Kto zastąpi zawieszonego w czynnościach służbowych wójta

Środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 276 kodeksu postępowania karnego) można zastosować wobec podejrzanego czy oskarżonego wójta. Taka sytuacja może być kłopotliwa dla gminy pozbawionej osoby wykonującej funkcje organu wykonawczego.

Bez immunitetu

– Zawieszenie w czynnościach służbowych oznacza dla podejrzanego lub oskarżonego obowiązek powstrzymania się od czynności, do których był dotychczas uprawniony – wyjaśnia Zbigniew Wrona, podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. – W praktyce orzeczniczej zastosowanie tego środka może wchodzić w grę wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany (oskarżony) nadużyje stanowiska do popełnienia nowego przestępstwa.

Stanowiskiem służbowym jest natomiast pozycja zajmowana  w systemie i hierarchii instytucji państwowych, społecznych i prywatnych. Wśród pracowników samorządowych stanowiska zajmują m.in.: wójt (burmistrz, prezydent miasta), jego zastępca czy członkowie zarządu powiatu albo województwa.

Pełnomocnictwa udzielone przez wójta przed jego zawieszeniem zachowują moc

– Przewidziane w przepisach procedury karnej przesłanki i zasady stosowania środków zapobiegawczych, w tym zawieszenia w czynnościach służbowych, odnoszą się do wszystkich podejrzanych i nie zawierają wyjątków dotyczących pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru – mówi Zbigniew Wrona. – Posiadanie mandatu co do zasady nie wyłącza możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności karnej i stosowania środków zapobiegawczych. Oczywiście, jeśli przepisy prawa nie przyznają immunitetu tak jak posłom czy senatorom – wyjaśnia.

Jak wiadomo, żaden przepis takiego  immunitetu wójtom nie przyznaje.

Kto rządzi w gminie

Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym w sytuacjach, w których wójt nie może pełnić funkcji, jego obowiązki przejmuje albo zastępca (pierwszy zastępca), albo osoba wyznaczona przez prezesa Rady Ministrów. Przepisy te określają jednak w sposób kazuistyczny, w jakich sytuacjach takie zastępstwo jest dopuszczalne.

Zgodnie z art. 28g tej ustawy zastępca przejmie obowiązki wójta wyłącznie wtedy, gdy ten jest tymczasowo aresztowany, odbywa karę aresztu lub pozbawienia wolności za przestępstwo nieumyślne albo jest niezdolny do pracy z powodu choroby trwającej powyżej 30 dni. W przepisie nie wymieniono przesłanki zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie art. 276 k.p.k. Jeżeli zatem zostanie zastosowana wobec wójta, jego zastępca nie będzie mógł przejąć obowiązków organu wykonawczego gminy.

W ustawie o samorządzie gminnym nie ma również przepisu umożliwiającego w takiej sytuacji wyznaczenie zastępcy prezesowi Rady Ministrów. Oznacza to, że gdy wójt jest zawieszony, nie ma osoby, która mogłaby wykonywać jego kompetencje i zadania.

– Nie musi to się kończyć paraliżem gminy – tłumaczy Stefan Płażek, adiunkt w Katedrze Prawa Samorządowego Uniwersytetu Jagiellońskiego – ponieważ wszelkie pełnomocnictwa udzielone przez wójta pracownikom urzędu przed zawieszeniem zachowują moc. Urzędnicy mogą więc wykonywać powierzone w nich zadania i korzystać z kompetencji. W sytuacjach skrajnych dopuszczalne byłoby wprowadzenie w takiej gminie zarządu komisarycznego, jeżeli zawieszenie wójta miałoby oznaczać przedłużający się brak skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez władze gminy – dodaje.

Projekt nowelizacji jest gotowy

Zastosowanie środka z art. 276 kodeksu postępowania karnego i brak możliwości przejęcia tych zadań przez inne osoby mogą dla organu wykonawczego gminy oznaczać niemożność wykonywania zadań. Problem dostrzegło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, które opracowało stosowny projekt nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym. Zakłada on uzupełnienie katalogu przesłanek zastosowania instytucji przejęcia wykonywania zadań wójta przez jego zastępcę o środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w wykonywaniu czynności służbowych. 31 stycznia 2011 r. projekt został skierowany do uzgodnień międzyresortowych. – Dalsze prace legislacyjne będą kontynuowane po wakacjach parlamentarnych – wyjaśnia Małgorzata Woźniak, rzecznik prasowy MSWiA.

Czytaj także w serwisach:

Samorząd

»

Ustrój i kompetencje

»

Ustrój samorządu