Reklama

Będą duże zmiany w dyscyplinarkach sędziowskich. Resort Waldemara Żurka ujawnia przepisy

Kwestionowanie statusu sędziego nie będzie karane, a kandydatów na rzecznika dyscyplinarnego wyłoni samorząd sędziowski - to zmiany proponowane w projekcie Ministerstwa Sprawiedliwości. Rząd ma przyjąć reformę dyscyplinarek sędziowskich jeszcze w tym kwartale.

Publikacja: 20.01.2026 17:02

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek

Foto: PAP/Tomasz Gzell

Jak informowaliśmy przed tygodniem, resort sprawiedliwości finalizuje prace nad projektem, który ma m.in. reformować system postępowań dyscyplinarnych sędziów. Doniesienia te potwierdziło właśnie oficjalnie ministerstwo, publikując informację o tych przepisach w wykazie prac legislacyjnych rządu. Chodzi o projekt prawa o ustroju sądów powszechnych, który ma wyeliminować niektóre zmiany wprowadzone tzw. ustawą kagańcową, uchwaloną w grudniu 2019 r.

Wygaszanie ustawy kagańcowej. Koniec z dyscyplinarkami za kwestionowanie powołań sędziowskich

Przypomnijmy, że przeciwko tamtej nowelizacji protestowała duża część środowiska prawniczego, organizując Marsz Tysiąca Tóg. Wprowadzała ona m.in. obowiązek składania przez sędziów oświadczeń o członkostwie w organizacjach społecznych, zakaz kwestionowania skuteczności powołania innego sędziego czy większe uprawnienia rzeczników dyscyplinarnych sędziów. Przepisy te były krytykowane przez Komisję Wenecką i Komisję Europejską, a TSUE orzekł, że są one niezgodne z prawem UE.

Czytaj więcej

Resort sprawiedliwości szykuje reformę dyscyplinarek sędziowskich. Co się zmieni?

– Przedkładana nowelizacja zmierza do wyeliminowania wskazanych powyżej rozwiązań z polskiego porządku prawnego. Uchylane przepisy mogły wywoływać efekt mrożący na sędziach i zniechęcać ich do badania spełnienia wymogów UE oraz państwa prawa dotyczących niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy. Realna wydaje się obawa wielu sędziów przed wszczynaniem wobec nich postępowań dyscyplinarnych w przypadku zidentyfikowania przez nich potrzeby zbadania, czy inny sędzia został prawidłowo powołany i czy w związku z tym sąd został prawidłowo obsadzony – przekonuje Ministerstwo Sprawiedliwości.

Projekt resortu zakłada zatem zniesienie zakazu kwestionowania przez sędziów umocowania sądów, trybunałów i konstytucyjnych organów państwowych, jak np. Krajowa Rada Sądownictwa. Proponowane przepisy likwidują też kary dyscyplinarne za ustalanie lub ocenianie przez sąd prawidłowości powołania sędziego i odmowę wykonywania wymiaru sprawiedliwości.

Reklama
Reklama

– Należy odnotować, że obawy sędziów o wszczynanie wobec nich postępowań dyscyplinarnych w oparciu o ww. podstawy są realne i oparte na rzeczywistych działaniach rzeczników dyscyplinarnych, bowiem w 2023 r. miało miejsce czternaście spraw dyscyplinarnych, w których wszczęto postępowanie za kwestionowanie skuteczności powołania sędziowskiego, dwie sprawy dyscyplinarne, w których odmówiono wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w ww. przedmiocie oraz jedną sprawę, w której z urzędu podjęto czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy doszło do opisanych powyżej przewinień dyscyplinarnych – argumentuje MS.

Czytaj więcej

Spór o rzecznika dyscyplinarnego sędziów. Prezes SN: ja to rozstrzygnę

Będą nowe sądy dyscyplinarne. Minister sprawiedliwości straci ważne uprawnienia

Propozycja ministerstwa przewiduje też zniesienie obowiązku składania przez sędziów i prokuratorów pisemnych oświadczeń o członkostwie w stowarzyszeniach, zrzeszeniach czy fundacjach. Sędziowie przez lata alarmowali, że ujawnianie takich informacji i ich publikacja w BIP-ie może stwarzać dla nich wiele różnych zagrożeń.

Proponowane przepisy modyfikują też strukturę sędziowskich sądów dyscyplinarnych. Zniknąć mają wyodrębnione sądy dyscyplinarne I instancji przy sądach apelacyjnych, w których zasiadają osoby wybrane przez ministra. Ich zadania mają przejąć sądy apelacyjne. Trzyosobowe składy orzekające mają być zaś wyłaniane do każdej sprawy spośród wszystkich sędziów danego sądu z wyjątkiem prezesa sądu, wiceprezesów sądu oraz rzecznika dyscyplinarnego.

Projektowana nowela zakłada też odejście od zasady, że rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego dwóch zastępców wybiera arbitralnie minister. Po zmianach mają oni być powoływani przez szefa MS, ale spośród kandydatów wyłonionych przez zgromadzenia ogólne sędziów sądów apelacyjnych. Poza tym to samorząd sędziowski, a nie rzecznik dyscyplinarny sędziów, będzie wybierał zastępców rzecznika dyscyplinarnego działających przy sądach apelacyjnych.

Ministerstwo liczy, że projekt zostanie przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu w pierwszym kwartale 2026 r.

Zawody prawnicze
Waldemar Żurek: Notariusz zawodem zamkniętym? Nie można do tego dopuścić
Edukacja i wychowanie
Włamanie do Librusa. MEN zapowiada państwowy e-dziennik
W sądzie i w urzędzie
Nie ma rozwodu, bo orzekał neosędzia. Minister Żurek: coś bardzo niepokojącego
W sądzie i w urzędzie
Pierwszy i drugi małżonek zamiast kobiety i mężczyzny. Będą zmiany w USC
Nieruchomości
Ustalenie miedzy: ewidencja geodezyjna kontra płot. Co orzekł SN?
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama