Lobbyści, czyli ludzie ze znajomościami

– Najgorsze jest to, że słowa lobbing i lobbysta źle się w Polsce kojarzą – mówi Bogusław Piwowar, wiceprezes Business Centre Club. Dlatego firmy zajmujące się lobbingiem starają się używać innych określeń, np. rzecznictwo interesów.

Ile ich jest? Według dr Urszuli Kurczewskiej z SGH, która kształci lobbystów, w Polsce działa kilka oddziałów firm zagranicznych oraz niewielka grupa krajowych podmiotów zajmujących się zawodowym rzecznictwem interesów. Jak jednak wynika z rejestru na stronie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (gdzie powinien się zgłosić każdy podmiot zajmujący się lobbingiem), w kraju jest aż 141 firm lobbingowych. Jednak tylko około jednej trzeciej z nich naprawdę zajmuje się lobbingiem – twierdzą przedstawiciele tej profesji.

Zdaniem Witolda Michałka z firmy Unilob liczbę lobbystów w Polsce można ocenić na kilka lub nawet kilkanaście tysięcy osób – jeśli uwzględnimy przedstawicieli branż i firm próbujących wpłynąć na przepisy na etapie prac nad projektami ustaw. To prawie tyle co w Brukseli, gdzie działa ok. 15 – 20 tys. rzeczników różnych interesów.

Do zajęcia się lobbingiem zachęcają mity o świetnych zarobkach. Według samych zainteresowanych ich wynagrodzenia są zazwyczaj porównywalne z płacami prawników.

Jednak nikt nie chce oficjalnie podać dokładnych kwot, tym bardziej że niekiedy lobbyści dostają pieniądze za konkretny projekt lub poszczególne etapy jego realizacji, a czasem inkasują zryczałtowane opłaty miesięczne. Ale można przyjąć, że młodszy konsultant w firmie lobbingowej zarabia miesięcznie ok. 5 tys. zł. a doświadczony lobbysta zwykle do 30 tys. zł.

Jakie warunki musi spełniać kandydat na lobbystę? Zdaniem dr Urszuli Kurczewskiej powinien mieć ukończone studia – najlepiej prawo, ekonomię, nauki polityczne albo socjologię. W Polsce chętni do profesji lobbysty mogą się też kształcić na studiach podyplomowych z zakresu lobbingu w UE w Centrum Europejskim UW oraz w Kolegium Ekonomiczno-Społecznym w SGH.

Jednak same, nawet najlepsze, studia nie wystarczą. Jak podkreślają zgodnie specjaliści od lobbingu, ktoś, kto nie ma łatwości w nawiązywaniu kontaktów, nie ma w tej profesji czego szukać.

Według dr Urszuli Kurczewskiej niezbędne są też zdolności analityczne i komunikacyjne, np. sprawne formułowanie i prezentacja stanowiska. Bardzo przydaje się umiejętność pracy w grupie i znajomość przynajmniej jednego języka zachodnioeuropejskiego. Sami praktycy twierdzą, że w tej profesji bardzo istotne są: ostrożność, takt i dyplomacja, a także kultura osobista.

Niezbędna jest również wiedza o procedurach decyzyjnych i legislacyjnych, a także nieformalnych aspektach podejmowania decyzji. – Dlatego największe szanse mają osoby, które już funkcjonują w danym środowisku politycznym, np. asystenci posłów, którzy w miarę swobodnie poruszają się w sferze decydentów – tłumaczy dr Kurczewska. Jak dodaje, w USA i Europie Zachodniej wśród lobbystów najwięcej jest prawników oraz byłych polityków i wysokich rangą urzędników państwowych (niemal każdy były kongresmen w USA zostaje z czasem lobbystą zawodowym).

Zrzeszający polskich przedsiębiorców BCC promuje lobbing i liczy, że w Polsce stanie się on oficjalnym zawodem.

– Lobbyści odgrywają niezmiernie istotną rolę w tworzeniu kluczowych ustaw i rozporządzeń oraz formułowaniu strategii rozwoju sektorów gospodarczych i całego państwa we wszystkich sferach jego funkcjonowania. Gdybyśmy mieli lepszych lobbystów, znacznie więcej wygralibyśmy w UE – mówi Bogusław Piwowar, wiceprezes BCC.