafił na rozgrzany rynek pracy. Bardzo ważnym elementem były też wysokie podwyżki płacy minimalnej, rekompensujące wysoką inflację. „Najniższa krajowa” tylko między 2022 a 2024 r. urosła o ponad 40 proc. Przekładało się to też na żądania pracowników o wyższych wynagrodzeniach. Dodatkowo, w 2024 r. zaordynowano podwyżki w sferze budżetowej i dla nauczycieli o 20–30 proc.
W 2026 r. sytuacja jest zupełnie inna. Płaca minimalna wzrosła o zaledwie 3 proc., najsłabiej od dwóch dekad. Taki sam wzrost objął również kwotę bazową, od której zależą wynagrodzenia nauczycieli oraz pracowników państwowej sfery budżetowej.
Wymaganiom płacowym nie pomaga też sytuacja na rynku pracy. Statystyki bezrobocia – po wykluczeniu efektów zmian ustawowych w stopie bezrobocia rejestrowanego – są dość stabilne. Popyt na pracę jest co najwyżej umiarkowany, a firmy zamiast rekrutacji raczej dążą do automatyzacji procesów czy efektywniejszego wykorzystania obecnych zasobów.
Stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce
To – co do zasady, bo oczywiście sytuacja zależy od sektora czy kwalifikacji – nie tworzy dla pracowników warunków do akcentowania oczekiwań płacowych. – Firmy w badaniach ankietowych wskazują, że presja płacowa utrzyma się zapewne jeszcze jakiś czas na niskim poziomie. Zmniejszyła się liczba firm deklarujących podwyżki, a jednocześnie skala deklarowanych podwyżek pozostała na poziomie nieco powyżej 4 proc. – zauważa dr hab. Jacek Kotłowski, dyrektor Departamentu Analiz i Badań Ekonomicznych NBP, powołując się na badania banku centralnego.
Złe wieści dla konsumpcji
Choć w ujęciu nominalnym dynamika wynagrodzeń w gospodarce narodowej w trzecim kwartale urosła względem drugiego o 0,7 pkt proc. – z 5,5 do 6,2 proc. r/r – to w podobnej skali (o 0,6 pkt proc., z 2,9 proc. do 3,5 proc. r/r) urosła średniokwartalna inflacja. To oznacza, że realne tempo wzrostu płac utrzymało się na poziomie zbliżonym do tego z drugiego kwartału (2,4 proc. r/r), najniższym od trzech lat.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2025 r. (w tys. zł)
To z kolei nie najlepsza informacja z punktu widzenia perspektyw konsumpcji prywatnej. – Widać, że wzrost inflacji w jakimś stopniu ograniczył wydatki gospodarstw domowych – komentował Kotłowski. Ekonomiści banku centralnego zakładają przy tym, że buforem dla spożycia prywatnego jest i będzie dążenie do wygładzania wydatków w czasie kosztem oszczędności. W najnowszej projekcji zakładają, że w pierwszej połowie 2027 r. realna dynamika płac może spaść nawet w okolice 1,5 proc. r/r. To przy założeniu braku programu CPN, który „zabiera” z inflacji około 0,9 pkt proc.
Oczywiście ryzyk dla poziomu inflacji jest więcej, m.in. ze strony cen surowców na rynkach światowych, skali „rozlewania się” ich efektu na ceny dóbr w gospodarce, czy wysokości taryf na prąd i gaz dla gospodarstw domowych. Jednocześnie znów płaca minimalna w 2027 r. pójdzie w górę „tylko” o 3 proc.
Czytaj więcej
Przeciętne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw urosło we wrześniu o 5,9 proc. r/r – podał we wtorek Główny Urząd Statystyczny (GUS). Pr...
– Nie da się wykluczyć inflacji w okolicach 5 proc. r/r. Droga tam nie jest daleka, zwłaszcza po ewentualnym zakończeniu programu CPN. Nie mówimy o inflacji jak kilka lat temu – znacznie ponad 15 proc. – ale z punktu widzenia erozji siły nabywczej wynagrodzeń, rent, emerytur i innych świadczeń społecznych, to i tak duża zmiana – mówi Michał Dybuła, główny ekonomista BNP Paribas BP.
Większość zarabia poniżej średniej
Kwota około 9,3 tys. zł przeciętnego wynagrodzenia brutto to na rękę – m.in. przy założeniu uczestnictwa w PPK i standardowych kosztach uzyskania przychodu – około 6,5 tys. zł. Mediana wynagrodzeń w całej gospodarce (czyli: połowa osób zarabia więcej, połowa mniej) jest o około jedną piątą niższa od średniej płacy, można ją szacować na ok. 7,5 tys. zł brutto (ok. 5,3 tys. zł netto).
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w kwietniu 2026 r.
Dane o przeciętnym wynagrodzeniu w gospodarce narodowej mają szerszy zakres niż te z sektora przedsiębiorstw, które GUS publikuje co miesiąc. Sektor przedsiębiorstw to wyłącznie firmy z minimum 10 pracownikami, dane obejmują tylko osoby na etacie. Gospodarka narodowa to zaś także sektor publiczny – i to niezależnie od liczby pracujących w danym podmiocie.
