Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego budowa obwodnic największych polskich metropolii napotyka na wieloletnie opóźnienia.
- Jakie czynniki polityczne, społeczne i administracyjne od dwóch dekad blokują budowę Wschodniej Obwodnicy Warszawy.
- W jaki sposób krótkie perspektywy finansowe Unii Europejskiej wpłynęły na priorytety w polskim drogownictwie.
- Jakie zagrożenia dla przyszłych inwestycji drogowych niesie zmiana modelu finansowania i priorytetów transportowych UE.
Kraków – jak pisaliśmy we wtorek w „Rzeczpospolitej” – w przyszłym tygodniu uruchomi ostatni, brakujący odcinek „ringu”, tzw. czwartej obwodnicy miasta. Dawna stolica odjeżdża innym metropoliom, które wciąż czekają na podobne inwestycje. Obwodnice największych polskich miast powstają z ogromnym trudem i znacznie dłużej niż pozostałe trasy, za które odpowiada GDDKiA. Sprawdzamy, dlaczego trwa to tak długo.
Warszawa czeka 20 lat
Najbardziej jaskrawy przykład to Warszawa. Drogowa mapa stolicy jest mocno wybrakowana na wschód od Wisły. Brakuje wewnętrznej obwodnicy, która urywa się na rondach: Żaba i Wiatraczna. Nie ma również Wschodniej Obwodnicy Warszawy (WOW), choć planowana jest od ponad dwóch dekad. Ruch dławi się w środku miasta, blokując zamianę szerokich tras w miejskie arterie – czego domagają się mieszkańcy m.in. Pragi Północ i Południe.
Problem ze wschodnią obwodnicą, czyli trasą S17, ciągnie się od lat. Pierwszy wniosek o wydanie decyzji środowiskowej złożono tuż po wyborach z 2005 r. Półtora roku później ówczesny minister środowiska Jan Szyszko zarekomendował wariant przechodzący przez tereny podmiejskie. Problem w tym, że odsunął tym samym drogę od swojego domu w dzielnicy Wesoła, co doprowadziło do masowych protestów. Od decyzji odwołali się mieszkańcy, ekolodzy, a nawet GDDKiA. Premier Jarosław Kaczyński odsunął ministra od tej sprawy, co przywróciło wariant przez Wesołą.
To był dopiero początek problemów. Przez kolejne lata trwał administracyjny serial wokół drogi S17, a konkretnie jednego z dwóch odcinków przyszłej obwodnicy (Drewnica – Zakręt). Raz unieważniana, potem przywracana decyzja środowiskowa blokowała rozpoczęcie budowy. GDDKiA zdecydowała się na ponowne wytyczenie nowych wariantów (2012–2014), co również zakończyło się fiaskiem.
Czytaj więcej
Po dziesięciu latach sporów sądowych, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad rozpoczyna projektowanie warszawskiej obwodnicy od nowa. Planow...
Tym razem protestowali mieszkańcy, którzy nie chcieli drogi po nasypie rozdzielającej dzielnicę Wesoła. Poza tym wojsko – S17 ma przechodzić przez teren poligonu – nie zgodziło się na przeprowadzenie badań terenu. Z uwagi na możliwy konflikt interesów sprawę decyzji środowiskowej przeniesiono z RDOŚ w Warszawie do Białegostoku. Po latach – decyzją sądu administracyjnego – uznano to za błąd. Postępowanie odwoławcze trwało w tym przypadku aż pięć i pół roku. Jego rozstrzygnięcie w 2024 r. spowodowało kolejne opóźnienia i nie dawało odpowiedzi na pytanie, kiedy zacznie się budowa.
Minister przecina węzeł gordyjski
W końcu, w marcu 2025 r., minister infrastruktury Dariusz Klimczak zdecydował się przeciąć węzeł gordyjski. Polecił GDDKiA wycofanie wszystkich wniosków i rozpoczęcie całej procedury od nowa. Obecnie szacuje się, że Wschodnia Obwodnica Warszawy powstanie najszybciej w 2035 r. Już trzeci raz projektanci szykują warianty drogi. Tym razem – jak słyszymy – preferowane będą rozwiązania tunelowe.
– W Warszawie na S17 nastąpiło spiętrzenie negatywnych czynników przekraczające wszelkie wcześniejsze doświadczenia. Czynniki polityczne pchały sprawę tak mocno, że straciły ogląd na istotne ryzyka środowiskowe, a z drugiej strony zarządca drogi nie potraktował wojska po partnersku, co zaowocowało brakiem dostępu do terenu poligonu na przeprowadzenie niezbędnych badań – wyjaśnia w rozmowie z „Rzeczpospolitą” inż. Daniel Radomski, ekspert ds. budownictwa i projektant drogowy.
Jak dodaje, problem pogłębiały przeciągające się postępowania administracyjne.
– Gwoździem do trumny była skrajna niewydolność państwowego aparatu administracyjnego, który w obliczu wyłączenia się dyrektora RDOŚ ze sprawy, z racji sąsiedztwa jego zamieszkania z inwestycją, najpierw przeniósł sprawę do Białegostoku, a potem przez wiele lat nie mógł rozsądzić, czy były podstawy ku owemu przeniesieniu. Jednocześnie nie analizowano licznych uwag merytorycznych, a dokumentacja uległa w tym czasie przedawnieniu – wylicza Radomski.
Wrocław czeka, Białystok stoi
Z problemami mierzy się również Wrocław. Wschodnią obwodnicę – łączącą autostrady A8 i A4 – zaprojektowano lata temu jako drogę samorządową (DW nr 372). Wtedy zakładano, że będzie to trasa jednojezdniowa, jednak w ostatnich latach ruch w okolicy znacząco wzrósł. Według Generalnego Pomiaru Ruchu gotowymi jej odcinkami dziennie przejeżdża ok. 20 tys. pojazdów. To wynik wyższy niż na niejednej drodze ekspresowej.
Dolnośląska Służba Dróg i Kolei już w trakcie budowy jednego z odcinków zdecydowała się go poszerzyć. Trasa w stronę autostrady A4 zamiast jednej nitki będzie miała dwie (po dwa pasy ruchu w każdą stronę). Budowa ma zakończyć się w 2028 r. Wciąż brakuje ostatniego odcinka łączącego obwodnicę z autostradą. Drogowcy szacują, że powstanie – wraz z węzłem Karwiany – do 2030 r. Również będzie miał po dwa pasy ruchu.
Czytaj więcej
Polska kończy budowę sieci autostrad, ale część tras już wymaga poszerzenia. Rusza przebudowa A2 między Warszawą a Łodzią za 1,3 mld zł, a kolejne...
Znacznie większe problemy ma Białystok. Dopiero jesienią tego roku otwarto pierwszy – zachodni – fragment obwodnicy. Na północy budowa rusza, ale po przeciwnej stronie planowana droga S19 na dobre utknęła w sądach.
Decyzje środowiskowe z 2019 r. dla trzech odcinków – między węzłami Białystok Zachód i Południe – były kolejno uchylane w sądach. Jesienią 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził obawy organizacji ekologicznych i unieważnił wszystkie zgody. Następnie GDDKiA rozwiązała owe trzy umowy z wykonawcami.
W 2023 r. GDDKiA złożyła nowy raport oddziaływania na środowisko. Potem trasę przeprojektowano, uzyskano zgodę środowiskową, ale znów pojawiły się odwołania. Od grudnia 2025 r. sprawa utknęła w sądach. Obecne postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie do tej pory nie przyniosło rozstrzygnięcia.
Prof. Wolański: Potrzeba dużej obwodnicy Warszawy i nowego przebiegu A4
Jak wskazuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” prof. Michał Wolański, dyrektor Instytutu Infrastruktury, Transportu i Mobilności w SGH, przez ponad 20 lat obecności Polski w Unii Europejskiej drogi ekspresowe budowano tam, gdzie było to najłatwiejsze. Nie zawsze szło to w parze z faktycznym zapotrzebowaniem. Bardziej skomplikowane inwestycje, przebiegające w sąsiedztwie metropolii, odkładano często na później, bo są trudne i czasochłonne, chociaż bardzo ważne – również dla skomunikowania obszarów peryferyjnych.
Prof. Wolański wskazuje, że w przypadku niektórych metropolii trzeba wytyczyć nowe drogi, które odsuną ruch tranzytowy od centrum miasta. – W przypadku Warszawy powinniśmy myśleć przede wszystkim o tzw. dużej obwodnicy, czyli S50, która poprawi połączenia Polski Wschodniej z Europą Zachodnią, zamiast budować kilometry dróg w obszarach słabo zurbanizowanych, którymi będzie jeździć 6–7 tys. pojazdów na dobę, co stanowi kilkanaście procent realnej przepustowości. Moim zdaniem panuje tutaj ogromna niemoc. Podobnie w przypadku aglomeracji wrocławskiej, krakowskiej czy katowickiej, w których potrzebny jest – przynajmniej częściowo – nowy przebieg autostrady A4 – tłumaczy.
Jak dodaje, przekładanie budowy najtrudniejszych odcinków na lata 30. może skutkować spowolnieniem lub zupełnym zaniechaniem takich inwestycji. Wynika to ze zmiany modelu finansowania budowy dróg i nowych priorytetów transportowych Unii Europejskiej.
– Do tej pory nie stworzyliśmy trwałego systemu finansowania budowy dróg ze środków krajowych. Zwróćmy uwagę, że środki unijne będą coraz mniej dostępne. Poza tym konieczna będzie naprawa dróg po 20–30 latach eksploatacji. Powstanie gigantyczny problem, ponieważ przejazd drogami dla samochodów osobowych w naszym kraju jest bezpłatny. Użytkownicy powinni finansować dalszą rozbudowę sieci, ale przede wszystkim jej utrzymanie w dobrym stanie – wskazuje.