Prezes SN o kryzysie w Trybunale. „Coś niewyobrażalne w demokratycznym państwie prawa”

Według nieoficjalnych informacji po tym, jak Prezes Trybunału Konstytucyjnego został odsunięty od wykonywania czynności, miał rozważać tymczasowe przeniesienie siedziby TK do Sądu Najwyższego. Już wiadomo, że nie ma co do tego zgody wśród wszystkich starych sędziów, ale czy pomysł był w ogóle z panem konsultowany albo czy to pan wyszedł z taką propozycją?

Nie było na ten temat rozmowy. Natomiast sytuacja, w której legalni sędziowie TK, a także pracownicy, nie mogą wejść do budynku Trybunału Konstytucyjnego, to jest coś niewyobrażalnego w demokratycznym państwie prawnym. Uważam, że trzeba ten problem rozwiązać dla dobra obywateli, nas wszystkich. Są w Polsce różne instytucje, nie tylko Sąd Najwyższy, które powinny na tę sytuację zareagować. Niektórzy chcą, abym milczał w tej sprawie. Tak jednak nie będzie.

Prezes Sądu Najwyższego: Anna Korwin-Piotrowska nie jest jeszcze sędzią TK

Ale zgodnie z zarządzeniem wydanym przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską wszyscy starzy sędziowie są uprawnieni do wejścia do TK. Ograniczoną możliwość wejścia – tylko w terminach uzgodnionych z Anną Korwin-Piotrowską – mają jedynie Prezes TK Bogdan Święczkowski i wiceprezes Bartłomiej Sochański.

Pani Anna Korwin-Piotrowska nie jest jeszcze sędzią TK, ponieważ procedura jej powołania nie została zakończona ślubowaniem wobec prezydenta. Tak samo, jak pozostałych kilku osób wybranych w marcu tego roku na sędziów TK. Już choćby z tego powodu pani Korwin-Piotrowska nie była uprawniona do zarządzenia przerwy w czynnościach prezesa i wiceprezesa TK. Wątpliwa jest także podstawa prawna takiego zarządzenia. Co więcej, nowych sędziów uprawnionych do orzekania jest zaledwie troje. Zatem ani nie ma tam ośmiorga uprawnionych sędziów, ani też liczba ośmiu sędziów nie jest wystarczająca do stwierdzenia kworum, które wynosi 2/3 ogólnej liczby sędziów, czyli 10. Zastrzeżenia w tym zakresie zgłasza zresztą wiele podmiotów, w tym także Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Efekt mamy taki, że legalni sędziowie nie mogą wejść do siedziby TK i wykonywać obowiązków. Należy im to jak najszybciej umożliwić.

Ale efekt byłby taki, że funkcjonowałyby dwa alternatywne trybunały.

Nie ma dziś dobrego rozwiązania. Wszystko wskazuje też na to, że żadnego resetu nie będzie. Do czasu przyjęcia nowelizacji Konstytucji Trybunał jest więc jeden. Ma jasną liczbę legalnych sędziów, a więc tych, którzy nawiązali stosunek służbowy po skutecznym złożeniu ślubowania wobec prezydenta. Ten organ konstytucyjny musi więc działać, a wszelkie próby blokowania winny bezwzględnie podlegać ocenom prawnokarnym.

Reset Trybunału Konstytucyjnego to ostateczność

A pan optowałby za resetem?

Uznaję to rozwiązanie za ostateczność. W pierwszej kolejności trzeba przywrócić porządek konstytucyjny, w tym umożliwić dotychczasowym sędziom i władzom Trybunału wykonywanie ich obowiązków. Równolegle można i należy prowadzić rozmowy na temat możliwych sposobów rozwiązania obecnego kryzysu. Uważam jednak, że w tym celu należy dążyć do jak najszybszego uspokojenia sytuacji wokół Trybunału, w tym zwłaszcza wycofać policję. Nie ukrywam, że wydarzenia ostatnich tygodni budzą mój głęboki niepokój. Mam poważne wątpliwości co do sposobu podejmowania niektórych działań podejmowanych wobec Trybunału Konstytucyjnego. Dotyczy to również czynności prowadzonych przez prokuratora Andrzeja Piasecznego w budynku Trybunału Konstytucyjnego. Trudno mi zaakceptować sytuację, w której spór o funkcjonowanie Trybunału prowadzi do tak daleko idącego zaangażowania różnych służb w celu osiągnięcia celu, jakim jest ograniczenie legalnym sędziom dostępu do jego siedziby. W demokratycznym państwie prawa powinniśmy przede wszystkim dążyć do tego, aby organy konstytucyjne mogły wykonywać swoje zadania w sposób niezakłócony, a wszelkie wątpliwości były rozstrzygane zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie zaś poprzez demonstrację siły.

Pańska obecność przed Trybunałem, w dodatku jako towarzysza prezydenta, również wywołuje wątpliwości.

Wszyscy widzieliśmy, co się działo wokół Trybunału Konstytucyjnego. Było to dynamiczne. Pan prezydent przerwał podróż zagraniczną. Sytuacja była i jest nadal bardzo poważna. Zostałem zaproszony na spotkanie do pana prezydenta. Zaproszenie otrzymali również Prezes TK i Wiceprezes TK. Zaproszenie przyjąłem, gdyż jako Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie mogę pozostawać obojętny wobec wydarzeń, które mogą mieć wpływ na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i porządek konstytucyjny państwa. To prawda, razem z panem prezydentem udaliśmy się później do siedziby Trybunału Konstytucyjnego. Chcę jednak zaznaczyć, że udałem się tam na zaproszenie Wiceprezesa TK, w przekonaniu, że w tak nadzwyczajnej sytuacji moim obowiązkiem jest troska o poszanowanie porządku konstytucyjnego. 

Potrzebna jest dyskusja nad rozwiązaniem konfliktu. Jeśli wszyscy się już zaangażowali i stanęli po którejś stronie, to kto będzie odgrywał rolę arbitra?

Zgadzam się, że potrzebna jest debata. Najgorsza jest sytuacja, w której dochodzi do rozwiązań siłowych. Jeśli nie będzie rozmów i nie będzie dyskusji, to wszystko jest możliwe. Arbitrem powinna być osoba, która wzbudza zaufanie u wszystkich i nie jest zaangażowana w spór. Nie twierdzę, że to powinienem być ja. Ja już próbowałem mediować. Uczestniczyłem w części tych rozmów, ale ze strony nowych sędziów, pod kierownictwem pana Macieja Berka, brak jest w moim odczuciu dobrej woli. W takiej formule niczego więc nie osiągniemy.