Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego dynamiczny wzrost rynku przewozów na aplikację, napędzany niskimi cenami, może wkrótce wyhamować?
- Jaką rolę w branży odgrywają tzw. partnerzy flotowi?
- Z jakimi wyzwaniami mierzą się kierowcy i co decyduje o niskiej opłacalności tego zawodu?
- Jakie bariery administracyjne i regulacyjne mogą zahamować dalszą ekspansję firm z sektora ride-hailing?
Sektor, w którym królują Uber, Bolt, Freenow (Lyft), czy iTaxi, rośnie nad Wisłą jak szalony – jeszcze w 2020 r. był on wart około 740 mln zł, choć w głównej mierze niski pułap był efektem potężnego spadku popytu w efekcie pandemicznego lockdownu, a dziś szacowany jest na co najmniej 4,3 mld zł. Polacy pokochali korzystanie z takich platform z jednej podstawowej przyczyny – takie usługi przewozowe stały się dostępne niemal na każdą kieszeń. Problem w tym, że ten kluczowy atut może zniknąć.
Polska w elicie najtańszych przejazdów
Tradycyjny rynek taksówkowy, zdominowany przez korporacje, to już historia – w branży taxi na tronie rozsiedli się globalni potentaci, świadczący usługi zamawiania przejazdów przez aplikacje. Z danych Polskiego Związku Partnerów Aplikacyjnych (PZPA) wynika, że jeszcze kilka lat temu platformy jak wspomniane amerykańskie Uber, czy przejęta przez Lyft firma Freenow, a także inni tego typu gracze, mieli połowę tego rynku. Dziś ten udział to aż 83 proc.
– Model ride-hailing, który jeszcze do niedawna był nowością rynkową, dziś odpowiada za większość wszystkich realizowanych kursów taksówką – potwierdza Jarosław Antoniuk, prezes PZPA, który zrzesza ponad 20 tzw. pośredników, zapewniających platformom jak np. Bolt floty aut i niemal 30 tys. kierowców.
Motorem napędowym stały się wygoda i ceny – na jednego dorosłego Polaka co roku przypada pięć kursów taxi na aplikację. To średnia, w praktyce w dużych miastach ten współczynnik jest sporo wyższy. Jak tłumaczy nam Krzysztof Urban, dyrektor zarządzający Freenow by Lyft w Polsce, liczba przejazdów w Polsce rośnie w tempie 5–10 proc. rocznie.
– Wynika to z nieustannie zwiększających się potrzeb związanych z mobilnością i wzrostu dochodów społeczeństwa. Przewozy zamawiane przez aplikację stały się w Polsce usługą wybitnie dostępną cenowo. Nie ma bariery wejścia, taksówka przestała być towarem luksusowym – stała się codziennym środkiem transportu miejskiego, z którego korzysta się w drodze do pracy, wieczorami czy jadąc na lotnisko – komentuje.
Czytaj więcej:
Tylko w ciągu pierwszych sześciu miesięcy br. z rejestrów wykreślono blisko 1,2 tys. firm taxi – ustaliła „Rzeczpospolita”. Kosztem tradycyjnych ko...
Pro
PZPA wylicza, że średni koszt kursu na odcinku 10 km w Polsce wynosi 39,13 zł – to 4. najniższa cena w Europie. Taniej jest tylko w Rumunii, na Litwie i w Czechach. Dla porównania w Holandii jest pięć razy drożej niż u nas, a w Niemczech – ponad trzykrotnie. Nic dziwnego, że popyt na taksówki zamawiane przez aplikację w Polsce wystrzelił, a nasz rynek dla platform stał się atrakcyjny. Dane analityczne Sensor Tower wskazują, iż pod koniec ub. r. Bolt miał w naszym kraju tygodniowo 2,4 mln aktywnych użytkowników.
Tradycyjne korporacje w odwrocie
Prognozy też są obiecujące. Analizy Grand View Research, które pokazują, że rynek ride-hailingu i taxi globalnie w latach 2021–2025 rósł średnio o ok. 12 proc. rocznie (wedle wyliczeń Zespołu Doradców Gospodarczych TOR nad Wisłą ta dynamika była 2,5 razy wyższa), przewidują dalsze dynamiczne wzrosty. Potwierdzają to szacunki Instytutu Jagiellońskiego – z jego raportu „Ride-hailing: pośrednictwo w przewozach osobowych” wynika, iż globalne przychody branży, które w 2023 r. wyniosły ok. 330 mld dol., do roku 2027 wzrosną do poziomu 379 mld dol. O trendzie mówią też plany samych platform przewozowych. Freenow (Lyft), który dziś działa w 25 miastach w naszym kraju, w przyszłym roku zamierza wejść do kolejnych nawet 20 miejscowości.
– W przyszłym roku planujemy co najmniej podwoić liczbę realizowanych przejazdów w Polsce – zapowiada Krzysztof Urban.
Boom na rynku szybko jednak może zostać wyhamowany. Przedstawiciele firm zrzeszonych w PZPA nie ukrywają, że opłacalność po stronie kierowców jest słaba (muszą jeździć trzykrotnie częściej niż ci w Europie Zachodniej), a do tego dochodzi widmo ustawy o pracy platformowej, która może uderzyć w pośredników. Ci ostatni to takie podmioty jak m.in. Natviol, Fobest, Avalon, Eternis, Evelstar, Agmer Taxi, NB Pro, Udriver, czy Flagman. To one w praktyce weszły w miejsce dawnych korporacji taxi (mają floty i kierowców, z których korzystają platformy przewozowe). Same korporacje poznikały – zamykały biznes lub były przejmowane przez nową konkurencję, jak iTaxi. Taki los spotkał choćby warszawskie MPT, popularne EcoCar i Ele Taxi, czy bardziej lokalne: Green Taxi Olsztyn, Wicar Taxi z Dolnego Śląska, czy krakowskie Radio Taxi Barbakan.
Tradycyjnym taksówkarzom jazda na własny rachunek już się nie kalkuluje. Ci prowadzący jednoosobowe działalności gospodarcze mają finansowe kłopoty. Z danych Dunn & Bradstreet (D&B) za I półrocze wynika, że z mniejszymi lub większymi problemami borykało się nawet 2/3 rodzimych podmiotów tego sektora (analizy pokazują, że 43 proc. jest w słabej kondycji, a kolejne 24 proc. w bardzo złej). Wiele jednoosobowych działalności jest likwidowanych. Tomasz Starzyk, ekspert D&B, powodów upatruje przede wszystkim w bardzo wysokich kosztach prowadzenia działalności gospodarczej, podatkach, a także kosztach paliwa, amortyzacji auta i kosztach osobowych.
Czytaj więcej
Taksówka przestała być dobrem luksusowym – mówi Krzysztof Urban, dyrektor zarządzający Freenow by Lyft w Polsce i zapowiada ekspansję do 20 miast....
Tymczasem na drugim biegunie są wspomniani pośrednicy między aplikacjami przewozowymi a osobami, które chcą świadczyć takie usługi. Eternis ze swoim modelem biznesowym ruszył wręcz na podbój Rumunii, Czech i Niemiec, a w planach ma ekspansję na rynki chorwacki, litewski, hiszpański, a w dalszej kolejności Amerykę Południową i Bliski Wschód. Warszawska firma (w Polsce zatrudnia ponad 15 tys. kierowców i kurierów) rośnie w tempie ponad 20 proc. rocznie, a więc szybciej niż rynek.
Biurokratyczny gąszcz
W PZPA zwracają jednak uwagę na kilka problemów, które blokują rozwój. Jeden z kluczowych to rozproszenie danych, które są przechowywane elektronicznie w wielu niezależnych od siebie rejestrach, a niekiedy funkcjonują wyłącznie w formie papierowej. Eksperci twierdzą, że zwiększa to ryzyko błędów, głównie przez większe prawdopodobieństwo dezaktualizacji danych. Konsekwencją jest również nadmierne obciążenie administracji publicznej, ograniczona płynność obiegu dokumentacji oraz utrudniona wymiana informacji pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego, organami kontrolnymi, przedsiębiorcami i pasażerami. „Dla przedsiębiorców rozproszenie danych oznacza powielanie obowiązków formalnych. Firmy prowadzące działalność w więcej niż jednej gminie muszą uzyskiwać odrębne licencje w każdej z nich i każdorazowo ponownie składać tę samą dokumentację. Choć część czynności można załatwić korespondencyjnie, w wielu przypadkach konieczne jest osobiste stawiennictwo przedsiębiorcy lub jego reprezentanta” – czytamy w raporcie PZPA.
Czytaj więcej:
Ustawa platformowa, która ma regulować kurierów i sektor taxi, rykoszetem uderzy we freelancerów z branży IT oraz fintechy. Jak ustaliła „Rz”, kons...
Pro
Bartosz Pelczarski, szef Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Poznania, a także prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szefów Wydziałów Komunikacji, przyznaje, że idea utworzenia centralnych rejestrów zawierających dane przedsiębiorców wykonujących przewozy taksówkowe oraz kierowców wykonujących przewóz osób byłaby krokiem w dobrą stronę.
– Centralizacja i ujednolicenie dostępu do danych mogłyby przyczynić się do usprawnienia procesów administracyjnych, zwiększenia skuteczności kontroli oraz ograniczenia liczby czynności wykonywanych zarówno przez przedsiębiorców, jak i organy administracji publicznej – podkreśla.