Zakończyły się już prace na brakującym odcinku „ringu” oplatającego Kraków. Jako druga metropolia po Łodzi, będzie miał w pełni ukończoną ekspresową drogę obwodową. Na tzw. czwartą obwodnicę składają się drogi: A4 (południe), S52 (północ i zachód) oraz S7 (wschód). Całość liczy łącznie ok. 60 km.
Warto przypomnieć, że spektakularna inwestycja – z trzypoziomowym węzłem Mistrzejowice – rodziła się w bólach. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) we wrześniu 2018 r. podpisała z włoską firmą Salini umowę na projekt i budowę 18,3 km drogi S7. Ówczesny minister infrastruktury przekonywał, że kierowcy pojadą tędy latem 2022 r.
Jednak Włochów wyrzucono z budowy z powodu opóźnień. GDDKiA ponownie rozpisała przetarg, a prace zobowiązał się dokończyć Gülermak. Nową drogę otwierano etapami. Północny „wlot” do Krakowa (13,3 km) udostępniono kierowcom najwcześniej – w 2024 r. Rok później kierowcy od południa wjechali na węzeł Grębałów (2,6 km). W budowie pozostał najbardziej skomplikowany, środkowy fragment, z węzłem Mistrzejowice w większości położonym na estakadach.
30 października otwarto przejazd „górą” w ciągu S7, natomiast 26 listopada – jak ustaliliśmy – GDDKiA połączy tę trasę z północną obwodnicą Krakowa – S52. Po ośmiu latach od podpisania pierwszej umowy budowa dobiega końca. Jej ostateczny koszt szacowany jest na 1,7 mld zł.
Prof. Wolański: Drogi budowano najpierw na peryferiach
Zarówno tempo budowy, jak i sprawność procesu inwestycyjnego drogowców są powszechnie chwalone. W 2018 r. – gdy podpisywano umowę na obwodnicę Krakowa – w Polsce działało 3,7 tys. km dróg ekspresowych i autostrad. Obecnie, po oddaniu wspomnianego fragmentu S7, będzie to ponad 5,6 tys. km.
Jednak, jak wskazuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” prof. Michał Wolański, dyrektor Instytutu Infrastruktury, Transportu i Mobilności w SGH, przez ponad dwadzieścia lat obecności Polski w Unii Europejskiej drogi ekspresowe budowano tam, gdzie było to najłatwiejsze. Nie zawsze szło to w parze z faktycznym zapotrzebowaniem.
– Niestety, ale drogi u nas z pozoru budowano nieco przypadkowo. Przedziwny jest fakt, że szybciej powstały w miejscach peryferyjnych, a dopiero teraz doszło do połączenia – najkrótszą racjonalną trasą – Krakowa i Warszawy, czyli dwóch największych miast. Dlaczego najpierw zbudowano autostradę A2 między Wrześnią a Koninem, zamiast wcześniej połączyć Łódź z Warszawą? – pyta.
Jedną z przyczyn – zdaniem eksperta – są krótkie, pięcioletnie perspektywy unijne. Bardziej skomplikowane inwestycje, przebiegające w sąsiedztwie metropolii, odkładano często na później, ponieważ ich realizacja jest trudna i czasochłonna, choć mają one ogromne znaczenie – również dla skomunikowania obszarów peryferyjnych.
Czytaj więcej
Polska kończy budowę sieci autostrad, ale część tras już wymaga poszerzenia. Rusza przebudowa A2 między Warszawą a Łodzią za 1,3 mld zł, a kolejne...
Warszawa nie ma pełnej obwodnicy. Białystok czeka na nową drogę
Pod hasłem „trudna realizacja” kryją się nie tylko wyzwania inżynieryjne, ale przede wszystkim kwestie dialogu społecznego. Mieszkańcy terenów położonych na południe od Krakowa protestują przeciwko wytyczeniu S7 przez gęsto zabudowane obszary. W zeszłym roku, po zaprezentowaniu nowych wariantów trasy w stronę Zakopanego, drogowcy otrzymali aż 11 tys. wniosków i petycji, głównie od przeciwników każdej z propozycji. Podobne problemy zdarzają się wszędzie tam, gdzie droga zbliża się do dużych miast.
Co najmniej od 2005 r. trwają przymiarki do budowy Wschodniej Obwodnicy Warszawy. Największe miasto w kraju nie ma od strony wschodniej pełnej obwodnicy, choć trasa S17 jest tam planowana od dekad. Z przyczyn formalnych, środowiskowych i politycznych budowy nie rozpoczęto do dziś. Po protestach mieszkańców i wojska, a także ze względu na błędy formalne, kluczowa decyzja środowiskowa – potrzebna do rozpoczęcia prac – utknęła w sądach. Obecnie GDDKiA po raz trzeci projektuje warianty S17 przebiegającej przez dzielnicę Wesoła. Szacowany termin otwarcia obwodnicy to obecnie 2035 r.
Problemy występują również w Białymstoku, gdzie jesienią otwarto dopiero pierwszy, zachodni fragment obwodnicy. Pozostałe utknęły w sądach, które w 2022 r. – na skutek skarg ekologów – zakwestionowały wydane już decyzje środowiskowe. GDDKiA zdążyła podpisać umowy z wykonawcami, ale w następstwie orzeczeń musiała je zerwać.
Co z programem 100 obwodnic? Niektóre nie mają uzasadnienia ekonomicznego
Sprawdziliśmy też, jak powstają drogi omijające mniejsze miasta. Chodzi o program budowy stu obwodnic, zapowiedziany przez Prawo i Sprawiedliwość w czasie kampanii wyborczej w 2019 r. Miały one powstać nie wokół najbardziej zatłoczonych metropolii, lecz w pobliżu mniejszych miast – głównie powiatowych. Zgodnie z tamtym planem wszystkie budowy powinny zakończyć się do 2030 r. Dziś już wiemy, że ten termin nie zostanie dotrzymany. Tym bardziej, że na część inwestycji brakuje środków – co Ministerstwo Infrastruktury zapowiadało już dwa lata temu.
Jak przekazuje nam GDDKiA, obecnie zbudowano szesnaście obwodnic w ramach rządowego programu, a ich łączna długość wynosi 118,5 km. W tym roku otwarto obwodnicę Pułtuska (DK nr 61), drugą część obwodnicy Wąchocka (DK nr 42), a do końca roku planowane jest również oddanie do ruchu obwodnicy Gąsek (DK nr 65).
„W realizacji mamy 26 zadań o długości 181,8 km, a w przetargu na realizację 16 inwestycji o długości 132 km” – czytamy w odpowiedzi na nasze pytania.
Średni czas od ogłoszenia przetargu do otwarcia drogi – w przypadku tego programu – wynosi ok. 4–5 lat. Przykładowo przetarg na otwartą niedawno obwodnicę Pułtuska ogłoszono pod koniec 2020 r., a na obwodnicę Gąsek – jesienią 2022 r. Oznacza to, że do daty granicznej rządowego programu, ukończone powinny zostać tylko te drogi, w przypadku, których co najmniej ogłoszono przetarg. Łącznie z już otwartymi obwodnicami daje to 58 inwestycji. Co z resztą?
Czytaj więcej
W całym 2026 roku kierowcy dostaną 290 km nowych szybkich dróg, z czego na czwarty kwartał przewidziano włączenie do ruchu 130 km. Kraków będzie wk...
Drogowcy przyznają, że „na etapie przygotowania są 42 obwodnice”. Wiadomo, że część z nich zostanie ukończona w późniejszym terminie. Po protestach mieszkańców związanych z pierwotnie planowanym przebiegiem na lata 2029–2033 przesunięto już budowę obwodnicy Tarnowa (DK 73). W tym samym okresie powinna powstać obwodnica Przemyśla, a rok wcześniej m.in. obwodnice Łowicza i Kowalewa Pomorskiego. Wszystkie znacznie po 2030 r.
Być może niektóre z inwestycji zostaną zupełnie wykreślone lub zawieszone na lata. W ubiegłym roku tak stało się w przypadku obwodnicy Złotego Stoku na Dolnym Śląsku. Po posiedzeniu Komisji Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych wskazano: „inwestycja charakteryzuje się bardzo niską lub niewyznaczalną ekonomiczną stopą zwrotu. W związku z tym podjęta została decyzja o wstrzymaniu dalszej realizacji projektu oraz zakończeniu umowy z wykonawcą”. Drogowcy przyznają, że być może wrócą do planów budowy, ale dopiero po zwiększeniu ruchu w okolicy. Podobny los może spotkać inne obwodnice.