Ze względu na fakt, że Wielka Izba Europejskiego Trybunału Praw Człowieka rozpatruje skargę przeciwko Rosji złożoną przez krewnych osób, które zginęły w wyniku zbrodni katyńskiej w 1940 r., Amnesty International przedstawiła w tym tygodniu opinię prawną w sprawie.

- Prawie 50 lat po wydarzeniach władze rosyjskie zaprzeczyły swojej odpowiedzialności za zamordowanie dziesiątek tysięcy polskich jeńców wojennych - mówi Anna Kulikowska, Koordynatorka Zespołu ds. Edukacji Praw Człowieka Amnesty International.

Przeczytaj wywiad z Prof. Ireneuszem Kamińskim, pomysłodawcą skargi katyńskiej

- Przez prawie 15 lat radzieckie, a następnie rosyjskie władze przeciągały śledztwo w sprawie masowego mordu, aż wreszcie zdecydowały się je umorzyć w tajnym postępowaniu w 2004 roku powołując się na argument bezpieczeństwa narodowego.

- Amnesty International wielokrotnie przypominała rządom, że powoływanie się na tajemnicę i bezpieczeństwo narodowe nie może być pretekstem do uchylenia się od zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego - dodaje Kulikowska.

W 2007 roku 15 krewnych ofiar zbrodni katyńskiej złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącą nieodpowiedniego śledztwa prowadzonego w tej sprawie przez władze rosyjskie.

Krewni skarżących byli wśród 22 000 polskich policjantów i oficerów, którzy trafili do sowieckich obozów i więzień po wkroczeniu Armii Czerwonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1939 roku. Zostali zamordowani przez NKWD bez procesu sądowego w kwietniu i maju 1940 roku. Większość z nich pochowano w masowych grobach w Lesie Katyńskim w zachodniej Rosji.

Amnesty International przedstawiła w tym tygodniu Wielkiej Izbie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka swoją opinię dotyczącą sprawy Janowiec i inni przeciwko Rosji.

- Było jasne na długo przed 1939 rokiem, że masowe mordy jeńców wojennych są zakazane na mocy prawa międzynarodowego. Państwa są zobowiązane zbadać zbrodnie tak, by pełna prawda została ujawniona, a rodziny ofiar miały dostęp do odpowiednich, skutecznych środków prawnych - podkreśla Kulikowska.

Według prawa międzynarodowego śledztwo w sprawie zbrodni wojennych powinno zmierzać do ustalenia faktów i identyfikacji wszystkich osób, które ponoszą odpowiedzialność karną. Wyniki śledztwa powinny określić, czy wniesienie oskarżenia jest możliwe lub celowe.

Twórcy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sformułowali artykuły w taki sposób, aby umożliwić ściganie przestępstw z przeszłości, w tym popełnionych podczas II wojny światowej. Konwencja została przyjęta w celu uniknięcia powtórzenia się naruszeń praw człowieka w takiej skali jak podczas II wojny światowej.