Zasadniczo sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego. Wynika to z tego, że sąd bada legalność wydania decyzji i opiera się na materiale zgromadzonym w postępowaniu przed organami podatkowymi. Od tej zasady jest jednak wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej uppsa.

Otóż wojewódzki sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli:

- jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i

- nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Tak więc w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być dopuszczony jedynie dowód z dokumentów. Nie może on być wcześniej przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym. Nawet jeśli urząd ocenił go negatywnie, a podatnik się z tym nie zgadza.

W sprawie dopuszczenia dowodu sąd wydaje na rozprawie postanowienie. Nie przysługuje jednak na nie zażalenie. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazać, jakie okoliczności mają być dzięki niemu stwierdzone.Przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć konieczność odroczenia rozprawy. Ustawodawca dopuścił jednak możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentu znanego stronom poza rozprawą. Zgodnie z art. 113 § 2 uppsa można to zrobić, jeżeli przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne.

Tak więc możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego jest ograniczona i uzależniona od spełnienia wymagań formalnych. Są jednak takie sytuacje, w których jest to nie tylko wskazane, ale wręcz konieczne.Przykładowo, gdy bez dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie wątpliwości w sprawie. Może to być np. tłumaczenie treści umowy zawartej w obcym języku lub tłumaczenie umowy międzynarodowej – wzorca, której stroną jest Polska i która ma zastosowanie w sprawie. Nie jest to jednak katalog zamknięty. Zasadne wydaje się dopuszczenie w tym trybie np. dowodu z książki kontroli przedsiębiorcy na okoliczność udowodnienia prawidłowości prowadzonej kontroli w przypadku, gdy wpisy (o których mówi ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) są niekompletne lub nawet ich brak.

Jak wynika z orzecznictwa sądowego, dowodem, który nie może być zgłoszony w trybie art. 106 § 3 uppsa, jest np. opinia biegłego albo protokół, który zawiera zeznania świadka.Mimo tych ograniczeń podatnik toczący spór z fiskusem nie powinien rezygnować ze zgłaszania nowych dowodów. Zawsze zwiększa to szanse na zwycięstwo.

Autor jest doradcą podatkowym PJH Doradztwo Gospodarcze spółka doradztwa podatkowego