Uleganie hazardowym lobbystom czy ochrona dzieci? Kontrowersje wokół projektu wiceministra

Projekt ustawy w sprawie tzw. lootboksów wniosła w grudniu wyjątkowo jak na polski Sejm ponadpolityczna grupa 62 posłów: od Konfederacji, przez PiS po Lewicę. Lootboksy to wirtualne skrzynki, w których znajdują się losowo wirtualne przedmioty, umożliwiające graczowi np. przejście kolejnych poziomów gry. Można je kupić za pieniądze prawdziwe bądź wirtualne. Wprowadzenie zmian zainicjował Michał Gramatyka z Polski 2050, który choć jest wiceministrem cyfryzacji, postanowił złożyć projekt jako poselski.

„Kilku posłów wycofało poparcie dla projektu ustawy, ale pod projektem jest wciąż wystarczająca lista podpisów umożliwiających jego dalsze procedowanie” – informuje nas Biuro Obsługi Medialnej Kancelarii Sejmu. – Zgłoszę autopoprawkę do tego projektu – deklaruje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka z Polski 2050. 

Czytaj więcej

Konsumenci

Grom komputerowym brakuje licznych regulacji prawnych

Platformy handlowe dla graczy, mikropłatności czy lootboxy stają się kluczowymi filarami dla rozwoju segmentu gier mobilnych i komputerowych. Tymcz...

Lootboksy sprzyjają zachowaniom hazardowym

Projekt Gramatyki przewiduje, że lootboksy staną się formalnie „grami o wirtualne dobra”, których organizowanie w internecie zostanie ograniczone do osób dorosłych i będzie wymagało zgłoszenia albo – w zależności od wartości puli wygranych – zezwolenia. Powód? Jak tłumaczą wnioskodawcy w uzasadnieniu, „różne mechanizmy stosowane przez twórców gier, które promują i zachęcają graczy do kupowania większej liczby skrzynek, mogą sprzyjać rozwojowi zachowań o charakterze hazardowym”.

I rzeczywiście, na ten problem od lat zwracają uwagę eksperci. Alarmują, że lootboxy opierają się na tym samym mechanizmie, co klasyczny hazard: ekscytacji i oczekiwania na nagrodę. – Dzieci i nastolatkowie są stymulowani przez system, który może, ale nie musi, prowadzić do uzależnienia. Problem zaczyna się wtedy, gdy ten mechanizm utrwala się jako sposób regulowania emocji – mówił kilka tygodniu temu w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Tomasz Prosiński, szef Fundacji Mentalnie Równi.

„Badania Dixona z 2014 r. udowodniły, że dołączanie efektów dźwiękowych do automatów do gry zwiększało podniecenie i przyjemność grającego, przyczyniało się również do mylnego przeliczania liczby wygranych obstawień. Otwieraniu lootboksa towarzyszą bardzo podobne bodźce – animacje bogate w żywe kolory, eksplozje, głośne efekty dźwiękowe” – ostrzegał z kolei w 2020 r. raport na temat lootboksów, opracowany przez Katolicki Uniwersytet Lubelski.

Z tego powodu pojawiają się regularnie inicjatywy mające ograniczyć dostęp do lootboksów. Np. europejski system klasyfikacji gier PEGI planuje, że od czerwca 2026 r. przyznawane oznaczenia wiekowe będą uwzględniać nie tylko przemoc, wulgaryzmy czy nagość, ale również właśnie lootboksy.

Czytaj więcej

Polityka

Poseł Polski 2050 nie obejmie prezesury w UKE? Są wątpliwości prawne

Michał Gramatyka, wiceminister cyfryzacji i poseł Polski 2050, chce kandydować na prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, ale sprzeciwia się tem...

Michał Gramatyka mówi „Rzeczpospolitej”, że nie ma przeszkód technicznych, by producenci gier oferowanych w Polsce zrezygnowali z lootboksów albo skierowali je tylko do osób dorosłych. – Tak, jak oferta Netfliksa różni się w zależności od kraju, tak samo można zmodyfikować grę. Projekt ustawy jest pod tym względem wykonalny w 100 proc. – tłumaczy.

Jego propozycja wzbudziła za to kontrowersje innego rodzaju. Gwałtownie zaprotestował przeciw niej Totalizator Sportowy, który choć znany głównie jako właściciel marki Lotto, jest też właścicielem jedynego w Polsce legalnego kasyna internetowego: Total Casino. I zdaniem Totalizatora Sportowego projekt Michała Gramatyki jest próbą otwarcia w Polsce możliwości działania kasyn internetowych, omijających przepisy.

Zdaniem Totalizatora Sportowego głównym ukrytym celem projektu jest wpuszczenie do Polski internetowych kasyn

Powodem jest głównie jeden z artykułów w projekcie: wyłączający gry o dobra wirtualne spod kontroli państwa nad grami hazardowymi w internecie. Projekt formalnie nie zmienia przepisu kluczowego z punktu widzenia kasyn internetowych: „urządzanie gier hazardowych przez sieć Internet, z wyjątkiem zakładów wzajemnych i loterii promocyjnych, jest objęte monopolem państwa”. Mimo to, zdaniem Totalizatora Sportowego, ten monopol mógłby być łatwo omijany, w ten sposób, że kasyna działałyby właśnie pod płaszczykiem gier o dobra wirtualne.

Czytaj więcej

Biznes

Totalizator to firma technologiczna

Nie jesteśmy przedsiębiorstwem, któremu zależy na zysku za wszelką cenę – wręcz przeciwnie, zostaliśmy powołani do realizacji misji, którą traktuje...

Taka argumentacja znalazła się w piśmie, które prezes Totalizatora Sportowego Beata Stelmach skierowała do posłów, podpisanych pod projektem. „Projektowane zmiany umożliwią powstanie nowej kategorii kasyn internetowych, z jedną różnicą – zamiast pieniędzmi będą operować dobrami wirtualnymi. Jednak finalnie dobra te będą mogły być kupowane i wymieniane na realne pieniądze, z przelewem na rachunki bankowe graczy włącznie. (...) Tego rodzaju kasyna w Stanach Zjednoczonych funkcjonują pod nazwą »sweepstakes casinos« i służą do obchodzenia zakazu działalności internetowych kasyn, obowiązującego w większości stanów” – napisała w piśmie, w którym prosi, by „rozważyć wycofanie swojego poparcia dla projektu”.

Pismo Beaty Stelmach do posłów jako pierwszy ujawnił portal Interplay, zajmujący się rynkiem gier hazardowych. List do parlamentarzystów podpisanych pod projektem zawiera jednak nie tylko chłodną analizę propozycji Michała Gramatyki, ale też mocne zarzuty. Beata Stelmach zawarła w nim dość czytelną sugestię, że projekt został złożony pod wpływem lobbingu „międzynarodowych grup hazardowych, działających w Polsce nielegalnie, prowadzących swoje operacje z terytorium innych krajów członkowskich Unii Europejskiej lub spoza UE”.

„Lobbing ten ma wiele różnych form i dociera do decydentów poprzez różne kanały komunikacji z fałszywymi danymi oraz błędnymi interpretacjami. Szczególnie jaskrawe są przypadki, gdy monopol państwa atakowany jest pod płaszczykiem troski o ochronę dzieci i młodzieży przed uzależnieniem od hazardu” – napisała Stelmach. „Proszę pamiętać – w istocie nie chodzi tu o bezpieczeństwo dzieci, lecz o dochody podmiotów, które próbują podważyć status quo na rynku, uderzając w dochody budżetu państwa” – dodała. Zarzuciła też Gramatyce, że jego projekt „tworzy doskonałe warunki do działań takich, jak pranie pieniędzy, finansowanie terroryzmu i działalności przestępczej, omijanie sankcji oraz ukrywanie dochodów”.

Wiceminister Gramatyka twierdzi, że jego celem była wyłącznie ochrona dzieci

Podobne zarzuty prezes Stelmach sformułowała też w grudniu podczas posiedzenia sejmowej Komisji Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki. Czy rzeczywiście prawdziwym celem projektu Gramatyki jest wpuszczenie na rynek kasyn internetowych, pod pozorem dbania o dobro dzieci? Wiceminister cyfryzacji zapewnia, że nie. – Pomysł projektu zrodził się podczas posiedzenia Komisji Dzieci i Młodzieży, poświęconego uzależnieniom od lootboksów. Jedynym moim celem jest ograniczenie ekspozycji dzieci na tę formę hazardu, który dziś znajduje się obecnie poza jakąkolwiek kontrolą – mówi.

Nie ukrywa też, że jest zaskoczony ostrymi działaniami Totalizatora Sportowego. – Jeśli spółka miała wątpliwości odnośnie do projektu, powinna skontaktować się ze mną, by skorygować dyskusyjne przepisy w formie dialogu, zamiast robić z tego polityczną aferę. Jestem w kontakcie z Ministerstwem Finansów. Stanowiska tego resortu, jak również Totalizatora Sportowego, uwzględnię w autopoprawce, którą zgłoszę na samym początku prac nad projektem – zapowiada.

Póki co, podpisy spod kontrowersyjnego projektu wycofało siedmioro posłów, głównie z PSL, w tym wiceminister sportu i turystyki Ireneusz Raś. – Uważam, że zabrakło analiz, którymi powinno być poprzedzone złożenie projektu dotyczącego tak drażliwej kwestii – mówi Raś „Rzeczpospolitej”. Projekt i tak będzie procedowany, bo liczba podpisanych posłów wciąż jest nie mniejsza niż wymagane 15. W ostatnich dniach nadano mu numer druku sejmowego.