Rewolucja w kuchni. Co teraz kupują i jedzą w domach Polacy

Odżywiamy się coraz zdrowiej? Tak wynika z danych, które pokazują spadek zakupów produktów żywnościowych mniej korzystnych dla zdrowia.

Publikacja: 25.08.2022 22:00

Rewolucja w kuchni. Co teraz kupują i jedzą w domach Polacy

Foto: Adobe Stock

Z okazji przypadającego 25 sierpnia Dnia Polskiej Żywności, który ma na celu promocję krajowych producentów żywności i artykułów spożywczych, eksperci sektora agro ING Banku Śląskiego sprawdzili, co kupują i jedzą w domach Polacy i jak to się zmieniło w okresie od 2004 do 2021 r. Oparli się na danych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących spożycia artykułów żywnościowych w gospodarstwach domowych.

rp.pl

Co się zmieniło

Okazuje się m.in., że 2021 był kolejnym rokiem, kiedy malała konsumpcja pieczywa i produktów zbożowych w gospodarstwach domowych. Według szacunkowych danych Polacy spożywali 5,16 kg tych produktów miesięcznie, podczas gdy w 2004 r. było to 8,68 kg. To oznacza, że w ostatnich 18 latach spadło ono o ponad 40 proc. Co ciekawe, także spożycie warzyw w tym samym okresie drastycznie się zmniejszyło. W 2021 r. statystyczny Polak zjadał ich 7,43 kg w ciągu miesiąca, podczas gdy w 2004 r. ta wartość wynosiła 12,3 kg. To spadek o blisko 40 proc. W przypadku mięsa w 2021 r., pierwszy raz od 18 lat, wartość średniomiesięcznego spożycia spadła poniżej 5 kg – do 4,97 kg. Było ono o 8,5 proc. niższe niż w 2004 r.

– Mniejsze spożycie pieczywa i warzyw na przestrzeni analizowanego okresu jest efektem zdrowszego odżywania i ograniczenia białego pieczywa w diecie Polaków, a jego redukcja nie jest kompensowana przez ciemne, pełnoziarniste pieczywo. W przypadku mniejszego spożycia warzyw istotnym czynnikiem jest mniejsza konsumpcja ziemniaków, które są zastępowane np. kaszami czy ryżem. Na spadek konsumpcji powyższych kategorii produktowych w gospodarstwach domowych ma również wpływ rosnąca popularność jedzenia poza domem – mówi Artur Waraksa, analityk ING Banku Śląskiego.

Czytaj więcej

Sprawdzili 57 tys. produktów spożywczych. Te najbardziej szkodą środowisku

Ciekawa tendencja ma miejsce w przypadku owoców i warzyw. W pierwszym przypadku konsumpcja utrzymuje stały trend. W 2004 r. jedna osoba w gospodarstwie domowym konsumowała 3,91 kg owoców miesięcznie. W 2021 r. ta wartość osiągnęła minimalnie wyższy poziom 3,95 kg (+1 proc.). Natomiast spożycie warzyw w tym samym okresie drastycznie się zmniejszyło. Zmiana z 12,3 kg w 2004 r. do 7,43 kg w 2021 r. oznacza spadek o blisko 40 proc.

Kolejna analizowana kategoria obejmuje cukier, oleje i tłuszcze oraz sery i twarogi. W 2021 r. na jedną osobę w gospodarstwie domowym przypadało miesięcznie 0,75 kg cukru. W przypadku olejów i tłuszczów było to 1,02 kg. W pierwszym przypadku spadek wyniósł niemal 54 proc. w drugim obniżka przekroczyła 35 proc. Na przestrzeni analizowanego okresu wzrosło spożycie serów i twarogów. W 2004 r. na jedną osobę w gospodarstwie domowym przypadało 0,87 kg tych produktów. W 2021 r. o 11,5 proc. – 0,97 kg.

Nie wszystkie grupy nabiału cechowały się takim trendem jak sery i twarogi. W przypadku mleka i jaj widoczny jest istotny spadek. Spożycie mleka zmalało o prawie 36 proc. (z w 4,43 l do 2,90 l). W niewiele mniejszym stopniu malała liczba spożywanych jaj. W 2021 r. było to 10,8 szt. miesięcznie, czyli o 4 mniej niż w 2004 r. (-29 proc.).

Metoda bilansowa

Oprócz spożycia wybranych produktów w gospodarstwach domowych analitycy ING Banku Śląskiego zbadali także spożycie obliczone metodą bilansową, czyli konsumpcję nie tylko w domach, ale także w placówkach gastronomicznych w przeliczeniu na jednego mieszkańca kraju. Z danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB (IERiGŻ) wynika, że w 2004 r. roczne bilansowe spożycie mięsa w Polsce wynosiło 71,8 kg na osobę. Kolejne lata nie miały stałej tendencji. Najniżej kształtowało się w 2013 r. (67,5 kg). Największa konsumpcja wystąpiła w 2020 r. osiągając poziom 80 kg. Mimo zamkniętych restauracji wskutek restrykcji w pierwszym roku pandemii, Polacy korzystali z ich usług, zamawiając częściej jedzenie „na wynos”. W 2021 r. wartość obniżyła się o ponad 4 proc. do poziomu 76,5 kg. IERiGŻ prognozuje w 2022 r. dalszy spadek konsumpcji mięsa. Za przyczynę wskazuje m.in. rosnące ceny, które na koniec bieżącego roku mogą być kilkadziesiąt procent wyższe niż w 2021 r.

Czytaj więcej

Co jemy? Mikroplastik w trzech czwartych przebadanych próbek mięsa i nabiału

Bilansowe spożycie cukru charakteryzuje się długoterminowym rosnącym trendem, który regularnie rośnie pomimo spadku konsumpcji w gospodarstwach domowych. Według GUS w 2004 r. analizowana wartość wynosiła 37,6 kg. Minimum w omawianym okresie wystąpiło w 2006 r. kiedy spożycie nieznacznie przekroczyło 35 kg. Historyczne maksimum, które odnotowano w 2018 r. osiągnęło poziom 47 kg. W porównaniu z zeszłorocznymi danymi na poziomie 41,9 kg jest to o ponad 12 proc. więcej.

Budżety na żywność

Wydatki na żywność i napoje bezalkoholowe mają niezmiennie od lat największy udział w wydatkach gospodarstw domowych. W 2021 r. było to 26,4 proc. To jednak spadek o 1,3 pkt proc. w stosunku do 2020 r.

– Do tej pory zgodnie z danymi GUS od kilku lat nakłady na ten cel regularnie wzrastały w strukturze wydatków, przy czym największa dynamika była w 2020 r., kiedy ten wskaźnik wzrósł do 27,7 proc. wobec 25,1 proc. w 2019 r. Było to spowodowane bezpośrednio pandemią, w której na skutek restrykcji mocno spadały inne wydatki, np. na restauracje i hotele, rekreację i kulturę, a także transport i odzież. Niemal identyczny udział żywności jak w pierwszym pandemicznym roku był w 2004 r. – mówi Waraksa.

Z okazji przypadającego 25 sierpnia Dnia Polskiej Żywności, który ma na celu promocję krajowych producentów żywności i artykułów spożywczych, eksperci sektora agro ING Banku Śląskiego sprawdzili, co kupują i jedzą w domach Polacy i jak to się zmieniło w okresie od 2004 do 2021 r. Oparli się na danych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących spożycia artykułów żywnościowych w gospodarstwach domowych.

Co się zmieniło

Pozostało 92% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Przemysł spożywczy
Problem francuskich winiarzy: za dużo zapasów szampana
Materiał Promocyjny
Jak wykorzystać potencjał elektromobilności
Przemysł spożywczy
Producent znanych paluszków nie zwolni pracowników po pożarze. Dostaną pełną pensję
Przemysł spożywczy
Rosja przejęła producenta najpopularniejszej wódki. Bo pomagał Ukrainie
Przemysł spożywczy
Polskie kurczaki trafią na japońskie stoły. Japonia znosi bariery
Przemysł spożywczy
Polska wyrasta na dużego eksportera kawy