Sprawa dotyczyła sędziego, który w 2022 r. sprawował swoją funkcję za wynagrodzeniem niższym niż wynikało to z prawa o ustroju sądów. Powód? Ustawa okołobudżetowa za 2022 r. uregulowała tę kwestię mniej korzystnie niż wspomniany akt prawny. W efekcie nie zastosowano wówczas wzorca waloryzacyjnego wynagrodzenia, co wpłynęło niekorzystnie na wysokość pensji prokuratorów i sędziów. W maju 2023 r. przeszedł on w stan spoczynku, a kilka miesięcy później zmarł. W efekcie żona oraz małoletni syn sędziego wystąpili z roszczeniem o wypłatę wspomnianej różnicy w wynagrodzeniu zmarłego.
Czytaj więcej
Rząd chce usunąć wieloletnią niesprawiedliwość w przepisach dotyczących funkcjonariuszy Służby Celnej oraz Służby Celno-Skarbowej, którzy po latach...
Kto ma prawo do zaległego wynagrodzenia po śmierci sędziego?
Sąd I instancji uznał powództwo za zasadne. Swoje rozstrzygnięcie oparł na art. 63 [1] par. 2 k.p., zgodnie z którym prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku. W ocenie sądu, wszystkie przesłanki, o których mowa w tym przepisie zostały spełnione. Powstało bowiem roszczenie o zaległe wynagrodzenie, a żona i syn spełniają kryteria do renty rodzinnej.
Apelację złożył były pracodawca sędziego (tj. sąd apelacyjny). Z kolei Sąd Okręgowy w Łodzi (sąd odwoławczy), który rozpoznawał sprawę, powziął wątpliwość odnośnie do możliwości zastosowania w tym wypadku art. 63 [1] par. 2 k.p.. Dlatego skierował do SN zagadnienie prawne, w którym pyta, czy ten przepis stosuje się do roszczenia o uposażenie sędziego sądu powszechnego za okres, gdy był on w czynnej służbie, ale w chwili śmierci korzystał już ze stanu spoczynku? Jak bowiem wskazał, orzecznictwo nie wypracowało jednolitego podejścia do tej kwestii.
Czytaj więcej
Karim Khan, prokurator generalny Międzynarodowego Trybunału Karnego, oskarżony został przez swoją asystentkę o napaść seksualną. Został zawieszony...
Różne podejścia sądów do roszczeń z otoczenia sędziego
W uzasadnieniu sąd wskazał, że możliwe są dwa rozwiązania. Po pierwsze, można uznać, że przepis ten stanowi zawsze podstawę roszczeń o wynagrodzenie i uposażenie zmarłego sędziego, bez względu na to, czy był on w stanie czynnym czy w stanie spoczynku. Zgodnie z drugim poglądem, do którego przychyla się sąd apelacyjny, zastosowanie tego przepisu nie jest możliwe do roszczenia o wynagrodzenie sędziego sądu powszechnego w sytuacji, gdy dotyczy ono pensji za okres, gdy pełnił on czynnie służbę, jednak w chwili śmierci był już w stanie spoczynku.
Sąd Najwyższy w uchwale z 9 czerwca 2026 r. opowiedział się za tym pierwszym rozwiązaniem. Uznał, że do wynagrodzenia za pracę sędziego stosuje się art. 63[1] § 2 k.p. również w przypadku, gdy sędzia zmarł po przejściu w stan spoczynku.
Sygnatura akt II PZP 3/26
