Nie można szybko zareagować na uchybienia sądu. RPO: to niekonstytucyjne

Brak możliwości zażalenia na oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego w I instancji postępowania karnego jest niezgodny z prawem do sądu i do zaskarżania decyzji - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich, który przyłączył się do takiej sprawy w Trybunale Konstytucyjnym.

Publikacja: 09.11.2022 12:17

Trybunał Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny

Foto: Fotorzepa / Robert Gardziński

Problem dotyczy tego, iż w postępowaniu karnym, inaczej niż w procedurze cywilnej, od decyzji sądu I instancji o odmowie wyłączenia sędziego nie można wnieść zażalenia. Zarzut nieprawidłowej decyzji sądu w przedmiocie wyłączenia sędziego można podnieść dopiero w apelacji do sądu drugiej instancji.

Jak się okazuje jest to problem często podnoszony w sprawach zgłaszanych Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Jego zdaniem brak zażalenia uniemożliwia szybką reakcję na uchybienia sądu. Wskutek błędnych decyzji o niewyłączeniu sędziego w pierwszej instancji dochodzi do przewlekłości postępowań, jeżeli sąd wyższej instancji uzna, że przesłanki do wyłączenia sędziego istniały.  - Co istotne, w postępowaniu karnym nie może dochodzić do zmiany składu sądu w trakcie całego procesu, zatem stwierdzenie naruszenia art. 41 k.p.k. poprzez niewyłączenie sędziego prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy. W takim wypadku całe postępowanie sądowe musi zostać powtórzone - zauważa RPO.

Jak podkreśla, brak możliwości złożenia zażalenia wydaje się tym bardziej niezrozumiały, że uprawnienie takie mają strony w procesie cywilnym. - Skoro zatem rozwiązanie takie funkcjonuje w k.p.c., to tym bardziej powinno przysługiwać w postępowaniach karnych - z uwagi na jego represyjny charakter i potrzebę zapewnienia w nim jak najdalej idących gwarancji rzetelnego procesu - przekonuje Rzecznik.

Nie ma wątpliwości, iż takie sytuacje godzą w konstytucyjne prawo do sądu, którego składnikami są zasada sprawiedliwości proceduralnej oraz prawo do rozpatrzenia sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki.

Sygn. akt SK 78/22

Czytaj więcej

RPO występuje do Ziobry. Chodzi o utajnianie procesów sądowych

Problem dotyczy tego, iż w postępowaniu karnym, inaczej niż w procedurze cywilnej, od decyzji sądu I instancji o odmowie wyłączenia sędziego nie można wnieść zażalenia. Zarzut nieprawidłowej decyzji sądu w przedmiocie wyłączenia sędziego można podnieść dopiero w apelacji do sądu drugiej instancji.

Jak się okazuje jest to problem często podnoszony w sprawach zgłaszanych Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Jego zdaniem brak zażalenia uniemożliwia szybką reakcję na uchybienia sądu. Wskutek błędnych decyzji o niewyłączeniu sędziego w pierwszej instancji dochodzi do przewlekłości postępowań, jeżeli sąd wyższej instancji uzna, że przesłanki do wyłączenia sędziego istniały.  - Co istotne, w postępowaniu karnym nie może dochodzić do zmiany składu sądu w trakcie całego procesu, zatem stwierdzenie naruszenia art. 41 k.p.k. poprzez niewyłączenie sędziego prowadzi do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy. W takim wypadku całe postępowanie sądowe musi zostać powtórzone - zauważa RPO.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Co można wybudować bez pozwolenia na własnej posesji? Garaż? A może oczko wodne?
Zawody prawnicze
Prokuratorzy zaniepokojeni poleceniem prokuratora krajowego ws. Andrija K.
Mundurowi
Dlaczego żołnierzy na granicy skuto kajdankami? Żandarmeria Wojskowa wyjaśnia
Prawo drogowe
Zmiany w kasowaniu punktów karnych i zabieraniu prawa jazdy. Będzie surowo
Akcje Specjalne
Dekarbonizacja gospodarki bez wodoru będzie bardzo trudna
Prawo drogowe
Koniec z parkowaniem na chodnikach? Jest propozycja zmiany prawa
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży