Prawo łaski przysługuje prezydentowi RP na podstawie artykułu 139 konstytucji. 

Artykuł 139 Konstytucji RP

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej korzysta z prawa łaski wobec osób skazanych prawomocnym wyrokiem sądu, z wyjątkiem osób skazanych przez Trybunał Stanu.

Prezydenckie prawo łaski zwalnia z kary, ale nie zaciera skazania

Prawo łaski prezydent może stosować wobec osób skazanych przez sąd powszechny za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Akt łaski dotyczy wymierzonej wyrokiem kary lub środków karnych, a nie samego skazania. Ułaskawienie nie oznacza więc zatarcia skazania, a jedynie darowanie skazanemu orzeczonej kary lub jej części.

Jak wyjaśnia Kancelaria Prezydenta „akt łaski stosowany jest przede wszystkim, gdy skutki wyroku są nadmiernie dolegliwe, a ich represyjny charakter znacznie przekracza poziom zamierzony przez sąd, gdy wymagają tego względy humanitaryzmu i sprawiedliwości, a nie można uczynić im zadość w drodze postępowania sądowego oraz gdy występują wyjątkowe, nieznane dotąd wydarzenia.”

Czytaj więcej

Prezydent RP Karol Nawrocki oraz były prezydent Andrzej Duda
Polityka
Długa kolejka po ułaskawienie. Znamy powody braku decyzji prezydenta

Prawo łaski należy do prerogatyw prezydenta – a więc jego stosowanie nie wymaga kontrasygnaty premiera. Korzystanie z prawa łaski nie podlega kontroli. 

Dysponowanie przez prezydenta prawa łaski wywodzi się z czasów rządów królewskich – przed pojawieniem się koncepcji trójpodziału władz król był również najwyższym organem władzy sądowniczej, miał też nieograniczone prawa w zakresie darowania lub złagodzenia kar orzeczonych wobec poddanych.

Prezydent Karol Nawrocki jak dotąd skorzystał z prawa łaski w przypadku trzech osób (rozpatrzył łącznie osiem wniosków o ułaskawienie). 

Sondaż: Ponad połowa Polaków chce, by prezydent nadal mógł ułaskawiać

Uczestników badania UCE Research dla Onetu spytano, czy prezydent powinien dysponować prawem łaski. 

Za pozostawieniem takiego uprawnienia prezydentowi opowiedziało się 57,4 proc. badanych – przy czym 22,1 proc. respondentów uważa, że prezydent „zdecydowanie” powinien dysponować prawem łaski, a zdaniem 35,3 proc. – raczej powinien nim dysponować. 

Prawo łaski odebrałoby prezydentowi 26 proc. ankietowanych, przy czym 10,2 proc. odebrałoby mu je zdecydowanie, a 15,8 proc. – raczej odebrałoby to uprawnienie prezydentowi. 

16,6 proc. ankietowanych nie ma zdania w tej sprawie. 

Badanie przeprowadzono w dniach 4-6 lutego metodą wywiadów internetowych wspomaganych komputerowo (CAWI) na grupie 1011 dorosłych Polaków.