Naturalistyczne opisy seksu i metody higienicznego zażywania narkotyków to elementy współfinansowanej ze środków państwowych kampanii „Seks w moim mieście". Czy walka z AIDS musi wyglądać w ten sposób?
Cezary Hunkiewicz:
Nie mamy miarodajnych badań na temat tego, jak forma kampanii dotyczącej kontrowersyjnego tematu, może zostać przyjęta i jakie zmiany w życiu społecznym może wprowadzić. Mamy natomiast pewien porządek prawny, który kształtuje postawy społeczne – a z prawnego punktu widzenia zażywanie czy posiadanie narkotyków jest działaniem nielegalnym. W tym przypadku instytucja państwowa wysyła komunikat zawierający instruktaż zażywania narkotyków. To znaczy, że można brać narkotyki czy nie można? Udzielanie odpowiedzi na pytanie „jak zażywać" nie zmusza odbiorców do odpowiedzi „czy w ogóle zażywać", ten etap zostaje pominięty – uzyskujemy przyzwolenie poprzez przedstawienie metod zażywania narkotyków.
Tego rodzaju komunikat jest szkodliwy?
Może prowadzić do prób usprawiedliwiania zażywania narkotyków: jeśli będę przestrzegał wytycznych i słuchał autorytetu, jakim w tym przypadku jest instytucja, to jestem bezpieczny i mogę to robić. Może też dojść do sytuacji, w której osoba, która dopuści się popełnienia czynu zabronionego, na przykład gwałtu, będzie potem tłumaczyła, iż przestrzegała wytycznych Ministerstwa Zdrowia.
Jakiego języka powinny używać kampanie społeczne, by były skuteczne?
Na pewno takiego, który będzie bliski grupie społecznej, do której adresujemy daną kampanię. Używanie języka potocznego jest jak najbardziej wskazane i konieczne.
Nawet jeśli jest wulgarny i odrażający?
Nie powinien być wulgarny, po prostu musi być zrozumiały dla grupy docelowej. Wulgarność nie jest wskazana, bo będzie się przekładała na relacje w życiu partnerskim adresatów kampanii. Jeżeli na poziomie instytucjonalnym zastosujemy wulgaryzmy do opisów relacji międzyludzkich, to później mogą one odgrywać istotną rolę w bezpośrednich relacjach.
Język używany w tej kampanii to jedyny problem?
Ta kampania na pewno wzbudzi kontrowersje. Dlaczego pewna grupa społeczna jest traktowana specjalnie i objęta ochroną, stając się istotniejszą niż inne grupy społeczne? Na dodatek kampania na rzecz tej grupy jest finansowana ze środków publicznych.