Autonomia uczelni zagrożona. RPO i prezydent jednomyślni

Przepis styczniowej noweli ustawy o szkolnictwie wyższym, który umożliwia ministrowi nauki odwoływanie pierwszych rektorów nowych uczelni, może naruszać konstytucję - twierdzi RPO.

Publikacja: 25.04.2024 14:49

Autonomia uczelni zagrożona. RPO i prezydent jednomyślni

Foto: Fotorzepa/Piotr Guzik

Rzecznik przyłączył się do postępowania w TK z wniosku prezydenta Andrzeja Dudy, który podpisał ustawę  z 16 stycznia 2024 r., ale jednocześnie, w trybie kontroli następczej, skierował ją do TK.

Przepisy noweli m.in. umożliwiają ministrowi nauki odwoływanie pierwszych rektorów nowo powołanych uczelni. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa przez pierwszego rektora nowo utworzonej uczelni publicznej minister może odwołać tego rektora. Na czas do końca okresu, na który został powołany dotychczasowy rektor, minister powołuje nowego rektora.

Czytaj więcej

Minister odwoła pierwszego rektora

W ocenie prezydenta, „zachodzą uzasadnione wątpliwości co do tego, czy ustawa została przyjęta przez Sejm w trybie właściwym dla uchwalania ustaw.” Chodziło o to, że ustawa została przyjęta przy braku możliwości udziału w głosowaniu posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika, po tym, jak   marszałek Szymon Hołownia wygasił mandaty tych posłów, z czym prezydent się nie zgodził.

Jednak nie to wzbudziło wątpliwości Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgłosił udział w postępowaniu TK w zakresie drugiego punktu  prezydenckiego wniosku. Jak czytamy w komunikacie, RPO wnosi o stwierdzenie, że art. 432 ust. 5a ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.) dodany przez art. 2 ustawy z 16 stycznia 2024 r. o zmianie ustawy — Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 124), w zakresie, w jakim umożliwia powołanie kolejnego pierwszego rektora publicznej uczelni wyższej przez ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego, w przypadku gdy istnieją władze uczelni wyższej oraz organy właściwe do przeprowadzenia wyborów rektora -  jest niezgodny z art. 70 ust. 5 Konstytucji.

W ocenie RPO, Trybunał powinien uznać przepis za niezgodny z  konstytucyjną zasadą autonomii szkół wyższych. 

Nie ma jeszcze uzasadnienia stanowiska,  RPO informuje, że „zostanie przedłożone w późniejszym terminie.”.

Rzecznik przyłączył się do postępowania w TK z wniosku prezydenta Andrzeja Dudy, który podpisał ustawę  z 16 stycznia 2024 r., ale jednocześnie, w trybie kontroli następczej, skierował ją do TK.

Przepisy noweli m.in. umożliwiają ministrowi nauki odwoływanie pierwszych rektorów nowo powołanych uczelni. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa przez pierwszego rektora nowo utworzonej uczelni publicznej minister może odwołać tego rektora. Na czas do końca okresu, na który został powołany dotychczasowy rektor, minister powołuje nowego rektora.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Prawo dla Ciebie
Prof. Andrzej Kidyba: decyzja o odsunięciu mnie od zajęć jest skandaliczna
Aplikacje i egzaminy
Nowa KRS nie zostawia suchej nitki na kandydacie Bodnara na dyrektora KSSiP
Edukacja i wychowanie
Duże zmiany w szkołach od 1 września 2024 r. Nowacka podpisała rozporządzenie
Prawo w Firmie
Ta ustawa ma chronić przed hakerami ze Wschodu. Firmy i samorządy protestują
Prawo karne
Prokuratura umarza postępowanie w sprawie Lisa. Posłanka: Nieprawdopodobne uzasadnienie