Przekazywanie starych dróg krajowych samorządom

Kwestia finansowania dróg samorządowych wypłynęła po raz kolejny przy okazji badania w ubiegłym tygodniu przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z konstytucją zasad przekazywania gminom (powiatom, województwom) starych dróg krajowych (sygn. Kp 2/13). Wysokie koszty tego zadania i brak wsparcia z budżetu państwa powodują, że dla samorządów takie drogi są jak gorący kartofel: każdy chce się go pozbyć.

– Truizmem jest stwierdzenie, że nawet jeżeli samorządom są przyznawane na drogi jakieś dodatkowe środki z budżetu państwa, to niezwykle szczupłe – mówi Jerzy Michalak, wicemarszałek województwa dolnośląskiego. – O ile dodatkowe obowiązki są nakładane na samorządy systematycznie, o tyle o pieniądze trzeba się szczególnie starać. Nie ma mechanizmu, który sprawiałby, że w ślad za dodatkowymi zadaniami przekazywane są dodatkowe środki – dodaje.

Nieistniejący system

A jeżeli takie dodatkowe środki się pojawiają, to są przyznawane na ściśle określone cele. Mogą wspierać budowę nowych dróg czy remonty starych. Natomiast na utrzymanie dróg, również tych przekazywanych samorządom przez państwo, takich dotacji nie ma.

412 tys. km

wynosi łączna długość dróg publicznych, z tego 237 tys. km jest w zarządzie gmin

Mirosław Stańczyk, dyrektor Departament Finansów Samorządu Terytorialnego w Ministerstwie Finansów, wyjaśnia, dlaczego tak się dzieje. – Utrzymanie dróg gminnych czy powiatowych jest zadaniem własnym gminy (powiatu) finansowanym z lokalnego budżetu, a konieczność utrzymania przekazanych samorządom starych dróg krajowych nie jest nowym zadaniem, tylko rozszerzeniem istniejącego.

Potwierdza to Aleksander Proksa, radca prawny. – W obowiązującym ustawodawstwie są przepisy, które gwarantują jednostkom samorządu terytorialnego odpowiednie zwiększenie ich dochodów na wykonanie zadań, jeżeli te zostają zwiększone – mówi mecenas Proksa.

To tylko teoria

Jednak doświadczenia gmin, które stare drogi krajowe przejęły, pokazują, że pieniądze za tym nie idą.

– Nie dostajemy żadnych dodatkowych środków na ich bieżące utrzymanie – mówi Zbigniew Zastrożny, wiceburmistrz Pobiedzisk. – Co gorsza, straciliśmy możliwość ubiegania się o unijne finansowanie inwestycji na takich drogach.

Z podobnymi problemami borykają się powiaty i województwa. Te pierwsze – podobnie jak gminy – mogą obecnie liczyć jedynie na dofinansowanie z Narodowego Programu Przebudowy Dróg lokalnych. Województwa otrzymują subwencję, ale tylko w 2015 r.

13,5 mln zł