Dziś wchodzą w życie zmiany w ustawie o świadczeniu pieniężnym przysługującym deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach III Rzeszy i ZSRR.
Zgodnie z nimi świadczenie będzie przysługiwać także wywiezionym do pracy przymusowej (co najmniej na sześć miesięcy) w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. Wcześniej przysługiwało ono tylko osobom wywiezionym poza granice II RP.
Zmiana to wynik wyroku Trybunału Konstytucyjnego podjętego po zaskarżeniu dotychczasowych przepisów przez rzecznika praw obywatelskich. Uważał on, że takie kryteria odnoszące się do miejsca zamieszkania oraz miejsca pracy przymusowej odmawiały prawa do świadczenia osobom wykonującym pracę przymusową w podobnych warunkach. To różnicowanie, zdaniem rzecznika, było niezgodne z ustawą zasadniczą.
Trybunał w grudniu 2009 r. potwierdził wątpliwości RPO. Uznał, że uzależnienie prawa do świadczenia deportacyjnego od przekroczenia granicy przedwojennego państwa polskiego jest niezgodne z konstytucją.
Do 2009 r. negatywnie rozpatrzono ok. 6 tys. wniosków z tego powodu, że deportacja i praca przymusowa odbywały się na terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r. Zgodnie z nowymi przepisami osoby, które uzyskały odmowę rekompensaty, będą mogły wystąpić o ponowne rozpatrzenie sprawy.
